ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ*

Γιατί αγωνίστηκα**

Αδέλφια, Έλληνες και Ελληνίδες της Λαμίας και της περιοχής της!

Από μέρους του Γενικού Στρατηγείου του Ε.Λ.Α.Σ, σας φέρω τους πιο θερμούς χαιρετισμούς.

Όπως βλέπετε, πρόκειται «να βγάλω λόγο». Μα ο λόγος μου αυτός δεν θα μοιάζει καθόλου με τους λόγους που γνωρίσατε μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται να σας υποσχεθώ ούτε πως θα σας φτιάξω γεφύρια ή ποτάμια, όπως σας υποσχόντουσαν πως θα σας φέρουν οι παλιοί κομματάρχες. Ούτε και θα σας τάξω λαγούς με πετραχήλια. Δεν επιδιώκω ν’ αποσπάσω επαίνους για τη ρητορική μου δεινότητα. Επιδιώκω απλώς ν’ ακούσετε αυτά που θα σας πω. Προσέξτε. Θ’ αρχίσω σαν τα παραμύθια:

Η αθάνατη ελληνική φυλή.

Κάποτε η γωνιά αυτή της γης που πατάμε και λέγεται Ελλάδα ήτανε δοξασμένη κι ευτυχισμένη κι είχε ένα πολιτισμό, οπού επί 2 1/2 χιλιάδες χρόνια συνεχίζει να παραμένει και να θαυμάζεται απ’ όλο τον κόσμο. Κανένας σοφός ή άσοφος δεν μπορεί μέχρι σήμερα να γράψει ούτε μια λέξη, αν δεν αναφερθεί στα έργα που άφησαν οι δημιουργοί αυτού του πολιτισμού, που λέγεται αρχαίος ελληνικός πολιτισμός.

Κάποτε, λοιπόν, η χώρα μας ήτανε δοξασμένη, μα αργότερα την υποδούλωσαν κι έχασε την παλιά της αυτή δόξα. Μα ύστερα από κάμποσα χρόνια η χώρα μας σηκώθηκε στο πόδι κι ύστερα από σκληρούς αγώνες ενάντια στη σκλαβιά, πάλι λευτερώθηκε.

Στην εποχή της σκλαβιάς πέρασε σκληρά, μαύρα χρόνια και πολλοί «έξυπνοι», ανάμεσα στους οποίους και κάποιος Φαλμεράγιερ, ισχυρίστηκαν πως η ελληνική φυλή έσβησε κι ότι αυτή διασταυρώθηκε μ’ άλλες φυλές, που δεν έχουν τίποτα το κοινό με την αρχαία ελληνική φυλή.

Μα ό,τι κι αν πούνε, αυτό δεν έχει καμία αξία. Την ελληνικότητά μας την αποδείξαμε. Γεγονός είναι ότι η χώρα μας ξεσηκώθηκε και ξαναγένηκε πάλι λεύτερη.

Αυτό κανείς δεν το ήθελε. Ούτε οι ξένοι βασιλιάδες, ούτε οι ντόπιοι κοτζαμπάσηδες. Οι ξένοι δεν το θέλανε, γιατί φοβισμένοι από τη γαλλική επανάσταση, χτυπούσαν όλες τις εξεγέρσεις και δημιούργησαν γι’ αυτό μεταξύ τους την Ιερή Συμμαχία. Οι ντόπιοι κοτζαμπάσηδες γιατί τα είχανε καλά με τους Τούρκους και ξεζουμίζανε το λαό.

Η αντίδραση ουρλιάζει.

Μα ο ελληνικός λαός δεν θάτανε αυτός ο λαός, ο λαός δηλαδή της χώρας της λευτεριάς και του πολιτισμού, αλλά λαός ζούγκλας, αν δεν έβγαζε μέσα από τα σπλάχνα του τους αρχηγούς εκείνους, που θα οδηγούσανε στη λευτεριά του. Όπως βλέπετε, λοιπόν, όλοι – ξένοι και ντόπιοι – πάλεψαν για να μην ξεσηκωθεί ο λαός κι αποχτήσει τη λευτεριά του.

Μέσα στα χρόνια της σκλαβιάς δε σταμάτησαν οι αγώνες. Μικροί ή μεγάλοι. Ένοπλοι ή όχι. Κι ύστερα μέσα απ’ αυτό το λαό ξεπήδησε ο μεγάλος βάρδος της επανάστασης, που ύμνησε με τα τραγούδια του την ιδέα της εξέγερσης του έθνους, ο πρόδρομος της Φιλικής Εταιρίας: ο Ρήγας. Η αντίδραση τον σκότωσε, πριν προλάβει να φέρει σε πέρας τις αρχές του. Μα ο σπόρος που έσπειρε βλάστησε σύντομα.

Σε λίγο, η Φιλική Εταιρία έγινε κι αγκάλιασε χιλιάδες Έλληνες.

Ας ούρλιαζε η αντίδραση. Ας υπόγραφε άτιμα χαρτιά, σαν αυτό που υπογράφηκε στη διάσκεψη της Βιέννης στα 1815, κάτω από το οποίο έβαλε την υπογραφή του κι ο πολύς Γιάννης Καποδίστριας και που διαλάμβανε, ότι όχι μόνο δε θα ευνοηθεί και επιτραπεί ένα εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα στην Ελλάδα, μα και θα πνιγεί στο αίμα αν ξεσπάσει.

Ο Γιάννης Καποδίστριας, που μας τον παρουσιάζουν στα σχολειά σαν μεγάλο και τρανό, με προτομές και πορτραίτα, είναι ο πρώτος καταστροφέας της Ελλάδας. Μα ό,τι έκανε, δεν το έκανε σαν Καποδίστριας, μα σαν εκπρόσωπος όλης της ελληνικής αντίδρασης.Ας ούρλιαζε λοιπόν, μαζί με τη διεθνή και η ντόπια αντίδραση. Κι ας υπογράφανε άτιμα χαρτιά.

Ο λαός προχωρεί.

Τίποτα δεν ήτανε ικανό να συγκρατήσει τη φλόγα για τη λευτεριά, που έκαιγε μέσα στις καρδιές του λαού μας. Έτσι, στα 1821, ύστερα από κόπους και θυσίες και χάρη στον ενθουσιασμό και τη φλόγα του Παπαφλέσσα, που χρησιμοποίησε όλα τα μέσα, ακόμα και την ψευτιά, κηρύσσοντας την εξέγερση, ξεσηκώθηκε πρώτος ο Μοριάς. Από δω, από το Μοριά, άρχισε η επανάσταση του 1821.

Στο άκουσμα της εξέγερσης όλοι οι ισχυροί της γης, ξένοι και ντόπιοι, τρόμαξαν. Οι κοτζαμπάσηδες, όμως, βλέποντας ότι δεν τους ήτανε δυνατό να συγκρατήσουν το λαό και φοβούμενοι την οργή του, αναγκάστηκαν να κόψουν τη συνεργασία τους με τους καταχτητές και, για να ευνουχίσουν το λαϊκό απελευθερωτικό κίνημα, πήρανε όλοι μέρος στην επανάσταση κι έτσι αυτή πήρε χαραχτήρα πανεθνικό.

Οι τρανοί της γης τρόμαξαν και, χρησιμοποιώντας όλα τα τερτίπια, προσπάθησαν να πνίξουν την επανάσταση. Μα γελάστηκαν. Επί 7 ολόκληρα χρόνια πάλεψαν οι προπάτορές μας, παρά το γεγονός ότι η ελληνική αντίδραση, δυο φορές, το 1823 και 1825, οργάνωσε τον εμφύλιο πόλεμο για να σπάσει ακριβώς τους αγώνες αυτούς. Έτσι οι πρόγονοί μας ανάγκασαν όλους τους εχθρούς μας να γλύψουν εκεί που έφτυσαν και ν’ αναγνωρίσουν τους αγώνες μας και την ανεξαρτησία μας.

Κανείς δεν πίστευε προηγούμενα σ’ αυτό το θαύμα, που συντελέστηκε από τις ίδιες τις δυνάμεις και τα μέσα του λαού. Άλλοι περίμεναν να τους έλθει η λευτεριά από τη Ρωσία κι άλλοι από τη μεγαλοψυχία των βασιλιάδων της Ευρώπης. Μα η επανάσταση απόδειξε, ότι αυτή μόνη της χάρισε τη λευτεριά της πατρίδας μας. Τα παραμύθια του φιλελληνισμού, χάρη στον οποίο αποκτήσαμε δήθεν τη λευτεριά μας, εφευρέθηκαν μόνο και μόνο για να γίνει πιστευτό, ότι η πατρίδα μας λευτερώθηκε, όχι από τις ίδιες της τις δυνάμεις, μα από τους ξένους. Υπήρξαν βέβαια φιλέλληνες, που αγωνίστηκαν, πολέμησαν κι έχυσαν το αίμα τους για τη λευτεριά της πατρίδας μας. Τιμή και δόξα σ’ αυτούς κι αιώνια ας είναι η ευγνωμοσύνη του έθνους. Μα αυτοί υπήρξαν μεμονωμένα άτομα μονάχα. Η θεωρία του οργανωμένου φιλελληνισμού είναι καθαρό παραμύθι.

Με την επικράτηση της επανάστασης αμέσως οι δικοί μας κοτζαμπάσηδες επιβλήθηκαν πάνω στη χώρα μας. Η αντίδραση, ντόπια και ξένη, για να ευνουχίσει το λαϊκό χαραχτήρα του κινήματος και να επιβάλει νέα σκλαβιά, χρησιμοποίησε όλα τα μέσα. Και στο τέλος το πέτυχε. Η αρχή έγινε κολλώντας στο σβέρκο της πατρίδας μας αυτόν που σας είπα πρωτύτερα:

Τον Καποδίστρια. Ο Γιάννης Καποδίστριας από την ανασύσταση του ελληνικού κράτους άρχισε την καταστροφή της χώρας μας, κι ένας άλλος Γιάννης, ο Μεταξάς, έβαλε σ’ αυτήν το καπάκι.

Πώς μας επιβλήθηκαν οι βασιλιάδες.

Ο λαός νόμιζε, ότι μια που πέτυχε πια η επανάσταση, θα επακολουθούσαν τα χρόνια της ευτυχίας του, ότι όλη η ανθρωπότητα θάτανε στο πλευρό της χώρας μας και πως η χώρα μας, για μια ακόμα φορά, θα βρισκότανε σε θέση να ξαναπάρει, όπως και παλιότερα, ολόκληρη την ανθρωπότητα από το χέρι και να της δείξει καινούργιους δρόμους πολιτισμού και προόδου. Μα στη θέση αυτών η ντόπια και ξένη αντίδραση επιβλήθηκαν και φέρανε τον Καποδίστρια, τη Βαυαρική δυναστεία με τον Όθωνα.

Χρόνια και χρόνια απάτης και ρεμούλας μάς κράτησαν μακριά από την ευτυχία και τον πολιτισμό και μας ρίξανε μέσα στην εξαθλίωση, την πείνα, την κακομοιριά και τη δυστυχία. Έτσι η Ελλάδα που υπήρξε κάποτε η πηγή των φώτων και του πολιτισμού, κατάντησε να βρίσκεται στο πιο χαμηλό επίπεδο οικονομικής, κοινωνικής και εκπολιτιστικής ανάπτυξης, όχι μόνο έναντι των λαών της Ευρώπης, αλλά και των Βαλκανίων.

Η προδοσία του αλβανικού έπους.

Η ουσία αυτού βρίσκεται στο γεγονός, ότι αντίδραση σκεφτόταν μόνο πώς να εκμεταλλευτεί, να βασανίσει, και να ξεζουμίσει το λαό, οργανώνοντας κινήματα κάθε τόσο και καλλιεργώντας τις φαγωμάρες, προπαγανδίζοντας και πείθοντας το λαό ότι είναι απαραίτητο να ζει φτωχός και κακομοιριασμένος.

Χαρακτηριστικό είναι ότι πιάνοντας μια λέξη του Κολοκοτρώνη, που ονόμασε κάποτε τη χώρα μας Ψωροκώσταινα, κατάφερε να πείσει το λαό ότι το ελληνικό κράτος δε μπορεί να ορθοποδήσει μόνο του κι ότι θα έπρεπε να μας κυβερνήσουν οι ξένοι, ονομάζοντας γι’ αυτό και τα πολιτικά κόμματα ρωσικά, αγγλικά και γαλλικά. Σ’ αυτό το σημείο μας φέρανε οι κορυφές που διοικούσαν τον τόπο μας. Κάποτε φτάσαμε και στη δημοκρατία. Μα αυτό έμοιαζε με την παροιμία που έλεγε ο λαός: Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς.

Μυρίστηκαν οι έξυπνοι ψητό από τη μοναρχία και βρίσκοντας ότι «έφταιγε» η δημοκρατία για τη δυστυχία του λαού, ξαναφέρανε το βασιλιά. Και τότε άρχισαν πιο ξετσίπωτα ακόμα να ξεζουμίζουν και να καταπιέζουν το λαό. Και για να μπορούν να πνίγουν τις κραυγές του, βάλανε στο κεφάλι μας το Μεταξά, που ήτανε πάντα πράχτορας του ΙΙ γραφείου του γερμανικού επιτελείου, από τον καιρό που σπούδαζε στη στρατιωτική σχολή της Γερμανίας.

Έτσι, ύστερα από 120 χρόνια, ξαναπέσαμε πάλι στη σκλαβιά, γιατί έτσι κακά μας κυβερνήσανε στο διάστημα αυτό.

Σ’ αυτή την κατάσταση βρεθήκαμε, όταν ξέσπασε η πολεμική λαίλαπα και η σύγκρουση μεταξύ των κολοσσών. Μα κανένας απ’ αυτούς δε σκέφτηκε ελληνικά και να δει πώς θα ξέφευγε η χώρα μας τη λαίλαπα αυτή. Με την επίγνωση ότι η χώρα μας θα τραβούσε στην καταστροφή μπήκανε στον πόλεμο.

Έχουμε ντοκουμέντα στα χέρια μας, που μας αποδείχνουν, ότι οι άνθρωποι αυτοί είχανε σκοπό να ρίξουνε μόνο τρεις τουφεκιές στο Αλβανικό μέτωπο κι ύστερα να μας παραδώσουν στους φασίστες. Υπάρχουν ντοκουμέντα που μας πείθουν ότι το Νοέμβρη προς το Δεκέμβρη του 1940 μπορούσαμε να πετάξουμε τους Ιταλούς στη θάλασσα. Μα αυτοί συγκρατούσαν το στρατό μέχρι που να λύσει το στρατιωτικό της πρόβλημα η Γερμανία στην Ευρώπη κι ύστερα να δικαιολογηθούν ότι δε μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα με δυο κολοσσούς. Δεν πίστευαν στις δόξες του στρατού μας, στο θάρρος, στην τόλμη, στην αυταπάρνηση και τον ηρωισμό του, που πολεμούσε με φλόγα ενάντια στο φασισμό, νηστικός και ξυπόλυτος πάνω στα βουνό της Αλβανίας με τη βοήθεια όλου του ελληνικού λαού. Αυτοί δεν πίστευαν σ’ αυτά και περιμένανε πως θα καμφθεί. Γι’ αυτό το έπος της Αλβανίας είναι ολοκληρωτικά έργο του λαού. Είναι έργο του λαού που το πραγματοποίησε με το μένος που είχε ενάντια στο φασισμό και το ζυγό του Μεταξά, με θυσίες και ηρωισμούς.

Έτσι, ξαναπέσαμε στη σκλαβιά.

Μα ο λαός μας δεν ήτανε σε θέση να συνεχίσει το έργο του αυτό. Όσο φλογερά κι αν ήτανε τα στήθη του, η φλόγα αυτή δεν θα άντεχε στα σιδερόφρακτα μεγαθήρια των φασιστών, μια που είχε μέσα του και την προδοσία των ηγετών του. Έτσι αναγκάστηκε να υποκύψει, μα όχι σαν ηττημένος. Γιατί αυτή η συνθηκολόγηση που έκαναν, υπογράφηκε πριν ακόμα πολεμήσει ο στρατός μας. Αυτή δεν ήτανε ήττα του λαού μας, μα ήττα και χρεοκοπία των καθεστώτων που μεσολάβησαν από το 1821-1941. Γι’ αυτό κι ο λαός μας τιμωρεί σήμερα την ήττα αυτή και θα την τιμωρήσει αργότερα πιο σκληρά ακόμα.

Έτσι ήλθαν οι Γερμανοί στον τόπο μας και μας σκλαβώσανε. Μα για μας, για το λαό μας, καμιά κηλίδα δε θα μπορούσε να προσαφθεί, ότι εγκαταλείψαμε τα εδάφη μας. Αυτή θα κολλούσε, όταν δεν ξεσηκωνόμαστε.

Τι μπορούσαμε να περιμένουμε απ’ αυτούς που φορούσαν τα κλακ και τα μπακαλιαράκια; Τι μπορούσαν να μας πούνε αυτοί; Το μόνο που βρίσκανε να μας λένε ήτανε:

Ησυχία, παιδιά, και τάξη. Κάναμε κυβέρνηση, ησυχάστε. Αυτό όμως θέλανε κι οι Γερμανοί. Μα τα λόγια αυτά τα εκστομίζανε οι άνθρωποι εκείνοι που δεν έχουν το δικαίωμα να ονομάζονται Έλληνες.

Κι όμως, δε θα συμβιβάζονταν με τη λογική και τη ράτσα μας, αν δε βγαίναν πάλι τα στοιχεία αυτά που θα κρατούσανε ψηλά την τιμή του έθνους μας, μέσα από το λαό μας.

Μια μαυρίλα πλάκωνε τον ελληνικό ορίζοντα. Κανείς δεν ήξερε τι θα έφερνε η αύριο και πώς θα ξεφεύγαμε από τη σιδερένια τανάλια που μας έσφιγγε. Κείνοι που ένιωθαν βρίσκονταν στις φυλακές και τα ξερονήσια. Κι εδώ πρέπει να στιγματιστεί μια άλλη ατιμία των ανθρώπων της 4ης Αυγούστου, που φεύγοντας, τους παράδωσε στα χέρια των καταχτητών.

