Wörgl . ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΦΤΑΝΕΙ ΝΑ ΤΟ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΟΥΜΕ.

Το Πείραμα του Βεργκλ

Βεβαιωμένη αξία εργασίας

Το Wörgl (Βεργκλ) ήταν μια μικρή πόλη 4.500 κατοίκων στην Αυστρία με 30% ανεργία, και 10% άπορους. Εκεί δοκιμάστηκε ένα καινοτόμο οικονομικό πείραμα το 1932, με πρωταγωνιστή το Δήμαρχο  Michael Untergüggenberger . Η τοπική κοινωνία ξεπέρασε από μόνη της όλα τα προβλήματά της και έγινε παράδειγμα για πολλές άλλες πόλεις, αλλά...

Δειτε τη συνέχεια ανοίγοντας το παρακάτω αρχείο...

Το πείραμα του WORGL Προβολή   Λήψη αρχείου

Πώς μπορούμε να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο;

Βρίσκουμε πως τα παρακάτω κείμενα  παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και τα αναδημοσιεύουμε για προβληματισμό  και  ως συμβολή στο διάλογο για το πως μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο. Γιατί θεωρούμε πως ο κόσμος μπορεί να γίνει καλύτερος, επειδή έτσι κι' αλλιώς θέλομε δεν θέλουμε  αλλάζει και χωρίς εμάς και συνεπώς εναντίον μας, αφού δεν είναι στατικός και βρίσκεται διαρκώς σε αλλαγή. Θα βρείτε σ' αυτά σίγουρα σημεία που συμφωνείτε, αλλά και διαφωνείτε, γι' αυτό αν έχετε κάτι σημαντικό να πείτε, να παρατηρήσετε, να προτείνετε μην το κρατάτε για τον εαυτό σας. Μπείτε στο διάλογο και δώστε αξία στη σκέψη σας μοιράζοντάς τη με όλους όσους αγωνιούν και αγωνίζονται, όπως κι' εσείς για ένα καλύτερο κόσμο, για ένα κόσμο της κοινωνικής ισότητας , της Άμεσης Δημοκρατίας, της Αταξικής Κοινωνίας και του Οικουμενικού Ουμανιστικού Πολιτισμού. Εμείς ευχαρίστως θα φιλοξενήσουμε τα μηνυματά σας και τα κείμενά σας .

Πρωτοβουλία Διαλόγου 

για την Άμεση Δημοκρατία και τον Ουμανισμό

 

Να δημιουργήσουμε τις δομές που θα θέλαμε – στα συντρίμμια του κρατικού δημοσίου που καταρρέει, να χτίσουμε έναν πραγματικά δημόσιο χώρο έκφρασης και δημιουργίας

του ΘΠ

Οι δράσεις στον Ιστό* έχουν αρκετή έως μεγάλη συμμετοχή, αλλά δεν έχουν καταφέρει να κάνουν τον κόσμο να αυτοοργανώνεται από μόνος του και να προτείνει ή να υλοποιεί νέες δράσεις. Αυτή η εκτίμηση αντιστοιχεί σε μια πραγματικότητα.

Οι άνθρωποι δεν φαίνεται να ξεπερνάνε το “συντηρητισμό” τους, δεν δείχνουν τη διάθεση να εναντιωθούν δυναμικά στην επίθεση που δέχονται και όταν το κάνουν συνήθως συντρίβονται και επιστρέφουν στα σπίτια τους απογοητευμένοι. Κι αυτή η εκτίμηση αντιστοιχεί σε μια πραγματικότητα.

Οι άνθρωποι δεν φαίνεται, επίσης, να πείθονται σε δραματικό τουλάχιστον βαθμό να ακούσουν τη φωνή της λογικής και να απαγκιστρωθούν από τις συνήθειές τους. Μάλλον αναπολούν το παλιό και αντιμετωπίζουν το τωρινό σαν ένα άσχημο, πρόσκαιρο διάλειμμα. Κι αυτή η εκτίμηση είναι μια πραγματικότητα.