Μια άλλη μερίδα που ένιωθε, ασχολούνταν με τις μαύρες και άσπρες αγορές. Έτσι, όλο το βάρος έπεσε πάνω σε μια χούφτα ανθρώπων, απ’ αυτούς που τρώγανε καρπαζιές μέσα στα αστυνομικά μπουντρούμια και τις ασφάλειες, μα που φλέγονταν από ηρωισμό και ανδρεία και μέσα τους υπήρχε μια ζεστή ελληνική καρδιά κι έτρεχε στις φλέβες τους πραγματικό ελληνικό αίμα. Αυτοί άναψαν το δαυλό κι έδωσαν το σύνθημα για τον ξεσηκωμό του Έθνους. Αυτοί που δώσανε το κουράγιο στους Έλληνες. Αυτοί που δημιούργησαν τη νέα Φιλική Εταιρία: το ΕAM.

Βέβαια, ποιος θάτανε κείνος που μπορούσε να πιστέψει τότε. Ότι αυτή η φούχτα των ανθρώπων θα έφερνε στη χώρα μας τη μεγαλόπρεπη αυτή νίκη. Μα η υφή, η ψυχοσύνθεση, το σκαρί των ανθρώπων αυτών ήτανε τέτοιο. Παρά τις φυλακές, τους κατατρεγμούς, τις δολοφονίες, τα βασανιστήρια, τις ομαδικές εκτελέσεις και την τρομοκρατία, οι άνθρωποι αυτοί οδηγούσαν ηρωικά και θαρραλέα τις μάζες στον δρόμο της λευτεριάς.

Ξέρετε όλοι πώς άρχισε το κίνημα αυτό και δε σταματώ στις λεπτομέρειές του. Όταν έχουμε τη μέρα της εθνικής ανεξαρτησίας μας, που γιορτάζουμε στις 25 Μάρτη, χαιρόμαστε, τραγουδάμε και κλαίμε από τη συγκίνηση. Μα από δω και πέρα θα έχουμε δυο εθνικές γιορτές: την 25η Μάρτη και την 27η Σεπτέμβρη, επέτειο της δημιουργίας του ΕΑΜ, που αποτέλεσε τη βάση της σημερινής μας απελευθέρωσης.

Αυτό πρέπει να το νιώσουμε.

Στα προηγούμενα χρόνια πολλοί περνούσανε από την πλατεία του Διάκου, μα κανείς δεν ένιωθε τον παλμό που περιείχε το τραγούδι, που μας δίδασκε στο σχολείο ο παλιός καθηγητής μας Λάσκαρης: Σας ευλογεί του Διάκου μας το τιμημένο χέρι;

Κανείς δεν ένιωθε, ότι έπρεπε να φύγει μακριά από τα μικροσυμφέροντά του και να παλέψει για τη λευτεριά. Μα η χούφτα αυτή των ανθρώπων, που σας μίλησα πιο πάνω, ρίχτηκε ολόψυχα στον αγώνα.

Η αντίδραση στο άκουσμά της χρησιμοποίησε όλα τα μέσα κι έθεσε σε ενέργεια όλες τις ατιμίες για να τη σαμποτάρει. Μα όλα αυτά στάθηκαν ανίκανα να σπάσουν τον αγώνα της. Αντίθετα, αυτή ρίζωνε κάθε μέρα και πιο πολύ κι ανέπτυσσε τη δράση της. Κι επειδή δεν είχε σκοπό να καταπιαστεί με χαρτοπόλεμο έβγαλε στο βουνό το αντάρτικο.

Θυμάμαι όταν το χειμώνα του 1941 ήλθα εδώ σαν «μαυραγορίτης» για να βάλω μπροστά τη δουλειά. Σας γνώριζα όλους, μα κανείς από σας δεν ήξερε τι επεδίωκα εγώ. Τότε μαζί με το Γ. Φράγκο και Γ. Γιαταγάνα βγάλαμε το πρώτο διάγγελμα του ΕΑΜ. Πολλοί νομίζανε τότες, ότι αυτό ήτανε μόνο ντόρος και τίποτα άλλο.

Όταν λέγαμε ότι σε λίγο θα σφυρίζει το μάλιγχερ και θα κροταλίζει ξερά το πολυβόλο στις βουνοκορφές και τα φαράγγια μας κι οι Γερμανοί και Ιταλοί θα φεύγουν ντροπιασμένοι, ίσως πολλοί να λέγανε πως αυτά δεν ήτανε παρά ηχηρές φράσεις.

Μα ύστερα από 2 1/2 μήνες άρχισε πραγματικά να λαλεί το ντουφέκι. Και τι δεν είπανε τότε! Όπως και στα 1821 όλη η αντίδραση συνωμότησε εναντίον μας και στην αρχή δεν έλεγε τίποτα για το αντάρτικο, κάνοντας το ίδιο που κάνει και η στρουθοκάμηλος, όταν κρύβει το κεφάλι της, ενώ όλο της το σώμα φαίνεται. Έτσι κι αυτοί, νομίζανε, ότι αν δε λέγανε τίποτα για το αντάρτικο και το αγνοούσαν, δε θα ξαναβροντούσε το καριοφίλι. Μα μπορούσε να σταματήσει αυτό; Κάθε μέρα κοκκίνιζαν τα βουνά και τα φαράγγια από το αίμα.

Κι όταν είδαν ότι το αντάρτικο μεγάλωνε, παρά τη σιωπή τους, τότε κι αυτοί άλλαξαν τρόπο για να μας πολεμήσουν. Μας ονόμασαν πλιατσικολόγους, κατσικοκλέφτες, ληστοσυμμορίτες κλπ. Ακόμα βρέθηκαν άνθρωποι να μας αποκηρύξουν με την υπογραφή τους γιατί σκοτώσαμε τον προδότη και εκβιαστή Μαραθέα. Αυτοί οι κύριοι ήτανε κυριολεκτικά ηλίθιοι.

Δεν ξέρανε ούτε το ατομικό τους συμφέρον. Νόμισαν, πως αν μας αποκήρυσσαν θα σταματούσε κι ο αγώνας μας κι ότι δεν θα είμαστε κάποτε ικανοί να τους σφίξουμε το λαιμό και να τους πνίξουμε.

Ας είναι. Τέτοιοι ηλίθιοι ήτανε και τέτοιες ηλιθιότητες λέγανε. Ας κάνουν τώρα τα ψηλά τους καπέλα κλωσοφωλιές.

Η ύπαιθρος αναπνέει.

Μα ήτανε δυνατό να πιάσει αυτό; Οι χωριάτες είχανε δει για πρώτη φορά το θαύμα ν’ αφήνουν τα πράματά τους έξω χωρίς να τους τα πειράζει κανείς.

Η ζωοκλοπή είχε καταργηθεί στην ύπαιθρο και η ασφάλεια της ζωής και της περιουσίας ποτέ δεν ήτανε σ’ αυτό το σημείο. Ήτανε θαύμα αυτό; Όχι. Αλλά για πρώτη φορά το χωριό γνώρισε την εξουσία, η οποία βγήκε για να χτυπήσει την εσχάτη προδοσία, το έγκλημα, τη ζωοκλοπή κλπ. και να εμπεδώσει την ασφάλεια.

Κι όταν χτυπήσαμε τα εγκλήματα αυτά και πατάξαμε την προδοσία, αυτοί σαν δεσποινίδες της αριστοκρατίας, που δε βλέπουν γύρω τους τη δυστυχία και την κακομοιριά που βασιλεύει, αλλά συγκινούνται από ένα άρρωστο γατάκι, έμπηξαν τις φωνές και μας κατηγόρησαν ότι σκοτώνουμε. Επί Μεταξά βιάστηκαν γυναίκες, υπέστησαν μαρτύρια χιλιάδες άνθρωποι, σκοτώθηκαν και γκρεμίστηκαν από τα μπαλκόνια της Ασφάλειας γέροι, έγιναν τόσα εγκλήματα, μα κανείς απ’ αυτούς δεν είπε τίποτα. Μα τώρα φωνάζουνε ότι ο Άρης σφάζει.

Ναι, σφάξαμε κι είμαστε έτοιμοι να ξανασφάξουμε, αν χρειαστεί. Ποιους όμως σφάξαμε; Εμείς είμαστε πιο πονόψυχοι απ’ αυτούς. Απόδειξη είναι ότι εμείς είμαστε κείνοι που τρώγαμε χρόνια τώρα τις καρπαζιές και καταδιωκόμασταν. Σφάξαμε κείνους που πρόδιδαν στους καταχτητές τους Έλληνες, κείνους που κλέβανε το λαό και διαπράττανε εγκλήματα.

Κι είναι κυριολεκτικά ηλίθιοι κείνοι που τους πήρε ο πόνος γι’ αυτούς, που τόσο δικαιολογημένα χτυπήσαμε, για να παίρνουν το μέρος τους ή είναι ολοκληρωτικά συνένοχοι τους. Μα ούτε και το κόλπο αυτό έπιασε.

Το αντάρτικο σώζει το λαό.

Τότε όμως αυτοί, σαν καλοί ζαχαροπλάστες που ήτανε, κατασκευάσανε ένα νέο χρυσό χάπι:

-Ναι, φωνάζανε, δεν υπάρχει αντίρρηση, ότι οι αντάρτες διεξάγουν εθνικό αγώνα. Μα το ζήτημα αυτό θα λυθεί από τους ισχυρούς. Τι μας χρειάζονται, λοιπόν, οι αγώνες κι οι σκοτωμοί, αφού τα ζητήματά μας θα τα λύσουνε άλλοι;

Αυτό το σύνθημα έπιανε. Είχανε όμως δίκιο; Ασφαλώς όχι!

Γιατί δεν είχανε δίκιο;

Στα 1941-42 το ΕΑΜ δεν ήτανε ακόμα ισχυρό. Γι’ αυτό δεν είχε αρχίσει ο αγώνας να παίρνει μαζικό χαραχτήρα. Ούτε κι αντάρτικη δράση υπήρχε. Κι όμως. Στα 1941-42 πέθαναν από την πείνα και τις αρρώστιες, που επακολούθησαν απ’ αυτήν, 300.000 άνθρωποι μόνο στην Αθήνα, τον Πειραιά και τα περίχωρά τους. Και θα πέθαιναν αργότερα ακόμα περισσότεροι, αν το ΕΑΜ δεν κινητοποιούσε με συγκεντρώσεις, διαδηλώσεις, συλλαλητήρια και απεργίες το λαό και δεν τον εμψύχωνε:

1. Να επιβληθεί το σταμάτημα της αρπαγής της παραγωγής μας από μέρους των κατακτητών.

2. Να επιβληθεί σ’ αυτούς ν’ αφήσουν το Διεθνή Ερυθρό Σταυρό να αναλάβει την τροφοδοσία του λαού μας.

3. Να προσέξουν την κατάσταση της Ελλάδας στο εξωτερικό.

Αν το αντάρτικο δε σταματούσε τις φάλαγγες των Γερμανών που κλέβανε την παραγωγή της χώρας μας και δεν καταργούσε τη συγκέντρωση της παραγωγής που τη βάζανε στο χέρι οι καταχτητές, αν δε γίνονταν όλα αυτά, τότε τα θύματα από την πείνα και τις αρρώστιες θα ήταν πολύ περισσότερα. Όλες οι χιλιάδες των θυμάτων, που πέσανε για τη ζωή και τη λευτεριά του λαού μας, ποτέ δε φθάνουν τα θύματα της πείνας και των ασθενειών.

Πότε ακούστηκε στην ιστορία της ανθρωπότητας να πραγματοποιείται η απελευθέρωση μέσω της μπαγαποντιάς; Ποτέ. Η λευτεριά δεν κερδίζεται με ξόρκια, αλλά με αγώνες και θύματα!

Μα κι αν το θέλαμε, δεν είχαμε αυτό το δικαίωμα. Το δικαίωμα δηλαδή να κηλιδώσουμε την ιστορία της πατρίδας μας. Αυτό θα ήτανε ασέβεια στη μνήμη των ηρωικών μας προγόνων.

Μα ούτε είχαμε το δικαίωμα να κολλήσουμε μια ατιμωτική σφραγίδα, μια σφραγίδα αίσχους, στο κούτελο των επερχομένων γενεών, των παιδιών μας και των εγγονιών μας, ότι κατάγονται από γενιά ευνούχων, που δέχονται να πεθαίνουν στα πεζοδρόμια από τον ατιμωτικότερο των θανάτων, από την πείνα, παρά να πεθαίνουν με το όπλο στο χέρι, παλεύοντας για τη λευτεριά.

Τι θα έπρεπε να προτιμούσαμε; Το πρώτο ή το δεύτερο; Όχι! Χίλιες φορές όχι!

Καλύτερα να γινότανε το παν ένα μπουρλότο, παρά να υποταχθούμε στους καταχτητές.

Αυτό ο λαός μας το κατάλαβε, τους μούντζωσε κι έδωσε αυτά τα γενναία παλικάρια, που ‘ναι τώρα στεφανωμένα με δόξες, με δάφνες και με νίκες.

Η αντίδραση συνωμοτεί.

Τότε κι αυτοί αναγκάστηκαν ν’ αλλάξουν βιολί κι αποφάσισαν να βγάλουν στο βουνό δικές τους ανταρτοομάδες.

Μα γιατί αυτό; Το ΕAM είχε δηλώσει ότι δεν είχε μονοπώλιο τον αντάρτικο αγώνα. Γι’ αυτό και τους κάλεσε να σχηματιστούν κοινές ανταρτοομάδες. Αν είχανε την πρόθεση να παλέψουν ενάντια στους καταχτητές, θα το κάνανε. Τότε όμως, ισχυρίζονται, ότι η χωρογραφία της Ελλάδας και η πυκνότητα της κατοχής δεν επέτρεπε την ύπαρξη ανταρτοομάδων.

Όταν όμως είδανε εμάς, όταν λευτερώσαμε την ύπαιθρο, τότε κι αυτοί αποφάσισαν να δημιουργήσουν αντάρτικο.

Τι θα περίμενε κανείς απ’ αυτούς αρχή αρχή; Ποια κραυγή, έστω και τυπικά, να βγει από το στόμα τους; Φυσικά, “Κάτω οι καταχτητές” !

Μα την θέση τους τη γνωστοποίησαν από την αρχή. Η πρώτη κραυγή τους ήτανε:

“Κάτω το ΕΑΜ!”

Μα εμείς και πάλι τους καλέσαμε για να ενωθούμε. Αυτοί όμως αρνήθηκαν, γιατί δεν θέλανε να υποβληθούν σε κόπους και μόχθους για να πολεμήσουν τον καταχτητή. Γιατί αυτοί δεν ήτανε εντολοδόχοι του ελληνικού λαού, μα της αντίδρασης από το φόβο της λαοκρατίας που ζητούσαν να πολεμήσουν.

Στο τέλος μας κήρυξαν κι ανοιχτά τον πόλεμο, ένοπλα, συνεργαζόμενοι με τους καταχτητές.

Θα είμαστε ασυνεπείς στον αγώνα μας και προδότες του λαού μας, αν σιχαινόμαστε τα αίματα. Γι’ αυτό, σαν εντολοδόχοι του λαού, συντρίψαμε τους συνεργάτες αυτούς των καταχτητών, τους πολέμιους του εθνικού μας αγώνα.

Ο ΕΛΑΣ στο πλευρό των συμμάχων.

Ύστερα απ’ αυτό χρησιμοποίησαν το κόλπο: Μας κατηγόρησαν, ότι δε βοηθάμε το συμμαχικό αγώνα, αλλά θα υπακούσουμε μόνο στους Ρώσους. Κι απειλούσαν ότι όταν θά ‘ρθουν οι σύμμαχοι εδώ, θα μας κανονίσουν. Αυτοί, που συνεργάζονταν με τους Γερμανούς, απειλούσανε ότι θα μας χτυπήσουν οι σύμμαχοι!

Αυτοί που στα 1941 πρόδωσαν το συμμαχικό αγώνα. Αυτοί που μαγάρισαν τις Θερμοπύλες και τους Τριακόσιους μας κι άφησαν τους συμμάχους Άγγλους να μάχονται μόνοι τους εκεί, ενώ αυτοί είχαν παραδώσει την Ελλάδα με τη συνθηκολόγηση του Τσολάκογλου, μας κατηγορούσαν ότι δεν ενισχύουμε τον συμμαχικό αγώνα κι έβαζαν στο μυαλό των συμμάχων την άτιμη σκέψη, ότι δήθεν θα μας χτυπούσαν ερχόμενοι εδώ.

Ο Γοργοπόταμος.

Μα σε λίγο τους ήλθε το πρώτο χαστούκι! Η πρώτη ομάδα των Άγγλων αλεξιπτωτιστών έπεφτε, όχι σ’ αυτούς, μα στον Άρη, πάνω στη Γκιώνα. Και μαζί μ’ αυτούς τραβήξαμε κι ανατινάξαμε το Γοργοπόταμο. Ο αρχηγός των συμμαχικών στρατευμάτων της Μ. Ανατολής, στρατηγός Ουίλσον, δήλωνε ανοιχτά, ότι οι επιτυχίες των συμμάχων στην Αφρική οφείλονται κατά 80% στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, γιατί αυτή εμπόδισε την αποστολή γερμανικών ενισχύσεων και εφοδιασμού. Μα να κι ένα τελευταίο: Στην Πελοπόννησο προτείναμε στους τσολιάδες να καταθέσουν τα όπλα κι εμείς θα τους αφήσουμε ελεύθερους. Μα οι Άγγλοι το απέρριψαν αυτό και συνέλαβαν όλους τους τσολιάδες, τους έκλεισαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και τους παραπέμπουν να δικαστούν από τα στρατοδικεία.

Στο κάτω-κάτω, να τώρα οι Άγγλοι μπροστά σας. Διαβαίνουν τους δρόμους της Λαμίας και πάνε να χτυπήσουν τους Γερμανούς μαζί με μας. Μαζί τους θα πολεμήσουμε εμείς κι όχι αυτοί, μέχρι την ολοκληρωτική συντριβή του φασισμού.

Μα τα κατακάθια αυτά βρήκανε νέο τροπάρι: Μας κατηγορούν ότι είμαστε όλοι κομμουνιστές και ισχυρίζονται, ότι το ΕΑΜ. και ο ΕΛΑΣ είναι σκεπασμένες κομμουνιστικές οργανώσεις. Μα αυτή η κατηγορία μπορεί ν’ αποτελέσει ντροπή ή έπαινο;

Αγωνιζόμαστε για την Δημοκρατία.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα δε βαδίζει τώρα για τον κομμουνισμό. Το ΚΚΕ έχει βέβαια στο πρόγραμμά του σαν τελική του επιδίωξη τον κομμουνισμό. Μα όχι για τώρα. Τον κομμουνισμό θα τον επιβάλλετε σεις, ο λαός κι όχι το ΚΚΕ. Κι είμαι βέβαιος ότι πολλοί από τους μορφωμένους μας, που δεν τον θέλουν σήμερα, θα ψηφίσουν τότε για να επικρατήσει ο κομμουνισμός.

Σήμερα, όμως, το ΚΚΕ δεν επιδιώκει παρά μόνο μια δημοκρατική λύση του ελληνικού προβλήματος.

Μα ας πούμε, ότι το ΚΚΕ θα εφαρμόσει τον κομμουνισμό. Λένε ότι ο κομμουνισμός χαλνά τις εκκλησιές και γδέρνει τους παπάδες. Τόσο χαζοί είναι λοιπόν οι κομμουνιστές να χαλάσουν τις εκκλησιές, που δεν τους εμποδίζουν σε τίποτα;

Οι εκκλησιές μας φταίνε ή τα καράβια του Εμπειρίκου; Γιατί λοιπόν να κάψουμε τις εκκλησιές;

Ποιος χτυπά τη θρησκεία;

Θα γδάρουμε τους παπάδες; Μα γιατί; Εμείς βλέπουμε, ότι χιλιάδες παπάδες βρίσκονται τώρα στην πρωτοπορία του κινήματος μας και η συμβολή του κλήρου, που στάθηκε στο πλευρό μας, υπήρξε ανεκτίμητη.

Μήπως συμβαίνει το αντίθετο; Γιατί αυτοί που εμφανίζονται σαν προστάτες της εκκλησίας, γκρεμίσανε μαζί με τους Γερμανούς και γδέρνουνε παπάδες.

Ο κομμουνισμός, λένε, θα καταργήσει την θρησκεία. Μα η θρησκεία είναι ζήτημα συνείδησης. Πώς θα καταργηθεί λοιπόν; Η κατάργηση της θρησκευτικής συνείδησης είναι πράμα αδύνατο, έστω κι αν ακόμα οι κομμουνιστές θέλανε να την καταργήσουν. Η θρησκευτική συνείδηση δεν καταργείται με απλές διαταγές. Αν συνέβαινε ένα τέτοιο πράμα, αυτό θα έμοιαζε με την διαταγή πού έβγαλε κάποτε ένας αστυνόμος στην Ανάφη, με την οποία απαγόρευε την πάλη των τάξεων!

Το τι θα γίνει στο πολύ μακρινό μέλλον, το πώς θα σκέπτονται οι άνθρωποι τότε, είναι άλλο πρόβλημα. Και κανένας πολιτικός δεν μπορεί να βγάλει νόμο για το τι θα πρέπει να γίνει ύστερα από 200 ή 500 χρόνια. Ούτε λοιπόν κι εμείς θα βγάλουμε τέτοιο νόμο. Μας ενδιαφέρει το πώς θα προκόψει ο λαός μας σήμερα κι όχι το τι φιλοσοφικές πεποιθήσεις θα έχει ύστερα από 500 χρόνια.

Συνεπώς καταλαβαίνετε τώρα, ότι αυτοί που διαδίδουν αυτές τις συκοφαντίες επιδιώκουν άλλους σκοπούς, προσπαθώντας με το μέσο αυτό της συκοφαντίας να εξαπατήσουν το λαό και να διαιωνίσουν την κυριαρχία τους πάνω του. Αν μάλιστα εξετάσουμε βαθύτερα το πράμα αυτό, θα δούμε ότι αυτοί είναι άθρησκοι, γιατί σε αυτούς δεν υπάρχει ούτε ίχνος θρησκευτικής συνείδησης κι ο μόνος που λατρεύουν είναι ο Θεός Μαμμωνάς, ο Θεός του χρήματος…

Θα συσπειρώσουμε την οικογένεια.

Κατηγορούν τους κομμουνιστές, ότι αυτοί θα διαλύσουν επίσης την οικογένεια. Λες κι εμείς κατεβήκαμε από τον ουρανό και δε γεννηθήκαμε από σπίτια ή φυτρώσαμε μόνοι μας σαν τα μανιτάρια. Η οικογένεια δημιουργήθηκε από ορισμένες οικονομικές συνθήκες. Σε μια ορισμένη ανάπτυξη της κοινωνίας δημιουργήθηκε η ανάγκη της οικογένειας, γιατί έτσι θα αντιμετωπίζονταν καλύτερα οι ανάγκες της ζωής.

Χρειάζονταν να δουλεύουν όλοι: ο πατέρας και τα παιδιά στα χτήματα, οι γυναίκες στον αργαλειό και το σπίτι, γιατί μόνο με τον τρόπο αυτό θ’ αντιμετωπίζονταν οι βιοτικές ανάγκες τους.

Αυτού του είδους οι οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν τότε, πλησίαζαν όπως βλέπετε, πιο στενά τα μέλη της οικογένειας μεταξύ τους. Σήμερα όμως τι γίνεται; Οι σημερινές οικονομικές συνθήκες αναγκάζουν όχι πια το στενό πλησίασμα της οικογένειας, αλλά αντίθετα την απομάκρυνσή της.

Να ένα παράδειγμα: Ένας άντρας παντρεύεται, μα την επομένη του γάμου του φεύγει στην Αμερική για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις ανάγκες της ζωής του και της γυναίκας του. Ποιος διαλύει στην περίπτωση αυτήν την οικογένεια; Οι κομμουνιστές ή οι οικονομικές συνθήκες που δημιούργησε η κεφαλαιοκρατία;

Κι εδώ, λοιπόν, βλέπουμε φανερά, ότι αυτοί που μας κατηγορούν πως θέλουμε να διαλύσουμε την οικογένεια, δεν είναι άλλοι, παρά αυτοί οι ίδιοι που τη διαλύουν στην πραγματικότητα, ενώ εμείς επιδιώκουμε το στερέωμά της. Θα δώσουμε στο λαό τα οικονομικά μέσα για να μπορεί να μη σκορπάει την οικογένειά του στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Μας κατηγορούν ότι θέμε να καταργήσουμε τα σύνορα και να διαλύσουμε το κράτος. Μα το κράτος εμείς το φτιάχνουμε σήμερα, γιατί δεν υπήρξε, μια που αυτοί οι ίδιοι το είχανε διαλύσει. Ποιος είναι λοιπόν πατριώτης; Αυτοί ή εμείς; Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και τρέχει να βρει κέρδη σ’ όποια χώρα υπάρχουνε τέτοια. Γι’ αυτό δε νοιάζεται κι ούτε συγκινείται με την ύπαρξη των συνόρων και του κράτους.

Ενώ εμείς, το μόνο που διαθέτουμε, είναι οι καλύβες μας και τα πεζούλια μας. Αυτά, αντίθετα από το κεφάλαιο που τρέχει, όπου βρει κέρδη, δεν μπορούν να κινηθούν και παραμένουν μέσα στη χώρα που κατοικούμε.

Ποιος, λοιπόν, μπορεί να ενδιαφερθεί καλύτερα για την πατρίδα του; Αυτοί που ξεπορτίζουν τα κεφάλαιά τους από τη χώρα μας ή εμείς που παραμένουμε με τα πεζούλια μας εδώ;

Όταν έξαφνα στα 1929-31 το κράτος ζήτησε, λόγω της οικονομικής κρίσης που μάστιζε τότε τη χώρα μας, να κατεβάσουν οι ξένοι ομολογιούχοι το ποσοστό που πληρώναμε σε τοκοχρεολύσια, οι Άγγλοι δέχτηκαν να το μειώσουν σε 35%, αλλά οι Έλληνες ομολογιούχοι αρνήθηκαν. Να λοιπόν, ποιος είναι ο πατριωτισμός τους! Αυτός φτάνει μέχρι το σημείο που δεν θίγονται τα οικονομικά τους συμφέροντα. Αυτοί λοιπόν οι ίδιοι που μας κατηγορούν ότι επιδιώκουμε την κατάργηση των συνόρων και την διάλυση του κράτους, αυτοί τα ξεπουλάνε αυτά στην πρώτη ευκαιρία.

Όταν οι άτιμοι μιλάνε για τιμή.

Μας κατηγορούν επίσης, ότι εμείς επιβουλευόμαστε την τιμή. Βλέπετε, όλοι αυτοί οι «ηθικοί», που όταν περπατάνε μπερδεύουνται τα κεφάλια τους στα σύρματα, μιλάνε για τιμή!

Αυτοί που πούλησαν τις γυναίκες και τις αδελφές στον κατακτητή, για να κάνουν τα νταραβέρια μαζί του και μας σκλάβωσαν διπλά, αυτοί πάνε τώρα να μας πείσουν ότι είναι οι κέρβεροι της τιμής και της ηθικής. Με αυτά τα μέσα προσπαθούν να εξαπατήσουν το λαό για να συνεχίσουν το ξεζούμισμα και την εκμετάλλευσή του. Και πολλές φορές το καταφέρνουν αυτό και μας πείθουν μάλιστα ότι έτσι είναι όπως τα λένε.

Πάρτε ένα παράδειγμα, απ’ αυτό που γίνεται στα χωριά: Ο χωριάτης καπνίζει τον καπνό που παράγει ο ίδιος. Μα τον πείσανε ότι αυτός είναι λαθραίος. Κι ο ίδιος ο χωρικός σου λέει ότι καπνίζει λαθραίο καπνό. Λες και δεν τον έσπειρε αυτός στον τόπο μας, αλλά τον έφερε από την Αμερική. Όπως βλέπετε λοιπόν κι ο ίδιος ο χωριάτης το πίστεψε, πως ο καπνός του είναι «λαθραίος».

Η αντίδραση δεν σταματά σε τίποτα μπροστά προκειμένου να εξαπατήσει το λαό, χρησιμοποιώντας γι’ αυτό όλα τα μέσα, όλη τη συκοφαντία και το ψέμα. Μα αυτές οι συκοφαντίες στην ύπαιθρο, όπου μας είδανε και μας νιώσανε, έγιναν συντρίμμια. Στις πόλεις θα γίνει κι αυτού το ίδιο.

Σε λίγες μέρες θα δείτε κι εσείς μόνοι σας την πραγματικότητα. Γιατί ο δικός μας σκοπός είναι ένας: Πώς θα ζήσει καλύτερα ο λαός μας!

Όταν ήταν εδώ ο κατακτητής, αυτοί θέλανε τότε την τάξη. Εμείς θέλαμε την αταξία για να κάνουμε ανυπόφορη τη ζωή του κατακτητή. Τώρα αυτοί θέλουνε την αταξία. Μα εμείς θέλουμε την τάξη. Αυτοί είναι οι οργανωτές του εμφυλίου πολέμου για να εκμεταλλεύονται το λαό μας. Αυτοί είναι οι λύκοι, που προσπαθούν να κατασπαράξουν το κοπάδι, εμάς, εσάς, όλους μας, το λαό δηλαδή.

Τηρήσαμε τις υποσχέσεις μας.

Ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ υποσχέθηκαν στο λαό την πάλη ενάντια στον κατακτητή και την απελευθέρωση της χώρας μας. Αυτές τις υποσχέσεις τις τηρήσαμε. Εμείς δεν δημιουργήσαμε κυβερνητικό τύπο. Αυτός δημιουργήθηκε μόνος του από το λαό. Από τον Οκτώβρη του 1942 μόνος του ο λαός τράβηξε στις εκλογές της αυτοδιοίκησής του.

Ο θεσμός αυτός της αυτοδιοίκησης, που για πρώτη φορά εμφανίστηκε στην Ευρυτανία, αποτέλεσε την απαρχή της δημιουργίας του από το χωριό μέχρι την Π.Ε.Ε.Α. αργότερα.

Εμείς είμαστε υπέρ της ενότητας και χάρη στις προσπάθειες τις δικές μας οφείλεται κατά 95% η δημιουργία της εθνικής κυβερνήσεως, κάτω από την οποία αγωνιζόμαστε σήμερα. Μέχρι τη Λάρισα η πατρίδα μας είναι τώρα ελεύθερη. Και γρήγορα θ’ απελευθερώσουμε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα.

Έτσι και η δεύτερή μας υπόσχεση τείνει να πραγματοποιηθεί ολοκληρωτικά.

Η πάλη μας για τη λαοκρατία.

Μα εμείς υποσχεθήκαμε στο λαό και κάτι άλλο: Ότι δεν θ’ αφήσουμε το όπλο από το χέρι μας αν δεν πετύχουμε και τη διπλή λευτεριά: τη λαοκρατία. Για αυτό θα παλέψουμε για να εκτελέσουμε κι αυτή την υπόσχεσή μας, αφιερώνοντας και θυσιάζοντας την ζωή μας ακόμα για τη λαοκρατική λύση του ελληνικού προβλήματος.

Ο ΕΛΑΣ στα χέρια πρώτα της Κ.Ε. του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ αργότερα αποτέλεσε το δυνατό όπλο της διατήρησης του λαού μας στη ζωή. Τον μοχλό της γρηγορότερης απελευθέρωσής μας. Τώρα, στα χέρια της εθνικής μας κυβέρνησης, που αποτελείται απ’ όλα τα κόμματα και τις οργανώσεις και που υπόσχεται στο πρόγραμμά της λαοκρατικές λύσεις, θ’ αποτελέσει την εγγύηση, ότι θα συνεχίσουμε τον πόλεμο μέχρι την ολοκληρωτική συντριβή του φασισμού κι ότι θα εξασφαλισθούν οι ως τώρα κατακτήσεις του λαού μας και θα κερδηθούν και νέες.

Φωνάζατε πολύ για την θανατική καταδίκη των προδοτών, των συνεργατών του καταχτητή και των εκμεταλλευτών της δυστυχίας τού λαού στα χρόνια της κατοχής. Όταν εμείς δεν είχαμε τη δυνατότητα να τους δικάσουμε, τους εκτελούσαμε. Αργότερα τους δικάζαμε σε στρατοδικεία. Τώρα, όσους έχουμε συλλάβει θα τους παραδώσουμε στην δικαιοσύνη. Υπάρχει η νόμιμη πια κυβέρνηση και αυτή θα αποφασίζει για όλα. Μη φωνάζετε λοιπόν. Αυτοί θα δικασθούν και θα καταδικασθούν. Μα δεν θάχει και μεγάλη σημασία.

Τεράστια σημασία θάχει αν καταδικάσετε και θανατώσετε εσείς, ο κυρίαρχος λαός, το καθεστώς που γεννάει τέτοια καθάρματα.

Μεθαύριο θα τραβήξουμε στις εκλογές. Το πρώτο ράπισμα πρέπει να δοθεί στο δημοψήφισμα, με την οριστική καταδίκη του φιλοβασιλισμού και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας.

Αλλά γιατί στρεφόμαστε με τόση μανία ενάντια στο βασιλιά;

2.Γιατί μας τον φέρανε με το ψεύτικο δημοψήφισμα του 1935.

3.Γιατί είναι επίορκος. Καταπάτησε το Σύνταγμα του 1911 κι έβαλε δικτάτορα τον πεμπτοφαλαγγίτη Γιάννη Μεταξά.

4. Γιατί άφησε όλους τους ανίκανους και πεμπτοφαλαγγίτες στρατηγούς και υπουργούς να προδώσουν τον πόλεμο της Αλβανίας και να υποδουλώσουν την πατρίδα μας.

5. Τέλος, γιατί στην εθνική μας συμφορά του 1941, αντί να καθίσει εδώ και να θυσιαστεί σαν άλλος Κόδρος των Αθηνών, μας εγκατέλειψε.

Αν ήτανε καλός έπρεπε να καθίσει εδώ κι αντί να βγει στο κλαρί ο Άρης και δεν ξέρω ποιος άλλος, να βγει αυτός να οργανώσει τον αγώνα και να είναι τώρα δικαιωματικά βασιλιάς μας και αρχηγός μας. Με τη στάση του ο ίδιος παραιτήθηκε ουσιαστικά και τυπικά του δικαιώματος επί του θρόνου της Ελλάδος.

Αυτά βέβαια γι’ αυτόν προσωπικά κι ανεξάρτητα από την πεποίθησή μας πως δεν χρειάζεται κανένας θρόνος, μα δημοκρατία για να προκόψει η Ελλάδα μας.

Σεβόμαστε τη λαϊκή θέληση.

Το δεύτερο ράπισμα πρέπει να δοθεί στις εκλογές, που θα καθορίσουν το πολίτευμα της χώρας μας. Εμάς, η μόνη μας φιλοδοξία είναι να είμαστε υπηρέτες του λαού. Γι’ αυτό θα σεβαστούμε την ετυμηγορία σας, όποια κι αν είναι αυτή.

Μα έχουμε αυτές τις απαιτήσεις: Να ψηφίσει ο λαός ανεπηρέαστα και να σεβασθούν το λαό.

Αν αυτά δεν εκτελεστούν, τότε σας υποσχόμαστε ότι πάλι θα ξαναβγούμε στο βουνό. Μα είμαι βέβαιος ότι αυτά δεν θα συμβούν. Γιατί ο λαός μας χειραφετήθηκε πια. Δοκιμάσθηκε και ξύπνησε. Θ’ ακολουθήσει τους δρόμους που του δείχνουμε και που μοναδικά τον συμφέρουν.

Με την πεποίθηση αυτή, τελειώνοντας, σας καλώ να φωνάξουμε:

Ζήτω ο κυρίαρχος λαός μας!

____________

* Ο ιστορικός λόγος του Άρη (1905 -1945) που εκφωνήθηκε στη Λαμία, στις 22 Οκτωβρίου 1944

** Αναδημοσίευση από το μπλογκ  http://www.lamprakides.gr/blog/,

Για το μύθο και την πραγματικότητα της Ελβετικής ‘Άμεσης Δημοκρατίας’*

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

«Ο πολιτισμός που συνεχίζει να παράγει ανθρώπους χωρίς άποψη,

αγοράζει τον ίδιο του τον πνευματικό θάνατο σε μηνιαίες δόσεις»

Μάρτιν Λούθερ Κινγκ

*

«Η ιστορία των ελευθεριών που έχουν παραχωρηθεί στον άνθρωπο δεν

έπαψε ποτέ, μέχρι σήμερα, να συγχέεται με την ιστορία των ελευθεριών

που ο άνθρωπος παραχώρησε στην οικονομία»

Ραούλ Βάνεγκεμ

Η Ελβετική Ομοσπονδία ιδρύθηκε το 1291[1] και κατ’ άλλους το 1307[2] ως ‘Ένορκη Συμμαχία’ ανεξάρτητων Καντονιών από τον Walter Fuerst εκπρόσωπο της επαρχίας Uri, τον Werner Stauffacher εκπρόσωπο της επαρχίας Schwyz και τον Arnold von Melchtahl εκπρόσωπο της επαρχίας Unterwalden, για την από κοινού αντιμετώπιση των σχεδίων του Ρωμαίο-Γερμανού βασιλιά Albrecht I, να προσαρτήσει τα εδάφη τους υπό την κυριαρχία του οίκου των Χαμπσβούργων. Η πορεία ολοκλήρωσής της πέρασε από διάφορες φάσεις και εξαρτήσεις  μέχρι να φτάσει στην παγίωση της σημερινής της μορφής.