Ο κόσμος δε φαίνεται να αλλάζει. Δε φαίνεται να μπορεί να αλλάξει αν δεν καταρρεύσει πρώτα το παλιό. Αυτή η εκτίμηση όμως, δεν είναι καθόλου πραγματικότητα.

Αυτό το κείμενο γράφεται στο Libre Office. Το Libre Office είναι μια σουίτα γραφείου, όπως είναι το Word της Microsoft. “Ε, και;” θα μου πείτε. Το γράφω στον υπολογιστή μου που λέγεται Raspberry Pi, έχει το μέγεθος ενός πακέτου τσιγάρων, έχει λειτουργικό σύστημα Linux – αντί για Windows – και για οθόνη συνδέεται στην τηλεόρασή μου. Με αυτό τον υπολογιστή και με την ηλεκτρονική πλακέτα Arduino, μπορώ να φτιάξω απλά ή και σύνθετα ηλεκτρονικά κυκλώματα για πλήθος εφαρμογών που μοιράζονται οι χρήστες της δραστήριας κοινότητάς του και να κάνω χιλιάδες άλλα πράγματα, όπως να ανοιγοκλείνω τα φώτα και τις κουρτίνες, να ακούω μουσική και να βλέπω βίντεο, να λειτουργώ το δικό μου μετεωρολογικό σταθμό, να το πάρω στο ποδήλατο ή το αυτοκίνητο για να έχω GPS, να παρακολουθώ το μωρό που κοιμάται στο δωμάτιό του, να ρυθμίζω τη θερμοκρασία του ψυγείου που ψήνω τη σπιτική μου μπύρα ή να λειτουργώ το αυτοσχέδιο εκκολαπτήριο για τα κοτοπουλάκια μου. “Ε και;” θα πείτε πάλι. Μ’ αυτό τον υπολογιστή βρίσκω πληροφορίες στο διαδίκτυο με τον Firefox (ένα πρόγραμμα περιήγησης όπως ο Internet explorer). Σ’ αυτόν τον υπολογιστή, έχω επίσης συνδέσει και τον τρισδιάστατο εκτυπωτή μου και τυπώνω εξαρτήματα για τη μικρή ανεμογεννήτρια που θα βάλω στην ταράτσα για να καλύπτω ένα μέρος των αναγκών μου για ηλεκτρισμό.