Το 1848 η ‘Ένορκη Συμμαχία’ μετεξελίσσεται σε συνταγματικό ομοσπονδιακό κράτος, στο οποίο τα Καντόνια εκχωρούν μέρος των αρμοδιοτήτων τους, όπως αυτές της άμυνας, των τελωνείων, του ταχυδρομείου, του νομίσματος και άλλων. Τα λαϊκά στρώματα, κυρίως η φτωχή αγροτιά, δεν αρκέστηκαν στην καθιέρωση του γενικού εκλογικού δικαιώματος, αν και μόνο για τους άνδρες, και απαίτησαν την καθιέρωση του δικαιώματος της Άμεσης Δημοκρατίας για να αποφασίζει ο ίδιος ο λαός για τη ζωή του και κατάφεραν την αναθεώρηση του συντάγματος το 1874 καθιερώνοντας το θεσμό του Δημοψηφίσματος και την καθιέρωση του θεσμού της ‘Λαϊκής Πρωτοβουλίας’ το 1891.

Σήμερα η ‘Ελβετική Ομοσπονδία’ αποτελείται από 2.715 Κοινότητες και 26 Καντόνια και συμβολίζεται με την εξίσωση 2.715+26=1. «Περίπου το 1/5 των Κοινοτήτων και κύρια οι πόλεις έχουν το δικό τους τοπικό κοινοβούλιο, τα 4/5 αποφασίζουν αμεσοδημοκρατικά στις Κοινοτικές Συνελεύσεις στις οποίες μπορούν να παίρνουν μέρος όλοι οι κάτοικοι που έχουν δικαίωμα ψήφου, πράγμα που σημαίνει ότι ο Λαός δεν αντιπροσωπεύεται από βουλευτές, αλλά αποφασίζει μόνος του και εκλέγει το Κοινοτικό Συμβούλιο»[3], αλλά «την έκταση της αυτονομίας των Κοινοτήτων την ορίζουν τα Καντόνια και γι’ αυτό είναι αρκετά διαφορετική»[4]. Κάθε Καντόνι έχει το δικό του Σύνταγμα, το δικό του Κοινοβούλιο, τη δική του κυβέρνηση και τα δικά του Δικαστήρια. Οι βουλευτές στα περισσότερα Καντόνια εκλέγονται με το σύστημα της απλής αναλογικής, οι 5-7μελής κυβερνήσεις, όμως, που εκλέγονται επίσης από το Λαό, εκλέγονται με πλειοψηφικό σύστημα, αλλά τελικά «η αμεσοδημοκρατική μορφή υπάρχει ακόμα μόνο στις Κοινότητες Appenzell, Innerhoden και Glarus. Σε όλα τα άλλα Καντόνια αποφασίζει ο Λαός αποκλειστικά στις κάλπες»[5].

Κάθε τέσσερα χρόνια ο Λαός εκλέγει τα 200 μέλη του Εθνικού Συμβουλίου. Οι εκλογείς έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν το ψηφοδέλτιο της προτίμησής τους, ή να γράψουν σε λευκό ψηφοδέλτιο το όνομα κάποιου που δεν είναι σε κανένα ψηφοδέλτιο, ή να γράψουν σε κάποιο ψηφοδέλτιο το όνομα κάποιου που θα ήθελαν να εκλεγεί και μάλιστα να το γράψουν δυό φορές για να ενισχύσουν την εκλογιμότητά του, αλλά έχουν ακόμα και το δικαίωμα να γράψουν σε ένα ψηφοδέλτιο το όνομα κάποιου από άλλο ψηφοδέλτιο, όπως και να σβήσουν ονόματα από το ψηφοδέλτιο που επιλέγουν.

Βασικά η ελβετική ‘Άμεση Δημοκρατία’ προσδιορίζεται ως τέτοια, κύρια, εξαιτίας του δημοψηφισματικού της χαρακτήρα, που φέρεται να δίνει το δικαίωμα στο Λαό να αμφισβητεί εκ των υστέρων αποφάσεις του κοινοβουλίου. Προβλέπονται δύο ειδών δημοψηφίσματα, το υποχρεωτικό και το προαιρετικό. Το υποχρεωτικό δημοψήφισμα γίνεται με πρωτοβουλία της κυβέρνησης για αλλαγές του (ομοσπονδιακού) Συντάγματος καθώς επίσης και για την είσοδο της χώρας σε συγκεκριμένους διεθνείς οργανισμούς και «για να γίνει αποδεκτή η πρόταση, θα πρέπει να συγκεντρώνει τη λεγόμενη ‘διπλή πλειοψηφία’, που σημαίνει τόσο την πλειοψηφία του Λαού, δηλαδή την πλειοψηφία των έγκυρων ψήφων σε ολόκληρη τη χώρα, όσο και την πλειοψηφία των αντιπροσώπων, δηλαδή την πλειοψηφία Καντονίων στα οποία έγινε αποδεκτή η πρόταση»[6].

Ομοσπονδιακοί νόμοι, αποφάσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και κρατικές συμφωνίες υπόκεινται στον έλεγχο του Λαού μέσω των προαιρετικών δημοψηφισμάτων, τα οποία αποκαλούνται και ‘φρένο στα χέρια του Λαού’. Για την ενεργοποίηση της διαδικασίας προαιρετικού δημοψηφίσματος απαιτούνται 50 000 υπογραφές πολιτών που έχουν δικαίωμα ψήφου, οι οποίες πρέπει να συγκεντρωθούν το πολύ μέσα σε 100 μέρες από την κατάθεση της πρότασης.

Σε επίπεδο Καντονίων ισχύει το (Volksinitiativerecht) ‘Δικαίωμα της Λαϊκής Πρωτοβουλίας’, αποκαλούμενης και ‘κινητήρια δύναμη της Άμεσης Δημοκρατίας’, να απαιτεί αλλαγές στο Σύνταγμα, στους νόμους και στις αποφάσεις των τοπικών κυβερνήσεων των Καντονιών, όχι όμως και σε επίπεδο Ομοσπονδίας. Για να χαρακτηριστεί η λαϊκή βούληση ‘Λαϊκή Πρωτοβουλία’ και να θέσει σε κίνηση τη σχετική διαδικασία Δημοψηφίσματος πρέπει σε διάστημα 18 μηνών να συγκεντρώσει 100.000 υπογραφές πολιτών του Καντονιού με δικαίωμα ψήφου. «Η Λαϊκή Πρωτοβουλία (Volksbegehren) μπορεί να εκδηλωθεί ως γενικά διατυπωμένη πρόταση (Anregung)[7], ή, πράγμα συνηθέστερο, ως έτοιμο επεξεργασμένο κείμενο, τη διατύπωση του οποίου δεν μπορεί να αλλάξει το κοινοβούλιο ή η κυβέρνηση»[8]. Όμως «οι Αρχές, κάποιες φορές, αντιδρούν απέναντι σε κάθε τρέχουσα πρωτοβουλία με μια (όχι τόσο εκτεταμένη) άμεση αντιπρόταση, με την ελπίδα πως αυτή θα γίνει από το Λαό και τις  Staenden αποδεκτή από την πλειοψηφία". Αλλά και επιπλέον, από το 1987 έχει επεκταθεί, και για δημοψηφίσματα που προκαλεί η Λαϊκή Πρωτοβουλία, η αρχή της ‘διπλής πλειοψηφίας’, που ίσχυε μόνο για το υποχρεωτικό δημοψήφισμα. «Μπορεί ο καθένας να ψηφίσει και την πρόταση της ‘Λαϊκής Πρωτοβουλίας’ και την αντιπρόταση των Αρχών και στην περίπτωση που και οι δυό γίνονται αποδεκτές, τότε με μια δειγματοληπτική έρευνα της κοινής γνώμης θα κριθεί ποιο από τα δυό κείμενα θα ισχύσει»[9].

Ας δούμε μερικές ακόμα πλευρές της ‘Άμεσης Δημοκρατίας’ της Ελβετίας για να καταλάβουμε περί τίνος ακριβώς πρόκειται. Στο Εθνικό Συμβούλιο της Ελβετίας εκπροσωπούνται δώδεκα πολιτικά κόμματα, από τα οποία τα πέντε έχουν μια υπολογίσιμη εκπροσώπηση. Όμως Άμεση Δημοκρατία σημαίνει πως αποφασίζουν οι Λαϊκές Συνελεύσεις για τα τοπικά προβλήματα και οι, για ορισμένο διάστημα, εκλεγμένοι ή κληρωτοί και ανακλητοί εκπρόσωποί τους στα επαρχιακά μέχρι το εθνικό επίπεδο, οπότε το ερώτημα είναι ποιος είναι ο ρόλος των πολιτικών κομμάτων. Τα Συντάγματα δεν είναι ‘ιερά κείμενα’ που δεν τα αγγίζει ο χρόνος. Οι εποχές, ως δρώσα ιστορία αλλάζουν και οι κοινωνίες εξελίσσονται και συνεπώς και τα συντάγματα πρέπει να αλλάζουν και να ανταποκρίνονται στις καινούργιες ανάγκες της κοινωνίας. Το ελβετικό Σύνταγμα υπέστη πολλές αναθεωρήσεις από το 1848[10], αλλά όλες αυτές οι αλλαγές είχαν ένα στόχο, τα πράγματα να μείνουν ως έχουν αν δεν μπορούν να γίνουν χειρότερα. Η τελευταία τροποποίηση του ελβετικού συντάγματος, ενός συντάγματος βαθιά συντηρητικού και πουριτανικού, άρχισε το 1965 και ολοκληρώθηκε το 1999. «Στην τρίτη φάση ωστόσο (1987-1999) οι φιλοδοξίες μετριάστηκαν και επικράτησε η θέση του K. Eichenberger να γίνει μια ρεαλιστική συνταγματική αναθεώρηση, που θα εκσυγχρόνιζε αλλά θα σεβόταν την υφιστάμενη θεσμική αρχιτεκτονική. Η απόφαση αυτή στηριζόταν στη σκέψη ότι η αναθεώρηση ούτε κοινωνικοπολιτικές κρίσεις μπορεί να αποσοβήσει ούτε ριζοσπαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις να επιφέρει. Έτσι, το φιλόδοξο και πολυετές σχέδιο της ριζικής αναθεώρησης του Συντάγματος αντικαταστάθηκε από ένα μετριοπαθέστερο και ηπιότερο,·αυτό που επιτεύχθηκε ήταν μια επικαιροποίηση του συνταγματικού κειμένου χωρίς την υιοθέτηση σημαντικών αλλαγών»[11]. Τα περισσότερα Συντάγματα στον κόσμο αναφέρονται στο όνομα του Λαού από τον οποίο πηγάζει η εξουσία και δια του οποίου αποκτούν ισχύ, εκτός από εκείνα τα Συντάγματα των θεοκρατικών καθεστώτων όπου η ισχύ του Μουλατείου πηγάζει από το θεό τους. Και το νέο ελβετικό Σύνταγμα ξεκινά με τη φράση «Στο όνομα του παντοδύναμου θεού» και φυσικά δεν άγγιξε ούτε κατά κεραία την ιερότητα της ‘ατομικής ιδιοκτησίας’ και την απάνθρωπη σκληρότητα του συστήματος της οικονομίας της αγοράς.

Με όσα προηγήθηκαν, για τον προσεχτικό αναγνώστη, γίνεται εύκολα αντιληπτό πως η ελβετικού τύπου ‘Άμεση Δημοκρατία’, δεν είναι παρά μια στολισμένη αστικοδημοκρατική μαϊμού, αλλά στο βαθμό που κάποια στοιχεία της δικαιολογούν αυτό το χαρακτηρισμό, είναι δεμένη χειροπόδαρα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε τελικά να καταντάει διακοσμητικό στοιχείο ενός τμήματος του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, που λειτουργεί ως κλεπταποδόχος της λεηλασίας του πλούτου όλων των χωρών του πλανήτη και ως πλυντήριο όλου του βρώμικου χρήματος που συγκεντρώνουν όλες οι εθνικές και διεθνείς μαφίες από τη διαπλοκή, από τις μίζες και το εμπόριο όπλων, ναρκωτικών, πορνείας, Trafficking, αρχαιοκαπηλίας κ.λπ.. Και είναι αυτός ο ρόλος του κοινού θησαυροφυλακίου όλων των διαπλεκόμενων ελίτ, μεγαλοκλεπτών, ληστών και καταχραστών του πλανήτη, ο λόγος που επιβάλλει τη διατήρηση της ‘ουδετερότητας’ της Ελβετίας, για την οποία ο παραπλανημένος λαός της Ελβετίας νοιώθει υπερήφανος, γιατί ακριβώς δεν γνωρίζει ή δεν θέλει να πιστέψει πως είναι κάλπικη. Ο γνωστός Ελβετός κοινωνιολόγος Jean Ziegler είναι αποκαλυπτικός για τα έργα και τις ημέρες της ‘ελβετικής άμεσης δημοκρατίας’ στα χρόνια της ακμής του χιτλερισμού: «Χωρίς τη βοήθεια της Ελβετίας, η Γερμανία θα είχε ηττηθεί από τον Οκτώβρη  του 1944.(…) Η Ελβετία υποστήριξε ενεργά τη ναζιστική Γερμανία, αφήνοντας ανοιχτές στους Γερμανούς τις συγκοινωνίες βορρά-νότου μέσω του περάσματος του Saint Gothard, παραδίδοντάς τους ποσότητες εξοπλισμού ακριβείας, οπτικών εργαλείων κ.λπ. και ‘ξεπλένοντας’ τα λάφυρα από τις ναζιστικές λεηλασίες, ιδιαίτερα με την ανταλλαγή κλεμμένου χρυσού έναντι χρήσιμου συναλλάγματος (…) To 1941-42 υπολογίζεται ότι το 60% της βιομηχανίας όπλων , το 50% της βιομηχανίας οπτικών οργάνων και το 40% της βιομηχανίας μηχανημάτων εργαζόταν για το Γ Ράιχ (…) Η Ελβετία είχε μια ιδιαίτερη σημασία για το Γ Ράιχ εξαιτίας του ρόλου της στην αγορά χρήματος (…) Ένα μεγάλο μέρος του γερμανικού χρυσού ήταν προϊόν αρπαγών… Οι Ελβετοί αρμόδιοι δεν αγνοούσαν το πρόβλημα του κλεμμένου πολύτιμου μετάλλου (…) Η Ελβετία γλίτωσε από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χάρις στην ενεργητική, επιτήδεια και οργανωμένη συνενοχή της με το Γ ΄Ράιχ. Από το 1940 έως το 1945, η ελβετική οικονομία εντάχθηκε σε μεγάλο βαθμό στον οικονομικό χώρο της Μεγάλης Γερμανίας[12]». Ο ρόλος του ελβετικού τραπεζικού συστήματος ήταν πάντα και παραμένει αυτός του κλεπταποδόχου και του πλυντηρίου βρώμικου χρήματος. Αυτός όμως ο ρόλος προϋποθέτει σχέσεις συνεργασίας και εμπιστοσύνης με την παγκόσμια μαφιόζικη καπιταλιστική ολιγαρχία, πράγμα που προφανώς έρχεται σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της κυρίαρχης ελβετικής ελίτ περί ελβετικής ουδετερότητας και Άμεσης Δημοκρατίας.

Η μονόπλευρη ουδετερότητα απέναντι στο δίκαιο και στους Λαούς θύματα του Κεφαλαίου, προϊόν της στενής συνεργασίας με τους θύτες, μπορεί να προσφέρει ακόμα στους Ελβετούς κάποιο επίπεδο ευημερίας, επανάπαυσης και συντηρητικών ψευδαισθήσεων, αλλά δεν μπορεί να δικαιολογήσει το χαρακτηρισμό της ιδιόμορφης αστικής-κοινοβουλευτικής, καπιταλιστικής δημοκρατίας τους, ως Άμεση Δημοκρατία, για τον απλούστατο λόγο, πως δεν φτάνει η ‘δημοκρατική γυμναστική’, με κάποια στημένα δημοψηφίσματα για οριακές τροποποιήσεις νόμων ή ακόμα και για επουσιώδεις αλλαγές του Συντάγματός τους, να εμφανίσει τις όποιες ‘αμεσοδημοκρατικές ψευδαισθήσεις’ της κλεπτοκρατίας και των αφελών οπαδών της, ως Άμεση Δημοκρατία. Το Ελβετικό Κόμμα της Εργασίας και πολλοί Ελβετοί που βλέπουν τον κόσμο χωρίς καπιταλιστικές ιδεολογικές παρωπίδες, αγωνίζονται «μαζί με όλες τις δυνάμεις που αντιστέκονται στον καπιταλισμό για να απαλλάξουν την ανθρωπότητα από την εκμετάλλευση και υποστηρίζουν όλους τους ανθρώπους και τις οργανώσεις που είναι πεπεισμένοι πως ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός…»[13].

Από τα όσα προηγήθηκαν προκύπτει πως καπιταλισμός και Άμεση Δημοκρατία δεν μπορούν, ως αλληλοαποκλειόμενα κοινωνικά συστήματα, να συνυπάρξουν, όσο κι’ αν η προπαγάνδα και η άγνοια προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο.

__________________

* Απόσπασμα από το βιβλίο μου, «Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό», ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012, με μοναδική προσθήκη την υποσημείωση 10.

---

[1] Der Bund kurz erklaert, Scweizerische Eidgenossenschaft, Bundeskanzlei 2008, Seite 10.

[2] http://de.wikipedia.org/wiki/Werner_Stauffacher και wikipedia.org/wiki/Arnold_von_Melchtal

[3] Der Bund kurz erklaert, Scweizerische Eidgenossenschaft, Bundeskanzlei 2008, Seite 14.

[4] Ό. π.

[5] Ό. π.

[6] Ό. π., σελ. 16.