Αν και εδώ πιστεύω πως μάλλον κέντρισα το ενδιαφέρον σας, αν συνεχίζετε να αναρωτιέστε “Ε και;” θα πρέπει να σας πω ότι όλα τα προγράμματα που χρησιμοποιώ είναι ελεύθερα τόσο να τα κατεβάσω και να τα χρησιμοποιήσω, όσο και να δω αν στον κώδικά τους περιέχονται κακόβουλες ή πονηρές λειτουργίες, αλλά και να τα τροποποιήσω και να τα μοιραστώ με άλλους. Αυτή τους η ελευθερία είναι κατοχυρωμένη νομικά στο παρόν νομικό σύστημα, μέσα από τα έγκυρα συμβόλαια χρήσης GPL, Creative Commons κ.α. Τα συμβόλαια αυτά υποχρεώνουν όποιον χρησιμοποιεί ή τροποποιεί αυτά τα προϊόντα να συνεχίσει να τα διαθέτει με την ίδια άδεια χρήσης. Ακόμα κι αν δεν μπορώ να καταλάβω τίποτα από τον κώδικα ενός προγράμματος, το γεγονός ότι υπάρχουν χιλιάδες άλλοι που το κάνουν, μου δίνει την ασφάλεια ότι όταν τα παράθυρα είναι ανοικτά όλο και κάποιος θα δει τον κλέφτη. Ο υπολογιστής που ανέφερα είναι αποτέλεσμα συνεργατικής δουλειάς και κοστίζει 35 ευρώ και ο τρισδιάστατος εκτυπωτής Makerbot (με τον οποίο ερευνητές στο πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια εκτύπωσαν αιμοφόρα αγγεία) κατασκευάστηκε από εμένα και μου κόστισε 350 ευρώ, αλλά μπορώ να εκτυπώσω σχεδόν οποιοδήποτε αντικείμενο ή εξάρτημα χρειάζομαι για οποιαδήποτε συσκευή μπορώ να φανταστώ. Η σύνδεση στο διαδίκτυο είναι δωρεάν, αφού χρησιμοποιώ το Athens Metropolitan Wireless Network, που είναι ένα εναλλακτικό δίκτυο για σύνδεση στο ίντερνετ (υπάρχουν 2 κόμβοι του, ένας στη Μαντώς Μαυρογένους και ένας στη Νικομήδειας ακριβώς πάνω και κάτω από τον ΙΣΤΟ). Για την επικοινωνία μου με άλλους ανθρώπους χρησιμοποιώ τον υπολογιστή και για τηλέφωνο το Ekiga (ένα ελεύθερο πρόγραμμα σαν το skype). Όλα τα προγράμματα είναι φτιαγμένα από κοινότητες προγραμματιστών και ερασιτεχνών που δουλεύουν συνεργατικά και αλληλέγγυα τόσο μεταξύ τους όσο και με τους απλούς χρήστες που δεν έχουν ιδέα από πληροφορική ή/και δεν συνεισφέρουν τίποτα πίσω στην κοινότητα, παρά μόνο χρησιμοποιούν τα επιτεύγματά της για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Για οικονομικές συναλλαγές, χρησιμοποιώ το Bitcoin, ένα ελεύθερο πρόγραμμα πάλι, (αυτό βέβαια δεν έχει αντίστοιχο εμπορικό) που το κατεβάζεις στον υπολογιστή σου και παράγει ένα ασφαλές ψηφιακό εναλλακτικό νόμισμα το οποίο μπορείς να χρησιμοποιήσεις σε όλο τον κόσμο. Για διακοπές πάω δωρεάν σε όλο τον κόσμο, με το couchsurfing (μια κοινότητα 5.000.000 ταξιδιωτών από 97.000 πόλεις παγκοσμίως) και στον ελεύθερο χρόνο μου παρακολουθώ δωρεάν μαθήματα φιλοσοφίας εξ αποστάσεως στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, όπου έχω 260.000 online συμφοιτητές απ’ όλο τον κόσμο. Σε λίγες μέρες τελειώνω κι ένα project με έναν Ινδό, έναν Ελβετό και έναν Βραζιλιάνο, το Diaspora που είναι ένα ελεύθερο και ανοιχτό πρόγραμμα (ανάλογο του Facebook, αλλά χωρίς το χαφιεδισμό του) που χρηματοδοτήθηκε με 500.000 ευρώ από απλούς χρήστες μέσω του προγράμματος χρηματοδότησης kickstarter.

Έχω πολλά να πω ακόμα για μένα, αλλά επειδή έφτασα ήδη τις 614 λέξεις, θα πω ένα τελευταίο και μετά θα μιλήσω για το εμείς. Το τελευταίο που θα πω για μένα είναι ότι είπα ψέματα. Δεν τα έχω κάνει όλα αυτά. Έχω κάνει περίπου τα μισά, αλλά όχι όλα – όχι ακόμα. Υπάρχουν όμως χιλιάδες άνθρωποι που τα κάνουν, την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές. Όλα αυτά είναι κομμάτια μιας νέας πραγματικότητας που δημιουργείται μπροστά στα μάτια μας, είτε εμείς κοιτάζουμε είτε όχι. Κομμάτια της αλλαγής που συμβαίνει στον κόσμο. Μιας αλλαγής που οδηγεί στην κατάρρευση του καπιταλισμού με μαθηματική ακρίβεια. Δεν ξέρω αν θα προλάβει να τον γκρεμίσει μια επανάσταση, αλλά όπως λέει και ο Βασίλης Κωστάκης στο “Ομότιμο μανιφέστο” είναι ευκολότερο να δημιουργήσεις την αλλαγή από το να την προβλέψεις”.