[7] Όλα αυτά τα στοιχεία αντλούνται από το προαναφερθέν επίσημο κείμενο και είναι εντυπωσιακό πως με την επιλεγμένη χρήση συνώνυμων λέξεων επιχειρείται μια υποβάθμιση της ουσίας, όπως για παράδειγμα αντί των όρων Volksinitiative που σημαίνει Λαϊκή Πρωτοβουλία, χρησιμοποιούν τον όρο Volksbegehren που σημαίνει λαϊκή επιθυμία, αλλά και λαϊκή απληστία και αντί των όρων Vorschlag (πρόταση), ή Forderung (αίτημα ή απαίτηση) χρησιμοποιούν τον όρο Anregung που σημαίνει ανακίνηση, παρακίνηση, αλλά και παρόρμηση.

[8] Ό. π., σελ. 17.

[9] Ό. π., σελ. 17.

[10] Η αντίληψη πως ο Ιωάννης Καποδίστριας είναι ο συντάκτης του ελβετικού συντάγματος είναι πλανημένη, ή και παραπλανητική και δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα. Είναι όμως πραγματικότητα πως ο Ιωάννης Καποδίστριας, ενεργώντας ως διπλωματικός σύμβουλος του Τσάρου αρχικά και ως πληρεξούσιος υπουργός της Ρωσίας για την Ελβετία το 1813, κατάφερε να γεφυρώσει τις διχαστικές διαφωνίες μεταξύ των διάφορων καντονιών της Ελβετίας, να εδραιώσει την ενότητά τους και τελικά να επιβάλλει την πολιτική της Ρωσίας για την ουδετερότητα και την ανεξαρτησία της Ελβετίας από τη Γαλλία και ενάντια στην Αυστρία που επεδίωκε προνομιακή σχέση ή ακόμα και τη δορυφοροποίηση της Ελβετίας, προτείνοντας σχετικές τροποποιήσεις του ελβετικού συντάγματος. Άλλωστε το σύνταγμα της Ελβετίας αναθεωρήθηκε ριζικά το 1848, δεκαεπτά χρόνια μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, αναβαθμίζοντας την Ελβετία από χαλαρή ‘Ένορκη Συμμαχία’ σε Συνταγματική Ομοσπονδία. Έκτοτε υπέστη πολλές τροποποιήσεις και μεταρρυθμίσεις, οι σημαντικότερες των οποίων είναι η αναθεώρηση του 1874 και του 1891 που καθιέρωσαν τη σημερινή μορφή ‘άμεσης δημοκρατίας’ με κύριο χαρακτηριστικό το θεσμό του Δημοψηφίσματος και της ‘Λαϊκής Πρωτοβουλίας’, χαρακτηριστικά τα οποία δεν είναι αρκετά για να θεμελιώσουν, και μάλιστα σε συνθήκες καπιταλισμού, την πραγματική άμεση δημοκρατία με περιεχόμενο την Αταξική Κοινωνία.

[11] Παπαδοπούλου Λίνα, Παλαιά Ευρώπη Νέα Συντάγματα. Μια περιήγηση στις αναθεωρήσεις των συνταγμάτων της Δυτικής Ευρώπης στο γύρισμα του αιώνα, www.antigone.gr/en/library/files

[12] Ziegler Jean, Η Ελβετία, ο χρυσός και οι νεκροί, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2007, σελ. 27, 37 και 43.

[13] Der Bund kurz erklaert, Scweizerische Eidgenossenschaft, Bundeskanzlei 2008, Seite 21.

ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ ή ΑΤΑΞΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ;[1]

(Η τήξη των δομικών στοιχείων του καπιταλισμού έχει ήδη αρχίσει.

Ένας καινούργιος καλύτερος κόσμος γεννιέται)

Κώστας Λάμπος 

*

“Καμιά επανάσταση δε μπορεί να γίνει μέσο απελευθέρωσης για τον άνθρωπο, αν τα μέσα που χρησιμοποιούνται για να την προωθήσουν δεν είναι ταυτόσημα στο πνεύμα και στην προοπτική με τους σκοπούς που θέλουν να επιτύχουν. Η επανάσταση... είναι πρώτα και πάνω απ' όλα τ' άλλα η επανεκτίμηση και ο φορέας νέων αξιών. Είναι ο μεγάλος δάσκαλος της νέας ηθικής, που εμπνέει τους ανθρώπους μ' ένα καινούργιο νόημα για τη ζωή και τις εκδηλώσεις της, ενώ στις κοινωνικές σχέσεις, είναι ο διανοητικός και πνευματικός αναπλάστης …”.

Έμμα Γκόλντμαν

* 

 1.      Ο καπιταλισμός σε μακροχρόνια γενικευμένη κρίση παρακμής

Είμαστε μάρτυρες και θύματα μιας παρατεταμένης παγκόσμιας παρακμιακής κρίσης της καπιταλιστικής οικονομίας, της μεγάλης κρίσης, ο χαρακτήρας της οποίας έχει να κάνει αποκλειστικά με την φύση του πραγματικού υπαρκτού καπιταλισμού, ο οποίος αδυνατεί να δώσει λύσεις στα ζωτικά προβλήματα της ανθρωπότητας. Και βεβαίως δεν έχει να κάνει με την υποτιθέμενη ανικανότητα των ανθρώπων ή με την ‘ατελή’ ανθρώπινη φύση, όπως επιχειρούν να μας πείσουν τα διάφορα σκοταδιστικά ιερατεία και μερικοί καλοπληρωμένοι παραμυθάδες των ΜΜΕ και του εκπαιδευτικού συστήματος, γιατί από τον Αριστοτέλη και δώθε η ανθρωπότητα γνωρίζει, ότι δεν υπάρχει μια μοναδική ανθρώπινη φύση δεδομένη, σταθερή-αναλλοίωτη και ανεξάρτητη από τις εκάστοτε κυρίαρχες αξίες του εκάστοτε κυρίαρχου συστήματος εξουσίας, με λίγα λόγια δεν υπάρχει υπεριστορική ανθρώπινη φύση.

Είμαστε μάρτυρες και θύματα μιας παγκόσμιας διατροφικής κρίσης, της μεγάλης πείνας, ο χαρακτήρας της οποίας έχει να κάνει αποκλειστικά με τον πραγματικό υπαρκτό καπιταλισμό. Και δεν έχει να κάνει με την υποτιθέμενη έλλειψη πόρων και την ‘κατά φαντασίαν’ αδυναμία της γήινης βιόσφαιρας να εξασφαλίσει τροφή και αγαθά ευημερίας για όλους τους κατοίκους του πλανήτη, όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι νεοκλασικοί θεωρητικοί της «σπανιότητας των αγαθών» και οι πολεμοκάπηλοι γύπες του νεομαλθουσιανισμού. Η πείνα στον πλανήτη δεν είναι θέμα πόρων, ούτε συνέπεια ενός υποτιθέμενου ‘υπερπληθυσμού’, γιατί ο πλανήτης Γη, όπως μας πληροφορεί ο ίδιος ο ΟΗΕ, μπορεί, σε συνθήκες μιας άλλης διαχείρισης των πόρων του, να θρέψει υπερπολλαπλάσιο πληθυσμό από το σημερινό[2]. Συνεπώς η πείνα είναι το αποτέλεσμα του τρόπου της ιδιωτικοκερδοσκοπικά σχεδιασμένης και ελεγχόμενης παραγωγής και της βίαιης ανισοκατανομής του παραγόμενου πλούτου για τη μετατροπή του κοινωνικού πλεονάσματος σε ιδιωτικό κέρδος. Με άλλα λόγια, η πείνα, είναι θέμα οικονομικοκοινωνικοπολιτικού συστήματος, είναι δηλαδή, θέμα πολιτικής, της πολιτικής του κεφαλαίου που παράγει συνειδητά και προγραμματισμένα πείνα[3], για τη μεγιστοποίηση της κερδοφορίας του, μέσω της μείωσης της αμοιβής της εργασίας και της τεχνητής χειραγώγησης των τιμών καταναλωτή.

Είμαστε μάρτυρες και θύματα μιας τεράστιας θανάσιμης οικολογικής κρίσης, ο χαρακτήρας της οποίας έχει να κάνει με τον υπαρκτό πραγματικό καπιταλισμό, που στο βωμό του κέρδους διασπά την ζωτικής σημασίας ενότητα κοινωνίας και Φύσης με αποτέλεσμα την σταδιακή καταστροφή των όρων ζωής πάνω στον πλανήτη Γη. Και φυσικά δεν έχει να κάνει με την υποτιθέμενη έλλειψη περιβαλλοντικής συνείδησης των δισεκατομμυρίων ανθρώπων, το οικολογικό αποτύπωμα των οποίων είναι κοντά στο μηδέν, αλλά με τον σπάταλο, καταστροφικό και ρυπογόνο καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής.

Είμαστε μάρτυρες και θύματα μιας παγκόσμιας καταστροφικής ενεργειακής κρίσης, ο χαρακτήρας της οποίας έχει να κάνει αποκλειστικά με τον πραγματικό υπαρκτό καπιταλισμό, η ύπαρξη του οποίου στηρίζεται αποκλειστικά στο συγκεντρωτικό ενεργειακό σύστημα με βάση τα ορυκτά καύσιμα. Και δεν έχει να κάνει με την υποτιθέμενη έλλειψη επαρκών εναλλακτικών πηγών ενέργειας, ή με την αδυναμία τάχα της επιστήμης και της τεχνολογίας να εξασφαλίσουν άφθονη, δωρεάν και καθαρή ενέργεια, στη βάση του υδρογόνου[4], εξασφαλίζοντας απόλυτη ενεργειακή ανεξαρτησία σε οικογενειακό, συλλογικό, τοπικό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο για όλους τους κατοίκους του πλανήτη[5].

Είμαστε μάρτυρες και θύματα μιας καθολικής συστημικής πολιτισμικής και ηθικής κατάπτωσης και λειτουργικής κρίσης των θεμελιακών αξιών του καπιταλισμού, της ελευθερίας, της ισότητας, αδελφότητας, της πατρίδας, της θρησκείας και της οικογένειας, τις οποίες αφού τις διαμόρφωσε στα μέτρα του, τις μετάτρεψε σε δεκανίκια της εξουσίας του, τις απαξίωσε κυριολεκτικά και στο τέλος, στη λογική και στα συμφέροντα της παγκοσμιοποίησης του κεφαλαίου, τις οδήγησε σε μια απαξιωτική διαδικασία αποσύνθεσης. Έτσι στη θέση της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφότητας των ανθρώπων έβαλε την καπιταλιστική ελευθερία, δηλαδή τη δικτατορία του κεφαλαίου, η οποία οδήγησε στην ακραία ανισότητα δικαιωμάτων, ευκαιριών και πλούτου, με τελικό αποτέλεσμα την εχθρότητα όλων εναντίον όλων και τη μετατροπή της κοινωνίας σε μια ανθρώπινη ζούγκλα, όπου ο θάνατος των αδυνάτων είναι ζωή για τους ισχυρούς εξουσιαστές. Στη θέση των ανοιχτών στις εξελικτικές προκλήσεις, δυναμικών, δοκιμασμένων και ανθεκτικών στο χρόνο αυτόχθονων πολιτισμών, η αποικιοκρατία επέβαλλε με τους ιεραπόστολους και τις ξιφολόγχες τη θρησκεία της μητρόπολης[6] και ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός επέβαλε, με τη βία του δολαρίου, του ΝΑΤΟ και του Χόλυγουντ το american way of live και την υποκουλτούρα των πολιτιστικών σκουπιδιών που διαμορφώνει υποτακτικούς καταναλωτές.

Με την ίδια λογική των ταξικών συμφερόντων του το κεφάλαιο στη θέση του πατριωτισμού έβαλε τον ‘κοσμοπολιτισμό του κεφαλαίου’, στη θέση των επιμέρους προκαπιταλιστικών εθνικών-εθνικιστικών θρησκειών έβαλε τη δική του, την μοναδική θρησκεία του κέρδους και στη θέση της οικογένειας έβαλε τη βίαιη ‘εταιρική ταύτιση’ των τρομοκρατημένων εργαζομένων και το κοινωνικό περιθώριο της κατάθλιψης των υποαπασχολούμενων, των ανέργων και των εκατομμυρίων αστέγων.

Είμαστε μάρτυρες και θύματα μιας παγκόσμιας ιμπεριαλιστικής πολεμικής υστερίας που διασπά με την πολιτική του ‘διαίρει και βασίλευε’ ισοπεδώνει τοπικές-εθνικές οικονομίες και καταστρέφει κοινωνίες και πολιτισμούς για μια βίαιη παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου, ο χαρακτήρας της οποίας έχει να κάνει αποκλειστικά με τον πραγματικό υπαρκτό καπιταλισμό που παρακμάζει. Και δεν έχει να κάνει με την έλλειψη κοινωνικής συνείδησης και κοινωνικού οράματος των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, γιατί ολόκληρη η ιστορική διαδρομή της ανθρωπότητας είναι ασφυκτικά γεμάτη με τους αγώνες και τις θυσίες των εργαζόμενων κοινωνιών και της ανθρωπότητας συνολικά για την κοινωνική ισότητα, χωρίς την οποία δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία, δημοκρατία, ευημερία, ειρήνη, ευτυχία.

Είμαστε μάρτυρες και θύματα του οικονομικού συστήματος του κεφαλαίου ο συγκρουσιακός χαρακτήρας του οποίου έφερε πολύ πιο γρήγορα, σε σχέση με προηγούμενα οικονομικά συστήματα, την ίδια την παρακμή του, την οποία ο σκληρός πυρήνας του προσπαθεί να ανακόψει με τη νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση. Στόχος αυτής της προσπάθειας είναι η υπαγωγή όλων των επιμέρους γεωγραφικών και κλαδικών καπιταλιστικών ομίλων σε ένα ενιαίο κέντρο, για τρεις κυρίως λόγους:

1. για την ενιαία και αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση-αντιμετώπιση των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού τόσο σε τοπικό-εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο,
2. για τη μεγιστοποίηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου, για τη μεγαλύτερη και γρηγορότερη συγκεντροποίηση του κοινωνικού πλούτου και κατά συνέπεια
3. για τη σταθεροποίηση και τη διαιώνιση της απόλυτης εξουσίας του πάνω στις επιμέρους κοινωνίες και στην ανθρωπότητα συνολικά.
4. Κατάληξη αυτής της σχιζοφρενικής επιλογής των εκφραστών του κεφαλαίου είναι το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού να ελέγχει την παραγωγή και ροή του παγκόσμιου πλούτου με τέτοιο τρόπο, ώστε το 99% του πληθυσμού να φυτοζωεί σε συνθήκες κινεζοποίησης της εργασίας[7], που σημαίνει ένταση της επισφαλούς και κακοαμειβόμενης υπεραπασχόλησης, γενίκευση της μερικής ανασφάλιστης και ελάχιστα αμειβόμενης υποαπασχόλησης, ανοχή της ‘μαύρης’ απάνθρωπης εργασίας των οικονομικών μεταναστών, έκρηξη της ανεργίας, και παροξυσμό της ανελευθερίας και της εργοδοτικής και της κρατικής τρομοκρατίας. Αυτή η επιλογή είναι καταδικασμένη να αποτύχει για τρεις κυρίως λόγους:

• γιατί η πολιτική της παγκοσμιοποίησης του κεφαλαίου και της κινεζοποίησης της εργασίας δεν είναι το φάρμακο, αλλά είναι η ίδια η εγγενής ασθένεια του καπιταλισμού.
• γιατί αντιφάσκει με την ίδια τη φύση του κεφαλαίου, το οποίο αποπειράται να επιζήσει καταργώντας τον κλασικό εαυτό του, επιδιώκοντας να καταργήσει βίαια τον ανταγωνισμό τόσο μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, όσο και μεταξύ κεφαλαίου και κεφαλαίου, πράγμα που έχει ξανασυμβεί με τη μορφή του φασισμού, του εθνικοσοσιαλισμού και του κρατικού καπιταλισμού, που τελικά θάφτηκαν κάτω από τις αντιφάσεις και τις αντιθέσεις τους, αλλά και την αντίσταση των λαών, ως επικίνδυνες πολιτισμικές παρεκκλίσεις,
• γιατί η υπόθεση υπέρβασης του καπιταλισμού δηλαδή της οικονομικής-κοινωνικής ανισότητας, ιστορικά, οντολογικά και δεοντολογικά δεν ανήκει στο ίδιο το κεφάλαιο αλλά στα θύματά του, στις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού και μάλιστα με αντικαπιταλιστική αμεσοδημοκρατική μορφή και περιεχόμενο την κοινωνική ισότητα-αταξικότητα.

2. Ο αμερικανισμός και η μεγάλη σκακιέρα

Υπ’ αυτή την έννοια μπορούμε να αναλύσουμε και να κατανοήσουμε όλα όσα συμβαίνουν στη ‘μεγάλη σκακιέρα’ και ιδιαίτερα όσα συμβαίνουν στην εποχή μας, όσα σχεδιασμένα και ‘εν θερμώ’ διαδραματίζονται στην εγγύς αλλά και στην ευρύτερη περιοχή μας, (Μεσόγειος, Νότια Ευρώπη, Βαλκάνια, Βόρεια Αφρική, Μέση Ανατολή κ.λπ.) η οποία αποτελεί και την κεντρική ενεργειακή τράπεζα του καπιταλισμού. Ο καπιταλισμός κινδυνεύει, χωρίς τον έλεγχο της Ευρασίας, όπως τουλάχιστον ισχυρίζεται ο αμερικανισμός[8] που σπεύδει να τον σώσει υπό την Ηγεμονία του και με κύρια ανεπίσημα εργαλεία τις μυστικές υπηρεσίες του, τις πολυποίκιλες ΜΚΟ τύπου Τριμερούς Επιτροπής (Trilateral Commission)[9], τις μυστικές λέσχες, τις μυστικιστικές ‘εταιρείες’, τις χίλιες και πλέον αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στον πλανήτη και την επίσημη συνεπικούρηση οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, ο ΠΟΕ, το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΝΑΤΟ[10].

Ο Ζπίγκνιου Μπρεσζίνσκι, ο φερόμενος ως εμπνευστής και πρώτος Γραμματέας-Διευθυντής της Τριμερούς Επιτροπής[11], (ΕΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία), για λογαριασμό των κολοσσιαίων οικονομικών ομίλων που ελέγχουν το παγκόσμιο ενεργειακό μονοπώλιο, το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα, τους σημαντικότερους πόρους του πλανήτη και το παντοδύναμο στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα των ΕΠΑ, γράφει αναφορικά με τον κεντρικό στόχο της εξωτερικής πολιτικής των ΕΠΑ για την εξασφάλιση της παγκόσμιας ηγεμονίας, ότι, «η Ευρασία είναι το κέντρο του κόσμου και συνεπώς εκείνος που ελέγχει την Ευρασία ελέγχει και τον κόσμο ολόκληρο»[12], προφανώς επειδή ελέγχει τις πηγές ενέργειας.

Το μεγάλο ενεργειακό πρόβλημα του καπιταλισμού, ιδιαίτερα μετά τη δυναμική βιομηχανική εμφάνιση στο προσκήνιο του κινέζικου καπιταλισμού, γίνεται απειλητικό εξαιτίας της γρήγορης εξάντλησης των κοιτασμάτων πετρελαίου και της ραγδαίας αύξησης της τιμής των ορυκτών καυσίμων. Η επιβεβαίωση της ύπαρξης κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μεσόγειο, στο Αιγαίο και στο Ιόνιο αντιμετωπίζεται σαν μια ζωτική ενεργειακή ανάσα για το σκληρό πυρήνα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, που συμπεριφέρεται ακόμα ως αμερικανισμός, στα σχέδια του οποίου η Ευρασία[13], με την έννοια της παγκόσμιας ενεργειακής τράπεζας, επεκτείνεται και ως ‘πόλεμος των αγωγών’, δυτικά, μέχρι το στρατηγικής σημασίας μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας και της Ευρώπης, για να συμπεριλάβει τα καινούργια κοιτάσματα και να θέσει την ευρύτερη περιοχή υπό τον έλεγχο του, αποτρέποντας μια παραπέρα ενεργειακή εξάρτηση της Ε. Ε. από τη Ρωσία, που θα διεύρυνε τη μεταξύ τους οικονομική συνεργασία και θα εμπόδιζε την αμερικάνικη παγκόσμια ηγεμονία.

Όπως είναι φυσικό σε συνθήκες ανταγωνισμού, όπου ‘ο θάνατός η ζωή μου’, δηλαδή σε συνθήκες καπιταλισμού, αυτές οι εξελίξεις θέτουν σε κίνηση τους μηχανισμούς των σφαιρών επιρροής και σύγκρουσης των μεγάλων δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή και αναδιατάσσουν βίαια το σύστημα δορυφοροποίησης των χωρών της Ευρασίας και ιδιαίτερα της Μεσογείου, είτε με προληπτικούς και εμφύλιους πολέμους, είτε με τη μέθοδο καταχρηστικού δανεισμού (odious debt), μέχρι να εξασφαλίσουν ‘πρόθυμους’ για τη λαϊκή νομιμοποίηση της Νέας Τάξης Πραγμάτων στην περιοχή.

Εμείς οι Έλληνες θα πρέπει να κατανοήσουμε άμεσα την κρισιμότητα της θέσης της Ελλάδας, ως το σταυροδρόμι Ανατολής-Δύσης και Βορά-Νότου και ως προνομιακό κοίτασμα πετρελαίου και φυσικού αερίου, η οποία σ’ αυτή τη διεύρυνση της Ευρασίας αποτελεί το ‘μήλο της έριδας’, για το φάγωμα του οποίου γίνονται όλα όσα είναι κατανοητά ως απειλές έξωσης, ή μονομερούς αποχώρησης από την Ευρωζώνη, ή ως επιθυμία παραμονής σε αυτήν με αντάλλαγμα τις ‘δόσεις’ για τα αλλεπάλληλα παραλυτικά «μνημόνια». Οι επίδοξοι πετρελαιοιοκοπεδοφάγοι φαίνεται να είναι προετοιμασμένοι να προχωρήσουν στην απόλυτη εξάρτηση της χώρας, ακόμα κι’ αν χρειαστεί να ‘κουρέψουν’ κι’ άλλο την εθνική μας ανεξαρτησία και την εδαφική μας ακεραιότητα, για να μοιραστούν τα ιμάτια της Ελλάδας, να γονατίσουν και να υποτάξουν ακόμα περισσότερο το λαϊκό κίνημα στα σχέδια νομιμοποίησης της Νέας Τάξης Πραγμάτων στην περιοχή μας με τη βοήθεια προφανώς των δήθεν ‘πατριωτών’, ‘μεταρυθμιστών’, σοσιαλδημοκρατών ‘σοσιαλιστών’ ‘αριστερών’, ‘αντιμνημονιακών’, αλλά όχι αντισυστημικών συνεργατών τους.

3. Τα λαϊκά κινήματα σε αντικαπιταλιστική, αμεσοδημοκρατική τροχιά

Οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού της περιοχής αντιλαμβάνονται το παιγνίδι των ηγεμονικών δυνάμεων και ιδιαίτερα των ΕΠΑ να θέσουν υπό τον απόλυτο έλεγχό τους το φυσικό πλούτο και τις οικονομίες των χωρών της περιοχής. Αντιδρούν αυθόρμητα και συνήθως ανοργάνωτα κατά των εξαρτημένων, συντηρητικών και αυταρχικών κυβερνήσεών τους, απαιτώντας και διεκδικώντας αγωνιστικά τη διατήρηση και την ενίσχυση του εθνικού ελέγχου σε μια δημοκρατικότερη μορφή και μια δικαιότερη κατανομή του εθνικού τους πλούτου, όπως συνέβη ή συμβαίνει ακόμα στις αραβικές χώρες της Μεσογείου.

Στην πορεία αυτών των γνήσιων λαϊκών αγώνων εμφανίζονται ‘σύμμαχοι’, ομοϊδεάτες και ομόθρησκοι, οργανωμένα κόμματα και πολιτικές ομάδες της αντιπολίτευσης καθώς επίσης ‘εγγυητές καραβανάδες’ και συντεταγμένες νεότευκτες, (στα εργαστήρια των διάφορων Χάρβαρντ), ‘αντισυστημικές πρωτοπορίες’ που τελικά οδηγούν τις λαϊκές δυνάμεις σε ‘πορτοκαλί επαναστάσεις’ και σε ‘αφρικανικές, ή αραβικές Ανοίξεις’ που καταλήγουν σε επιθυμητές στον ηγεμόνα ανατροπές, ή σε καταστροφικούς εμφύλιους πολέμους και ιμπεριαλιστικές στρατιωτικές παρεμβάσεις καθυπόταξης, της μιας μετά την άλλη των χωρών της περιοχής, στα σχέδια του σκληρού πυρήνα του κεφαλαίου, με μόνιμους ‘από μηχανής θεούς’ τους Αμερικάνους, το Συμβούλιο Ασφαλείας τον ΟΕΕ, το ΔΝΤ και το ΝΑΤΟ.

Στις χώρες της ευρωπαϊκής Μεσογείου οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, σ’ ένα βαθμό και το παγκόσμιο κίνημα των καταλήψεων (Occupy Movement), δεν αρκέστηκαν στη διεκδίκηση μιας καλύτερης μορφής καπιταλισμού, αλλά την υπέρβαση του καπιταλισμού συνολικά και την αντικατάστασή του από ένα σύστημα πραγματικής, αληθινής, άμεσης δημοκρατίας και αταξικής κοινωνίας. Το σύστημα, και σ’ αυτό ανήκουν και όσες πολιτικές δογματικές σέκτες του προσφέρουν αριστερή νομιμοποίηση, αντιμετώπισε αυτό το ‘ξαφνικό’ κίνημα:

• σαν ‘μόδα που θα περάσει’, ή
• σαν δικό τους δημιούργημα και προφανώς σαν ιδιοκτησία τους, ή
• σαν ευκαιρία που έπρεπε να την ‘εκμεταλλευτούν’ για να γίνουν από αντιπολίτευση κυβέρνηση του κεφαλαίου, ή
• σαν απειλή που πρέπει με κάθε πρόσφορο θεμιτό ή αθέμιτο μέσο, τέχνασμα ή ακόμα και με υποκατάστατα να την παροπλίσουν ή να την αποπροσανατολίσουν, τελικά να τη διαλύσουν και σε κάποιο βαθμό φαίνεται να τα κατάφεραν.

Αυτή βέβαια είναι η μία πλευρά της πραγματικότητας, γιατί η άλλη πλευρά είναι το γεγονός πως αυτά τα παθήματα των πολιτικά αυτενεργών δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού γίνονται σταδιακά, αργά αλλά σταθερά, μαθήματα αυτονομίας πολιτικής σκέψης, οργάνωσης και δράσης που θα καθοδηγήσουν τους επόμενους αγώνες τους μέχρι την οριστική νίκη. Γίνονται ταυτόχρονα ο σπόρος ενός καινούργιου συστήματος κοινωνικών αξιών, όπως η ισότητα, η κοινοκτημοσύνη, η συνεργασία, η συντροφικότητα, η αμοιβαιότητα, η άμιλλα, η ενότητα, η αλληλεγγύη σε διαπροσωπική, συλλογική, εθνική και διεθνή κλίμακα, ο αυτοσεβασμός, ο σεβασμός της διαφορετικότητας, η φιλομάθεια, ο θετικός ουμανισμός, η πολυπολιτισμικότητα. Αλλά και ο σεβασμός στη Φύση, η απαίτηση για ελευθερία ως αυτοδιάθεση, αυτοδιαχείριση και αυτοπροσδιορισμός των ατόμων και των τοπικών κοινωνιών με την έννοια της παγκοσμιοτοπικότητας (glocality) και όχι του στείρου τοπικισμού. Αλλά και πολλών άλλων καινούργιων αξιών, που όλες μαζί συνθέτουν μια σύγχρονη κοσμοαντίληψη, για νέου τύπου συλλογικότητες, που αλλάζουν την έννοια του πλούτου και τον αντιλαμβάνονται σε βαθμούς ελευθερίας, ανθρωπιάς και ευτυχίας και όχι σε ράβδους χρυσού, σε δόσεις κοκαΐνης και σε μέγεθος εξουσίας. Και τελικά καταλήγουν σε έναν καινούργιο τρόπο κοινωνικής συμβίωσης του Εμείς, του ‘πάντων πραγμάτων μέτρον άνθρωπος’, του ‘μέτρον άριστον’, του χρήσιμου και του απόλυτα αναγκαίου, του περισσότερου ελεύθερου χρόνου για μια καλύτερη ποιότητα ζωής, μακριά από την νοσηρή, εξουσιαστική και εξαρτησιογόνα εμπορευματοποίηση των ανθρώπινων σχέσεων και τον υποβαλλόμενο και επιβαλλόμενο μιμητικό καταναλωτισμό.

Η αποχώρηση του κινήματος της άμεσης δημοκρατίας από τις πλατείες ανακούφισε όλους αυτούς τους παρδαλούς Ηρακλείς του συστήματος, γιατί αδυνατούν να αντιληφθούν πως αυτή ήταν η σπορά, την οποία ακολουθούν οι υποδόριες διεργασίες που συντελούνται σε επίπεδο ατόμων, συλλογικοτήτων και κοινωνίας, στα πλαίσια των οποίων ωριμάζει ένα ρωμαλέο παλιρροιακό κύμα άμεσης δημοκρατίας, που αργά ή γρήγορα θα ξεσπάσει και θα σαρώσει στο πέρασμά του όλα τα εμπόδια για μια κοινωνία της ισότητας και της αταξικότητας.

Ο παρακμασμένος και ανίκανος, πια, να ανταποκριθεί στις βασικές ανάγκες της κοινωνίας-ανθρωπότητας και στην απληστία για πλουτισμό των εξουσιαστικών στρωμάτων και τάξεων, καπιταλισμός, αμύνεται με μεγαλύτερες δόσεις παραπλάνησης και αυταρχισμού, προκαλώντας αυτόματα την άνοδο του κοινωνικού θερμομέτρου σε βαθμό μάλιστα που εδώ κι’ εκεί έχει ήδη αρχίσει η διαστολή και η τήξη των βασικών-κυτταρικών θεσμών του. Πολιτειακοί θεσμοί, Κοινοβούλια, Κυβερνήσεις, Πολιτικά Κόμματα, Θρησκευτικές Οργανώσεις, Εκκλησιαστικά ιδρύματα και Κλήρος, Συνδικάτα, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Συνεταιρισμοί, Στρατός, Εφορίες, Πολεοδομία, Αστυνομία, Δικαστήρια, Συστήματα Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας, Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, ακόμα και τα λεγόμενα Πολιτιστικά, Πνευματικά και Φιλανθρωπικά Ιδρύματα έχουν καταληφθεί από επιδειξίες κλεφτομανείς εξουσιαστές και έχουν εξελιχθεί σε κοινωνικά Βαμπίρ και σε εφιάλτες της εργαζόμενης κοινωνίας. Όλοι αυτοί οι θεσμοί, εθισμένοι στην ανταγωνιστική, απάνθρωπη και καταστροφική φύση του καπιταλισμού, ανταγωνίζονται στη διαπλοκή και στη διαφθορά, με αποτέλεσμα να έχουν ξεπέσει σε πλήρη ανυποληψία και απόρριψη, επειδή όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά ξεκοκαλίζουν τον εθνικό πλούτο, χρεοκοπούν τη μια χώρα μετά την άλλη και ρίχνουν τους εργαζόμενους στην ανεργία, στη φτώχεια, στην εξαθλίωση και ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού σε μια παροδική μαζική κοινωνική κατάθλιψη, η οποία κάποια στιγμή γίνεται θυμός, αυτοπεποίθηση, αγώνας. Η ύπαρξη κάποιων ελάχιστων λειτουργών αυτών όλων των θεσμών που αρνούνται και αντιστέκονται σ’ αυτή τη γενικευμένη παρακμή αποτελούν μια μικρή, ίσως και γραφική, μειονότητα που απλά επιβεβαιώνει τον κανόνα της προϊούσας καπιταλιστικής παρακμής, χωρίς καμιά ελπίδα να εξαγνίσει την κλεπτοκρατική φύση και να εξελιχθεί ως άλλοθι του καπιταλισμού, όπου η ζωή του ενός προϋποθέτει το θάνατο του άλλου με αποτέλεσμα τον ανελέητο πόλεμο όλων εναντίον όλων.

Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τις απαξιωτικές για τη Φύση, τον άνθρωπο και την κοινωνία συνέπειες του ανταγωνισμού σε επίπεδο επιχειρήσεων και με τις απάνθρωπες και καταστροφικές πολεμικές συγκρούσεις για την εξασφάλιση σφαιρών επιρροής και της παγκόσμιας ηγεμονίας, που συνθέτουν την καπιταλιστική βαρβαρότητα, έχουν ως άμεση συνέπεια τον οξύ προβληματισμό σε επίπεδο ατόμων, οικογένειας, παρέας, γειτονιάς και κοινωνίας για το που μας πάει ο καπιταλισμός της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και οι εκάστοτε εδώ κι’ εκεί εντολοδόχοι και πολιτικοί διαχειριστές του. Στα πλαίσια αυτού του προβληματισμού ανασκαλεύεται τόσο η ντόπια όσο και η παγκόσμια ιστορική μνήμη και αρχίζει να ξαναζωντανεύει η συζήτηση για την αναγκαιότητα υπέρβασης του καπιταλισμού και την αναζήτηση άλλων ήπιων και οριζόντιων μορφών κοινωνικής αυτονομίας και οργάνωσης.

4. Ένας νέος διάλογος για την Άμεση Δημοκρατία στον 21^ο αιώνα είναι αναγκαίος

Η Άμεση Δημοκρατία με περιεχόμενο την κοινωνική ισότητα-αταξικότητα επανέρχεται στο προσκήνιο, ως ένας θεσμός, που αντέχει και εξελίσσεται διαχρονικά με διάφορες και διαφορετικές στο χωροχρόνο μορφές, από τα πρώτα στάδια της κοινωνικής εξέλιξης μέχρι σήμερα, δικαιολογημένα αποσπά όλο και περισσότερων ανθρώπων, κύρια νέων, την προσοχή, διεκδικεί και μπορεί να προσφέρει τη μοναδική εναλλακτική λύση κάτω από τις νέες συνθήκες και στη βάση της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας που αποτελούν κορυφαία διαχρονικά δημιουργήματα των άπειρων γενεών των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού[14].

Βέβαια στον ανοιχτό κοινωνικό διάλογο ακούγονται, όπως είναι πολύ φυσικό, πολλές απόψεις, γνώμες και προτάσεις για τη μορφή και το περιεχόμενο της Άμεσης Δημοκρατίας, με αποτέλεσμα να υπάρχει ακόμα μεγάλη σύγχυση γύρω από αυτό το θέμα[15]. Μια σύγχυση που ξεκινάει από την λαθεμένη αντίληψη πως μπορεί να υπάρξει άμεση δημοκρατία σε συνθήκες μανιακού καπιταλισμού με την έννοια της γκετοποίησης μερικών δεκάδων ανθρώπων και φτάνει μέχρι την αντιδραστική άποψη που θέλει ως πρότυπο άμεσης δημοκρατίας την ελβετική κλεπτοκρατία, τη μητρόπολη του ιμπεριαλισμού τις ΕΠΑ και τη σκοταδιστική ‘Πολιτεία’ του λεγόμενου ‘άγιου όρους’[16].

Είναι ιστορικά βεβαιωμένο πως σε όλη τη διαδρομή και σε όλες τις μεγάλες επαναστάσεις της ανθρωπότητας πάλευαν δυο αντιλήψεις για τη δημοκρατία. Η μια, της άμεσης δημοκρατίας, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται από τις λαϊκές συνελεύσεις, που έρχεται από τις κοινωνίες της ισοκατανομής της εποχής της αθώας αγριότητας, της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, τις κομμούνες του μεσαίωνα και φτάνει, για να περιοριστούμε σε μερικούς κρίσιμους σταθμούς αυτής της πορείας, μέχρι την Κομμούνα της Θεσσαλονίκης (1342-149), της Άνδρου (1822), του Παρισιού (1871) και της Κρονστάνδης (1921). Η άλλη του δεσποτισμού ή της έμμεσης δημοκρατίας, της Demokratur[17] των νικητών και κυρίαρχων, των ‘αρίστων’, των λίγων και των ‘διαμεσολαβητών-αντιπροσώπων’ που φτάνει μέχρι τη λεγόμενη ‘δικτατορία του προλεταριάτου’, της ‘πρωτοπορίας’ για να καταλήξει στον «αείμνηστο υπαρκτό σοσιαλισμό» και στη δικτατορία του κόμματος σε βάρος της κοινωνίας, όπου οι αποφάσεις παίρνονται από τους διορισμένους ‘αντιπροσώπους του λαού’, αλλά όχι από τον ίδιο το λαό.