Στο επόμενο μισό του κειμένου θα μιλήσω για το πώς βλέπω τα πράγματα και πώς θα ήθελα να γίνουν. Βλέπω τους δήμους και την κεντρική διοίκηση να εγκαταλείπουν – ή καλύτερα να χαρίζουν σε ιδιώτες – όλες τις υποδομές του κοινωνικού κράτους. Βλέπω η στρατιά των ανέργων (στην ουσία, ανάμεσά τους είμαι κι εγώ) να αυξάνει ώρα την ώρα. Κι αναρωτιέμαι “αν δεν είναι αυτή η καλύτερη ιστορική στιγμή για την ανθρωπότητα, ποιά είναι;”. Ποιό είναι το όραμά μας για τους ανέργους; Η επιστροφή τους στη μισθωτή σκλαβιά; Η επανατοποθέτησή τους σε 10ωρα απασχόλησης, συνήθως σε αντικείμενα πλήρως αδιάφορα γι’ αυτούς; Η επιστροφή τους στην εργασιακή σχέση που αντιμετωπίζει τη δουλειά και την ικανότητά τους σαν εμπόρευμα (είτε ακριβό είτε φθηνό); Ή θα τους δείξουμε πώς να παράγουν συνεργατικά και χωρίς αφεντικά πράγματα που χρειάζονται πραγματικά οι ίδιοι και η κοινότητα στην οποία μετέχουν; Ποιό είναι το όραμά μας για τις κοινωνικές υπηρεσίες; Θα αφήσουμε τους βρεφονηπιακούς σταθμούς , τα σχολεία και τα πολιτιστικά τμήματα των δήμων να γίνουν ορμητήρια παραγωγής κέρδους για τις τσέπες ιδιωτών μεταμφιεσμένων σε ΚΟΙΝΣΕΠ; Ή μήπως ήρθε η ώρα να τα αυτοδιαχειριστούμε;

Εγώ λέω να τα πάρουμε όλα εμείς και να πώς:

Είμαι βέβαιος πως αν επιχειρήσω να κάνω πρώτα μια μικρή "πολιτική ανάλυση" – όπως μου βγαίνει από φυσικού μου – θα υπάρχουν αντιρρήσεις στο σκεπτικό, πράγμα που είναι και θεμιτό και αναπόφευκτο. Δε διατείνομαι, ούτε φαντασιώνομαι πως θα κατέχω ποτέ μια θεωρία που θα μπορεί να είναι αλάνθαστη και ως εκ τούτου ανεπίδεκτη διαφωνιών. Όχι επειδή εγώ δε μπορώ, αλλά επειδή δεν υπάρχει για να κατακτηθεί από οποιονδήποτε (lol). Θεωρώ τις πολιτικές συζητήσεις εποικοδομητικές και αναγκαίες, αλλά επειδή δε θέλω να γίνει το σκεπτικό το αντικείμενο της συζήτησης, αλλά η πρόταση δράσης, προχωρώ κατευθείαν στην πρόταση.