Η ιστορία είναι επίσης γεμάτη από τις θεωρητικές συγκρούσεις γύρω από το θέμα της μορφής και του περιεχομένου του σοσιαλισμού. Αξίζει να σταθούμε μόνο σ’ αυτές της πρόσφατης ιστορίας και θα ήταν πολύ χρήσιμο να αξιολογήσουμε τη διαμάχη μεταξύ Μαρξ-Ένγκελς και Μπακούνιν-Νετσάγιεφ, όπως και αυτή μεταξύ Ρόζας Λούξεμπουργκ-Άντον Πάνεκουκ και πολλών άλλων και των Λένιν-Τρότσκι-Στάλιν, γιατί εκεί χώρισαν οι δρόμοι του ουμανιστικού σοσιαλισμού με μορφή και περιεχόμενο τη διαχρονική Κομμούνα και του ‘σοσιαλισμού’ του ‘νέου τύπου κόμματος’ των Λένιν-Τρότσκι-Στάλιν. Να κάνουμε αυτή την ανάλυση, όχι ως δικαστές, αλλά για να κάνουμε τη σύνθεση και να διαμορφώσουμε τη νέα θέση για τον ουμανιστικό, τον αταξικό σοσιαλισμό.

Από τη στιγμή που η ηγεσία του ΚΚΣΕ εγκατάλειψε την ιδέα του σοσιαλισμού της Κομμούνας, δηλαδή της δημοκρατίας των σοβιέτ του προλεταριάτου χάριν της εξουσίας του κόμματος, η οποία συσσωμάτωσε την μακιαβελική και την ιακωβίνικη με την ρώσο-ασιατική δεσποτική αντίληψη εξουσίας[18], που ως δόγμα, στραγγάλισε και συνεχίζει σε μεγάλο ακόμα βαθμό να στραγγαλίζει τη σκέψη και τη δράση των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για την αταξική κοινωνία.

Αυτή η θεωρητική σύγχυση διασπά ακόμα και σήμερα επικίνδυνα το μέτωπο των δυνάμεων της Άμεσης Δημοκρατίας και οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε μια και καλή και για πάντα αυτή την, υποθέτω καλοπροαίρετη, παραφωνία η οποία για πολλούς και διάφορους λόγους έχει εξελιχθεί σε μια ανώφελη διαφωνία που εμποδίζει την παραπέρα επεξεργασία του προτάγματος της Άμεσης Δημοκρατίας.

Είναι, εκτιμώ, επιτακτική η ανάγκη να συμφωνήσουμε πως ως Άμεση Δημοκρατία νοείται η μορφή εκείνη της κοινωνικής συμβίωσης που έχει ως περιεχόμενό της την κοινοκτημοσύνη και την κοινωνική αυτοδιεύθυνση, χωρίς τις οποίες δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική ισότητα, δηλαδή κοινωνική αταξικότητα και με αυτή την έννοια και για να μην επιδέχεται καμιά αμφισβήτηση η έννοια της Άμεσης Δημοκρατίας, θα πρότεινα να συμφωνήσουμε όλοι στο όρο Αταξική Δημοκρατία[19]. Μόνο έτσι θα γίνει εμφανές ποιοι είναι υπέρ της Άμεσης Δημοκρατίας και ποιοι καπηλεύονται τις έννοιες για να συσκοτίσουν και να παραπλανήσουν καλοπροαίρετους αγωνιστές στο εξουσιαστικό τους παιχνίδι.

Είναι προφανές πως δεν υπάρχουν συνταγές για την ‘παρασκευή’, για το μαγείρεμα κοινωνικών συστημάτων, μορφών δηλαδή κοινωνικής συμβίωσης, γιατί αυτή η διαδικασία προσδιορίζεται από τους κάθε φορά άπειρους, σταθμητούς και αστάθμητους αντικειμενικούς και υποκειμενικούς παράγοντες και από τους ρευστούς και δαιδαλώδεις συσχετισμούς των κοινωνικών δυνάμεων. Εκείνο που πρέπει να αποτελεί αντικείμενο του αγώνα των σημερινών γενεών είναι η κάθε συγκεκριμένη κοινωνία να συνειδητοποιήσει τον δικό της αυτενεργό και αυτοπροσδιοριστικό ρόλο, ώστε να είναι έτοιμη και σε θέση με την ανατροπή ή την ανεξέλεγκτη κατάρρευση του καπιταλισμού να αυτοσυγκροτηθεί σε υποκείμενο τοπικής κοινωνικής αυτοθέσμισης και στη συνέχεια να αναδειχθεί σε υποκείμενο ομοσπονδιακού και συνομοσπονδιακού επιπέδου.

Για όσους αντιμετωπίζουν αυτή την προοπτική της ανθρωπότητας ως ουτοπία και τους αγωνιστές για μια τέτοια προοπτική ως βερμπαλιστές, αναρχικούς και αιθεροβάμονες υπάρχουν δυό ερμηνείες. Η μια είναι πως γνωρίζουν ότι η ουτοπία έρχεται κατά πάνω τους και γι’ αυτό την ξορκίζουν με αφορισμούς και συκοφαντίες και η άλλη είναι ότι αγνοούν[20] την έννοια και τη συμβολή της ουτοπίας στην ιστορία και συνεπώς αγνοούν τις δυνατότητες της σημερινής επιστήμης, της σύγχρονης τεχνολογίας και του ανθρωπιστικού πολιτισμού, τις οποίες η ανθρωπότητα τις χτίζει υπομονετικά εδώ και χιλιάδες γενιές και εκατομμύρια χρόνια με στόχο να φτάσει κάποτε, όπως το πρόβλεψε ο Αριστοτέλης, σε σημείο ώστε «όταν τα εργαλεία θα λειτουργούν αυτόματα, οι σαΐτες θα υφαίνουν μόνες τους και μόνες τους θα παίζουν και οι χορδές της κιθάρας, να μην υπάρχει η ανάγκη για αφεντικά και δούλους»[21]. Αλλά και πολλοί σύγχρονοι αστοί οικονομολόγοι, μεταξύ των οποίων και ο John Maynard Keynes, ο ‘θεραπευτής’ της μεγάλης κρίσης του καπιταλισμού (1929-1932) πρόβλεψαν πως μέχρι το τέλος του 20^ου αιώνα η Επιστήμη και η Τεχνολογία θα επέτρεπαν, σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης, δηλαδή με μηδέν ανεργία, τον περιορισμό του εργάσιμου χρόνου στις 15 ώρες την εβδομάδα. Δεν πρόβλεψαν όμως πως το κεφάλαιο και οι διαχειριστές του καπιταλισμού, με το μηδενισμό της απασχόλησης του μισού εργατικού δυναμικού και τη μείωση της αμοιβής της εργασίας στο μισό μέχρι και στο ένα τρίτο, θα κατάφερναν να διπλασιάσουν τον εβδομαδιαίο χρόνο απασχόλησης των κυρίως εργαζόμενων. Σήμερα η ανθρωπότητα βρίσκεται σε αυτό το σημείο που μπορεί με τη βοήθεια της κοινωνικοποιημένης επιστήμης, της τεχνολογίας και του πολιτισμού να μειώσει δραστικά τον εργάσιμο χρόνο, αλλά αυτό μπορεί να συμβεί με το να καταργήσει τα αφεντικά και συνεπώς και τους δούλους, που σημαίνει ότι μπορεί να καταργήσει το κεφάλαιο, ως κοινωνική σχέση, και ταυτόχρονα και την εργασία, ως καταναγκαστικό θεσμό εκμετάλλευσης. Σήμερα η ανθρωπότητα μπορεί και πρέπει, απεγκλωβιζόμενη από μητροπολιτικές στρατηγικές ‘κεντρικά ελεγχόμενης μεγέθυνσης’, ‘μηδενικής ανάπτυξης’[22], ή ‘απο-ανάπτυξης’[23], να ανοίξει το δρόμο για την ριζική ουμανιστική αποκαπιταλιστικοποίηση[24] του πλανήτη, για μια οικονομία υποταγμένη στο κοινωνικό σύνολο με στόχο την αναγκαία και μη-σπάταλη αφθονία, την χωρίς διακρίσεις καθολική ευημερία και ευτυχία, για τη Νέα Ελευθερία του Ανθρώπου στα πλαίσια της Άμεσης, δηλαδή της Αταξικής Δημοκρατίας και του Οικουμενικού Ουμανιστικού Πολιτισμού.

1. 5.      Ένας καινούργιος καλύτερος κόσμος γεννιέται

Βρισκόμαστε ήδη σ’ αυτή την εποχή και η εκατομμυριόχρονη αμεσοδημοκρατική ιστορική μνήμη μπολιάζεται με τις πρωτόγνωρες τρέχουσες δυνατότητες και με τη μορφή των σύγχρονων αγωνιστικών παρεμβάσεων, καταλήγει στην επαναδιατύπωση της αναγκαιότητας της υπέρβασης του καπιταλισμού με όλους τους θεμελιακούς θεσμούς του και σε όλες τις πιθανές εκδοχές του, αλλά με διαφορετικούς κατά περίπτωση τρόπους:

• Έτσι λ. χ. στη Λατινική Αμερική οι εργαζόμενοι απόδειξαν πως μπορούν να αυτοδιαχειρίζονται τα χρεοκοπημένα εργοστάσια καλύτερα από τους πρώην σπουδαγμένους στα διάφορα Χάρβαρντ ιδιοκτήτες τους και αγωνίζονται να καταργήσουν το προηγούμενο ιδιοκτησιακό καθεστώς με την κοινωνικοποίησή των εργοστασίων για να διευρύνουν ακόμα περισσότερο το χώρο των κοινών αγαθών.
• Οι Ζαπατίστας στην Πολιτεία Τσιάπας του Μεξικού με το δικό τους πείραμα, όπως οι ίδιοι το χαρακτηρίζουν, και όχι παράδειγμα, κάνοντας πράξη την πολιτική από τα κάτω, όχι για να ανεβεί επάνω, αλλά από τα κάτω για να δημιουργήσει σχέσεις με άλλους και με όλους τους από κάτω για να μην υπάρχει πάνω και κάτω, δίνουν ειρηνικά, αλλά ‘με το όπλο παραπόδα’, μια καινούργια διάσταση στον αγώνα για μια αμεσοδημοκρατική μορφή κοινωνικής συμβίωσης.
• Οι εργαζόμενοι στη ΒΙΟ.ΜΕ. δείχνουν πως ο δρόμος για την έξοδο από την κρίση και την ανεργία οδηγεί στην εργατική-κοινωνική αυτοδιαχείριση των εργοστασίων, πράγμα που γενικευόμενο οδηγεί στην έξοδο από τον καπιταλισμό.
• Οι χιλιάδες ανήσυχοι πολίτες, ως νέου τύπου συλλογικότητες και νέα κινήματα, που επιχειρούν, με διάφορους συλλογικούς και αλληλέγγυους τρόπους, έξοδο από την εμπορευματική σφαίρα της καπιταλιστικής οικονομίας, ή οργανώνουν την επίθεσή τους με κύτταρα κοινωνικής, αλληλέγγυας ακόμα και αχρήματης οικονομίας, συσσωρεύουν ανεκτίμητη χρήσιμη εμπειρία και σφυρηλατούν την αναγκαία κοινωνική συνείδηση που θα ωριμάσει σταδιακά την πραγμάτωση της αυτονομίας και του αυτοπροσδιορισμού των τοπικών κοινωνιών.
• Θα ήθελα να επισημάνω ιδιαίτερα την τεράστια συμβολή στον αγώνα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για την άμεση δημοκρατία, εκείνων των νέων ανήσυχων και συνειδητών επιστημόνων που αθόρυβα εργάζονται για το ελεύθερο λογισμικό και την πλήρη κοινωνικοποίηση του διαδικτύου, για την άμεση επικοινωνία, την ελεύθερη διακίνηση της πληροφορίας και της επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά χρήσιμης γνώσης, για την τρισδιάστατη εκτύπωση, για τη βιοτεχνολογία και τη νανοτεχνολογία, (την ικανότητα της επιστήμης και της τεχνολογίας να ερευνά και να εργάζεται σε όλο και μικρότερη κλίμακα), και πολλών άλλων πεδίων έρευνας και εφαρμογής με στόχο τη διεύρυνση των δυνατοτήτων και του φάσματος των κοινών αγαθών.
• Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της έρευνας και της παραγωγής φθηνής, σχεδόν ελεύθερης, άφθονης και καθαρής υδρογονοενέργειας, η οποία αχρηστεύει το συγκεντρωτικό ενεργειακό σύστημα που αποτελεί την καρδιά του καπιταλιστικού συστήματος και επιτρέπει την απεξάρτηση των ιδοπαραγωγών-χρηστών σε κάθε επίπεδο και από κάθε συγκεντρωτικό ενεργειακό σύστημα και συνεπώς και από το καπιταλιστικό εξουσιαστικό σύστημα[25].

Όλες αυτές και χιλιάδες άλλες μορφές κοινωνικής παρέμβασης συνθέτουν τη μορφή και το περιεχόμενο της σύγχρονης επανάστασης με στόχο την κοινωνική ισότητα και την κοινωνική αυτοδιεύθυνση και φυσικά όχι κάποια, υποτίθεται, καλή εξουσία, γιατί καλή εξουσία δεν υπήρξε ποτέ και δεν μπορεί να υπάρξει, αφού η εξουσία, η κάθε εξουσία είναι ταυτισμένη, ως αίτιο και αιτιατό, με τη βία των εξουσιαστών πάνω στους εξουσιαζόμενους.

1. 6.      Δυό λόγια για την ουμανιστική επανάσταση της αριστερής κοινωνίας

Δεν γνωρίζουμε το μέλλον, γιατί μέλλον δεν υπάρχει μέχρι να το δημιουργήσουμε, αλλά η αισιοδοξία της ιστορίας σε μεγάλο κύκλο, (μεγαλύτερο σε κάθε περίπτωση από το δικό μας βιολογικό κύκλο), μας επιτρέπει να το οραματιζόμαστε ως έναν καλύτερο κόσμο, έναν κόσμο της κοινωνικής ισότητας-αταξικότητας που τον δημιουργούμε με την ασταμάτητη σκληρή πάλη για την καθημερινότητα, αλλά και σε συνδυασμό με τον επιστημονικό και τον κοινωνικό πειραματισμό, σε όλα τα επίπεδα, σε όλα τα κύτταρα της κοινωνίας που θέλουμε να αλλάξουμε. Με αυτή την έννοια η επανάσταση έχει αλλάξει χαρακτηριστικά και δεν είναι πια ‘μπαμ και μπουμ οι κουμπουριές’, μια απολίτικη συνθηματολογία, ή μια αισθητική βαρβαρότητα, ή μια οργισμένη συμπεριφορά, ούτε είναι βέβαια ένα βίαιο στιγμιαίο και μοναδικό γεγονός. Η επανάσταση δεν είναι επίσης σε καμιά περίπτωση τυφλή βία, ένοπλη σύγκρουση απελπισμένων με την άρχουσα τάξη στο προνομιακό γι’ αυτήν πεδίο της βίας[26] και όσες φορές η επανάσταση ταυτίστηκε με την ένοπλη βία κατάληξε, είτε ως ήττα είτε ως ‘νίκη’, στις πιο χυδαίες μορφές ταξικής εξουσίας σε βάρος της κοινωνίας[27]. Σε κάθε περίπτωση η επανάσταση δεν είναι κάποια μορφή βίας που την επιλέγει η κοινωνία, γιατί η κοινωνία γνωρίζει αμυνόμενη πως. βία μετέρχεται η εκάστοτε εξουσία, όταν η κοινωνία αμφισβητεί και επιλέγει να καταργήσει, όχι τόσο τους φορείς, όσο τους θεσμούς και τις δομές της βίας και της εξουσίας.

Η ιστορία της αγωνιζόμενης κοινωνίας-ανθρωπότητας μας διδάσκει, πως η επανάσταση είναι το μαχόμενο όραμα της ενιαίας, διαρκούς, επίπονης και επίμονης κίνησης του συμπαγούς πυρήνα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού από την οικονομική και συνεπώς την κοινωνική ανισότητα προς ένα κόσμο της ισότητας-αταξικότητας. Η επανάσταση είναι μία αέναη διαδικασία στα πλαίσια της οποίας διαδραματίζονται ταυτόχρονα πολλά, άπειρα γεγονότα, με πάρα πολλές συνιστώσες και συγκυριακές ζικ-ζακ-παλινδρομήσεις, αλλά η συνισταμένη της κινείται σταθερά στη φορά του βέλους του χρόνου[28]. Κινείται η επανάσταση, παρά τη φαινομενική ακινησία και τις προσπάθειες του εξουσιαστικού 1% για πισωγύρισμα στο μεσαίωνα, αχρηστεύοντας αντικοινωνικούς εξουσιαστικούς θεσμούς και δημιουργώντας καινούργιους καλύτερους. Κι’ όμως η επανάσταση κινείται από το παρελθόν προς το μέλλον, από το Χθές στο Σήμερα και από εκεί στο Αύριο, από την αγριότητα, στη βαρβαρότητα και τελικά στον Πολιτισμό, από τη δουλεία, στη φεουδαρχία, στον καπιταλισμό και από εκεί πορεύεται προς την Αταξική Κοινωνία. Και φυσικά η επανάσταση δεν είναι ένα φυσικό, ντετερμινιστικό φαινόμενο, αλλά ένα κοινωνικό φαινόμενο που προϋποθέτει την κοινωνική παρέμβαση προς αυτή ή την άλλη κατεύθυνση, η οποία κοινωνική παρέμβαση με τη σειρά της δεν είναι παρά το άθροισμα όλων των δικών μας ατομικών και συλλογικών δράσεων, αντιδράσεων και αδρανειών με θετικό ή αρνητικό πρόσημο, ή ακόμα και με μηδενικό φορτίο.

Η συμβολή μας, σ’ αυτή την ιστορική διεργασία δεν συνίσταται στο να επιζητούμε ρόλο κομπάρσου, στελέχους ή παράγοντα σε κάποιο κόμμα που είναι ενταγμένο στη λογική του αστικού κοινοβουλίου για την κόκκινη, τη ροζ ή την πράσινη ‘αριστερή’ διαχείριση του καπιταλισμού, που αργά ή γρήγορα θα καταλήξει σε ένα νέο ναυάγιο. Η συμβολή μας συνίσταται στην ουσιαστική αριστεροποίηση, δηλαδή στην αντικαπιταλιστική, αμεσοδημοκρατική, αταξική, ουμανιστική συνειδητοποίηση της κοινωνικής πλειονότητας, που θα την καταστήσει ικανή να επιταχύνει στοχευμένα την άνοδο του κοινωνικού θερμόμετρου, αλλά και να διασφαλίσει ώστε, με την τήξη και παράλυση των καπιταλιστικών θεσμών και δομών εξουσίας, να σταθεί εμπόδιο στις φασιστικές ορδές και στα νεοναζιστικά τάγματα εφόδου που ετοιμάζει το αστικοδημοκρατικό σύστημα να το διαδεχτούν.

Η επιτυχία αυτής της φάσης της επανάστασης θα εξαρτηθεί από την ικανότητά μας να απαλλαγούμε από τις αντιλήψεις του 19^ου και του 20^ου αιώνα για την κοινωνία και την επανάστασή της και να αυτοσυγκροτηθούμε παντού σε συνεκτικούς τοπικούς πυρήνες αλληλεγγύης, γόνιμου διαλόγου και ήπιας κοινωνικής δράσης, που δεν θα αλληλοσπαράζονται, σαν ανταγωνιστικές συμμορίες για να επιβάλλουν τις ξεθωριασμένες απόψεις θεωρητικών ειδώλων ιστορικά ξεπερασμένων εποχών, αλλά θα συνεργάζονται για να αναδείξουν τα μειονεκτήματα της ατομικής ιδιοκτησίας και του ανταγωνισμού και τα πλεονεκτήματα της κοινοκτημοσύνης και της συνεργασίας. Θα ονόμαζα αυτούς τους πυρήνες ‘φροντιστήρια κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης’, τα μέλη των οποίων λειτουργούν ως κοινωνικοί καταλύτες που θα αλλάξουν τη χημεία του μίζερου και αυτοκαταστροφικού ατομισμού σε χημεία του δημιουργικού κοινωνικού Εμείς. Έτσι, ως πυρήνες αυτοπεποίθησης του Εμείς, θα καταστούν ικανοί να αποσυμπιέζουν υλικά και ψυχολογικά στο μέτρο του δυνατού και να απελευθερώνουν σταδιακά τα περιβάλλοντά τους από την πνευματική, ιδεολογική και πολιτική εξάρτηση του όλου συστήματος, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για να ενωθούν, να αγωνιστούν και να νικήσουν. Στο βαθμό που θα συμβαίνει αυτό, στον ίδιο βαθμό θα μπορούμε όλοι μαζί σταδιακά να αφοπλίζουμε ηθικά, πνευματικά, ιδεολογικά, πολιτικά, οργανωτικά και τελικά να παραλύσουμε επιχειρησιακά την ντόπια και παγκόσμια εξουσία, σε όλα εκείνα τα επίπεδα που της εξασφαλίζουν τη δικτατορία του 1% πάνω στο 99% της κοινωνίας-ανθρωπότητας.

Επανάσταση σε τελική ανάλυση σημαίνει να μετακινηθούμε από την αποτυχημένη στρατηγική των λίγων ενάντια στην πάνοπλη και πανούργα εξουσία προς τη στρατηγική των πολλών ενάντια στους λίγους αφοπλισμένους εξουσιαστές, σημαίνει, δηλαδή, τη διαδικασία μετακίνησης της κοινωνικής πλειονότητας, από την πολιτική εξάρτηση και το συντηρητισμό, την απολίτικη απάθεια και την παραίτηση, στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας για την ανατροπή του καπιταλισμού και την εγκαθίδρυση σχέσεων κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης. Μια κοινωνία ικανή και αποφασισμένη να κόψει με την πρώτη απόφασή της το ‘γόρδιο δεσμό’ της ανισότητας, εισάγοντας την κοινοκτημοσύνη πάνω στους φυσικούς και κοινωνικούς πόρους και στα μέσα παραγωγής και συνακόλουθα να κατοχυρώνει την κοινωνική αυτοδιαχείριση, ώστε ο καθένας να απολαμβάνει, στο μέτρο της κοινωνικής ισότητας, όλα όσα είναι αναγκαία για την ευημερία και την ευτυχία του και να προσφέρει όσα του επιτρέπουν οι κάθε φορά δυνατότητές του.

Χωρίς ποτέ να ξεχνάμε πως η άμεση δημοκρατία δεν μπορεί να είναι ένα στιγμιαίο γεγονός που θα συμβεί σε μια μόνο τοπική κοινωνία ή σε μια μόνο χώρα, αλλά μια κοινωνικά και γεωγραφικά διευρυνόμενη μαραθώνια διαδικασία, που θα χρειαστεί την αλληλέγγυα συνεργασία όλων των συνειδητών δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού σε τοπικό, εθνικό, διεθνές και οικουμενικό επίπεδο.

Αυτές οι επιδεξιότητες, όμως, δεν αποκτώνται ex officio με την ιδιότητα του μέλους κάποιου εξουσιαστικού ‘αριστερού’ κόμματος, μιας αυτοαποκαλούμενης ‘επαναστατικής’ οργάνωσης, ή της ‘εξ’ επιφοιτήσεως’ αυτοανακήρυξής μας σε επαναστάτη, αλλά με την μόρφωση και κύρια με την ατομική και συλλογική αυτομόρφωση και δράση, για την απόκτηση επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά χρήσιμης, δηλαδή, επαναστατικής Γνώσης, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για την απόκτηση Επίγνωσης των πραγμάτων, δηλαδή επαναστατικής κοινωνικής συνείδησης.

Ο καπιταλισμός δεν είναι η μοίρα της ανθρωπότητας και δεν είναι αήττητος. Το μέλλον ανήκει στην Αταξική Δημοκρατία και στον θετικό Οικουμενικό Ουμανισμό[29]. Σήμερα, εδώ και παντού, ένας καλύτερος κόσμος, ο δικός μας κόσμος της κοινωνικής ισότητας-αταξικότητας γεννιέται. Ας ανοίξουμε τα μάτια μας να τον θαυμάσουμε. Ας απλώσουμε τα χέρια μας να τον ολοκληρώσουμε και να τον κάνουμε οριστικά δικό μας.

Κώστας Λάμπος

Θεσσαλονίκη, 05 Σεπτέμβρη 2013,

prodial21@gmail.com

---

[1] Συμβολή στο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Θεσσαλονίκη 4-7/09/2013.

[2] UNO-Generalsekretär, Bericht über die Weltbevölkerung und die Ernährungsfrage, in: FORUM VEREINTE NATIONEΝ, Zeitschrift für Internationale Entwicklung, Heft 3, September 1974.

[3] «Υπάρχει μια βιομηχανία πείνας σ’ έναν κόσμο του οποίου η αλληλεξάρτηση αυξάνεται. Είναι μια αλλιώτικη βιομηχανία που περιλαμβάνει πολεμιστές κάθε ιδεολογίας, οι οποίοι χρησιμοποιούν την πείνα σαν όπλο… Περιλαμβάνει επίσης ένα απέραντο δίκτυο επαγγελματικών οργανώσεων που ασχολούνται με την εξαφάνιση της πείνας – παράγοντες των Ηνωμένων Εθνών, οργανισμούς βοήθειας, διοργανωτές συναυλιών ροκ, ακόμη και τους ανθρώπους των πανεπιστημίων. Από το συνονθύλευμα αυτό των καλών και αγαθών προθέσεων δεν είναι να απορεί κανείς που οι συνταγές για την εξαφάνιση της πείνας είναι τόσες πολλές, ενώ η επιθυμία να δοθεί ένα τέλος στην πείνα γίνεται παγκόσμια», Νιούμαν Λουσίλ, (Επιμέλεια), Η πείνα στην ιστορία, ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ, 2006, σελ. 525-526, (Η υπογράμμιση στο πρωτότυπο).

[4] Rifkin Jeremy, Η οικονομία του υδρογόνου. Η δημιουργία του παγκόσμιου ενεργειακού ιστού και η ανακατανομή της εξουσίας στη Γη. Η επόμενη μεγάλη οικονομική επανάσταση, Λιβάνης, Αθήνα 2003.

[5] Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την  καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013

[6] «Όταν οι ιεραπόστολοι ήρθαν στην Αφρική αυτοί είχαν τη Βίβλο και εμείς είχαμε τη Γη μας. Μας είπαν: ‘Ας προσευχηθούμε’. Κλείσαμε τα μάτια και προσευχηθήκαμε. Όταν τα’ ανοίξαμε, εμείς κρατούσαμε τη Βίβλο και αυτοί είχαν τη Γη μας» , Tutu Desmont, επίσκοπος Νότιας Αφρικής, Νόμπελ ειρήνης.

[7] Λάμπος Κώστας, Κιναζισμός: Το ανώτερο στάδιο του πλιατσικοκαπιταλισμού ή το πισωγύρισμα στο κατώτατο στάδιο του πολιτισμού; Πολίτες, τεύχος. 21, Δεκ. 2010.

[8] Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση, Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, Παπαζήσης, Αθήνα 2009.

[9] Η Τριμερής Επιτροπή που ιδρύθηκε, ως ΜΚΟ, την 1η Ιουλίου 1973 από τον David Rockefeller (Founder And Honorary Chairman), για την αντιμετώπιση του «πλεονάσματος δημοκρατίας» στον κόσμο, όπως διατυπώνεται στην Έκθεσή της, ‘The Crisis of Democracy: On the Governability of Democracies’ είναι, σύμφωνα με τον ρεπουμπλικάνο γερουσιαστή και προεδρικό υποψήφιο, Μπάρι Γκολντγουότερ «μία επιδέξια και καλά οργανωμένη προσπάθεια να αποκτηθεί και να παγιωθεί ο έλεγχος στα τέσσερα κέντρα εξουσίας: πολιτικό, νομισματικό, πνευματικό και εκκλησιαστικό… για τη δημιουργία μιας παγκόσμιας οικονομικής δύναμης ανώτερης από τις πολιτικές κυβερνήσεις των κρατών-εθνών», http://www.globalresearch.ca/trilateral-commission-global-elite-gather-in-d-c/8914, http://www.goodreads.com/book/show/1120175.The_Crisis_of_Democracy, http://www.sansimera.gr/articles/482,

[10] «Θα πρέπει να θεωρούμε ως μέρος του αμερικανικού συστήματος τον παγκόσμιο ιστό εξειδικευμένων οργανισμών, ιδιαίτερα τους ‘διεθνείς’ οργανισμούς. Μπορεί να ειπωθεί ότι το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα αντιπροσωπεύουν ‘παγκόσμια’ συμφέροντα και τα συστατικά τους μέρη μπορεί να ερμηνευτεί ότι εκπροσωπούν όλο τον κόσμο. Στην πραγματικότητα, όμως, σε αυτούς τους οργανισμούς κυριαρχεί σε μεγάλο βαθμό η Αμερική και η προέλευσή τους ανάγεται σε αμερικανική πρωτοβουλία», Brzezinski Zbigniew, Η Μεγάλη Σκακιέρα, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 1998, σελ.39.

[11] Η Τριμερής Επιτροπή, μαζί με την Bilderberg Group, το Council on Foreign Relations, το Club of Rome και το Royal Institute of Foreign Affairs αποτελούν το κέντρο του σκληρού πυρήνα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και υπαγορεύουν ως ‘παγκόσμια κυβέρνηση’ συντονισμένα την πολιτική και τις αποφάσεις του ΟΗΕ και κινούν τα νήματα όλων των άλλων διεθνών οργανισμών και τελικά αποφασίζουν και παρεμβαίνουν άμεσα ή/και έμμεσα ακόμα και με τη ΝΑΤΟϊκή στρατιωτική βία σε όλες τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις στον πλανήτη.

[12] Brzezinski Zbigniew, Η Μεγάλη Σκακιέρα…, ό. π., σελ. 19.

[13] Η Ευρασία ως γεωγραφική έννοια περιλαμβάνει την Ευρώπη και την Ασία, αλλά φαίνεται πως στο σκεπτικό του Brzezinski περιλαμβάνει κύρια τις περιοχές που σχηματίζουν το τόξο του πετρελαίου.

[14] Βλέπε διεξοδική ανάλυση στο: Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[15] Μια σύντομη έρευνα στο διαδίκτυο αποκαλύπτει ότι τριάντα περίπου ελληνικές οργανώσεις, ομάδες και ‘κινήματα’ αυτοχαρακτηρίζονται αμεσοδημοκρατικά, με αντίστοιχο αριθμό διαφορετικών αντιλήψεων για την Άμεση Δημοκρατία.

[16] Κόλμερ Κωνσταντίνος, Άμεση Δημοκρατία (Αντί κλεπτοκρατίας), ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 2013.

[17] Ο όρος, Demokratur, αν και εμφανίζεται να έχει πρωτοχρησιμοποιηθεί από τον γερμανό κωμικό ηθοποιό Dieter Hildebrand, ως χαρακτηρισμός της κυβέρνησης του Konrad Adenauer στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 και τον ξανασυναντάμε ως χαρακτηρισμό της βασιλευόμενης σοσιαλδημοκρατίας της Σουηδίας από τον Vilhelm Moberg, (Dagens Nyheter, 14.12.1965), αποδίδεται στο μεταγενέστερο Γάλλο κοινωνιολόγο Gerard Mermet. Χρησιμοποιήθηκε από τον πρώην πρύτανη του LSE Ralf Dahrendorf για τη λεγόμενη αμερικάνικη δημοκρατία και από τον εκδότη του περιοδικού DER SPIEGEL Rudolf Augstein για το πολιτικό σύστημα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Γερμανίας. Σήμερα χρησιμοποιείται γενικά για όλες τις αστικές δημοκρατίες, τις δήθεν δημοκρατίες που στην ουσία λειτουργούν ως δικτατορίες με πολιτικό άλλοθι το θέατρο των κοινοβουλευτικών εκλογών. Βλέπε σχετικά με τη Δη(μο)κτατορία, Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Οικουμενικός Ουμανισμός στον 21^ο αιώνα, στο συλλογικό τόμο, Η Άμεση Δημοκρατία στον 21^ο αιώνα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013

[18] Για μια διεξοδική ανάλυση της σχέσης μεταξύ μακιαβελισμού, ιακωβινισμού και λενινισμού-σταλινισμού, βλέπε, Παππά Έλλη, Η Κομμούνα του 1871. Επανάσταση του 21^ου αιώνα; ΑΓΡΑ, Αθήνα 2006.

[19] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Οικουμενικός Ουμανισμός στον 21^ο αιώνα, στο συλλογικό τόμο, Η Άμεση Δημοκρατία στον 21^ο αιώνα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

[20] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική…, ό. π., σελ. 23-31.

[21] Βλέπε, Αριστοτέλης, Πολιτικά/Περί οικιακής οικονομίας.

[22] Βλέπε Lambos Kostas D., Abhängigkeit und fortgeschritene Unterentwicklung dargestellt am Beispiel der Landwirtschaft Griechenlands, RITA G: FISCHER VERLAG, Frankfzrt am Main 1981, και Λάμπος Κώστας, Εξάρτηση, προχωρημένη υπανάπτυξη και αγροτική οικονομία της Ελλάδας, ΑΙΧΜΗ, Αθήνα 1983.

[23] Λατούς Σερζ, Το στοίχημα της από-ανάπτυξης, Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2008.

[24] Βλέπε αναλυτικά, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική…, ό. π., σελ. 418-433.

[25] Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την  καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013

[26] «Η καλύτερη δικλείδα ασφαλείας είναι να μην εισερχόμαστε στο στρατόπεδο του εχθρού, εκεί δηλαδή όπου μας περιμένει και εύχεται να μας συναντήσει…, ένα προληπτικό μέτρο, για τη δική μας προστασία, είναι να εξαφανίσουμε από τις συνελεύσεις μας κάθε μορφή και κάθε παρόρμηση εξουσίας και αυταρχικής οργάνωσης», Vaneigem Raoul, Το κράτος δεν είναι τίποτα. Ας γίνουμε τα πάντα, στο: http://eagainst.com/wp-content/uploads/2012/11/van_front.jpeg

[27] «Δεν έχουμε παρά να κερδίσουμε αν επιτεθούμε στο σύστημα και όχι στους ανθρώπους που είναι μεν υπεύθυνοι γι’ αυτό, αλλά είναι ταυτόχρονα και σκλάβοι του. Αν προσδεθούμε στο άρμα της συναισθηματικής πανούκλας, της εκδίκησης, της παρακμής, τότε θα συμμετέχουμε στο χάος και την τυφλή βία που έχουν ανάγκη το κράτος και οι κατασταλτικοί του μηχανισμοί για να συνεχίσουν να υπάρχουν… Η καταστολή έχει ανάγκη από ανταρσίες τυφλές, χωρίς όραμα», ό. π.

[28] Prigogine Ilya, Οι νόμοι του χάους, Τραυλός, Αθήνα 2003 και Πριγκοζίν Ίλυα και Στέντζερς Ιζαμπέλ, Τάξη μέσα από το χάος. Ο νέος διάλογος του ανθρώπου με τη Φύση, Κέδρος, Αθήνα 1986.

[29] «…Ο αθεϊσμός σαν ξεπέρασμα του Θεού είναι η εμφάνιση στο προσκήνιο του θεωρητικού ουμανισμού και η κοινοκτημοσύνη σαν ξεπέρασμα της ατομικής ιδιοκτησίας… είναι η εμφάνιση του πρακτικού ουμανισμού. Ο αθεϊσμός είναι ο ουμανισμός που συνδέεται με τον εαυτό του μέσα από το ξεπέρασμα της θρησκείας. Μόνο όταν ξεπεράσουμε τη μεσολάβηση αυτή –που είναι, ωστόσο, μια απαραίτητη προϋπόθεση– θα εμφανιστεί ο θετικός ουμανισμός, θετικά παραγόμενος στον εαυτό του. Αλλά ο αθεϊσμός και η κοινοκτημοσύνη (ως θετικός ουμανισμός) δεν είναι φυγή, δεν είναι αφαίρεση, δεν είναι απώλεια του αντικειμενικού κόσμου που δημιούργησε ο άνθρωπος, ή των ουσιαστικών του δυνάμεων που προεκτείνονται στην αντικειμενικότητα, δεν είναι μια άθλια επιστροφή στην αφύσικη, πρωτόγονη απλότητα. Αντίθετα, είναι μάλλον η πρώτη πραγματική εμφάνιση, η αληθινή πραγμάτωση του ανθρώπου, η επαλήθευση της πραγματικής ανθρώπινης ουσίας του», Marx Karl, Early Writings, Penguin Books, in association with New Left Review, 1992, p. 395.