(Καλά, γίνεται δράση χωρίς, έστω, λίγη θεωρία; Σιγά μην κρατιόμουν – όποιος βαριέται ας πάει παρακάτω κατευθείαν στην πράξη, δε θα χάσει και τίποτα φοβερό)

Ο καπιταλισμός (λίγος Μαρξ είναι πάντα αναγκαίος για αρχή) στηρίζεται στην κατανάλωση των προϊόντων – εμπορευμάτων που παράγει. Όσοι “κονταροχτυπιούνται” για να δώσουν προσφορές για τους ΧΥΤΑ, ποντάρουν στους τόνους των σκουπιδιών. Τα εμπορεύματα του καπιταλισμού (εφόσον ο στόχος είναι το υπερκέρδος και το προϊόν απλά το μέσο) είναι σκουπίδια – τόσο σαν διαδικασία παραγωγής όσο και σαν καθ’ εαυτά. Ποιά επενδυτική αξία θα είχε ένας ΧΥΤΑ χωρίς σκουπίδια; Ποιά αξία θα είχε μια εξόρυξη πετρελαίου ή λιγνίτη αν όλοι είχαν στο σπίτι τους μια ανεμογεννήτρια κι ένα φωτοβολταϊκό; Ποιά υπεραξία θα είχε ένας εργαζόμενος που θα παρήγαγε ένα ποδήλατο, όταν ο καθένας θα μπορούσε να τυπώσει ένα στον οικιακό του εκτυπωτή; Ποιά αξία θα είχε η κατασκευή του Mall, αν δε μαζεύονταν για καφέ και ψώνια σε πολύχρωμες σακούλες τα βορειοανατολικά προάστια; Καμία. Η δύναμη του σημερινού καπιταλισμού πατάει σε δύο πυλώνες: την ενέργεια και το χρήμα. Αν οι άνθρωποι μπορούσαν να πάρουν την ενέργεια και το χρήμα στα χέρια τους, δε θα ’μεναν και πολλά περιθώρια στο κεφάλαιο. Για την ακρίβεια θα έμενε μόνο ένα: ο πόλεμος – αλλά πρώτον, σ’ έναν πόλεμο δεν μπορείς να ξέρεις ποτέ ποιός θα νικήσει και δεύτερον αυτό που γράφω είναι μια πρόταση ελπίδας, οπότε ας τον αφήσουμε.

Λέω λοιπόν, πως πρέπει να στρέψουμε την προσοχή και τις δυνάμεις μας στην ενέργεια και το χρήμα. Πρέπει να κάνουμε προτεραιότητά μας τις δομές. Τις παραγωγικές δομές. Να συνυφάνουμε μαζί με όλους τους άλλους, που έχουν ήδη αρχίσει το πλέξιμο, τον ιστό της κοινωνικής συνοχής και αλληλεξάρτησης στην καθημερινότητα. Πολλοί τις λένε αντιδομές, αλλά εμένα δε μου αρέσουν οι αρνητικές λέξεις (όπως και ο αντικαπιταλισμός, ο αντιφασισμός, ο αντιρατσισμός κλπ). Υποδηλώνουν μια μειονεκτική θέση αμυνόμενου, κι εγώ θέλω να δουλεύω με πλεονεκτήματα.

(Μας κούρασες μεγάλε) Πάμε στην πρόταση

Προτείνω να οργανώσουμε έναν μεγάλο ιστό από ελεύθερες κοινότητες και ομοϊδεατικές ερευνητικές ομάδες από πανεπιστήμια και ανεξάρτητους φορείς, που θα αξιοποιούν πρωτίστως τους ανέργους και θα αναλαμβάνουν τη λειτουργία αρχικά των κοινωνικών υποδομών που αφήνει το κράτος, μέσα από συνεργατικά αυτοδιαχειριζόμενα μοντέλα και στη συνέχεια να δημιουργήσουμε εκείνα τα εργασιακά πρότυπα που θα μπορούν να αναπαράγονται καλύπτοντας όλους τους τομείς των πραγματικών αναγκών της κοινωνίας και διασφαλίζοντας ότι δεν υποθηκεύουν το μέλλον της. Να φτιάξουμε ένα δημόσιο σύστημα, που δεν θα είναι όμως κρατικό (όπου το κράτος διαχειρίζεται το δημόσιο πλούτο κατά το δοκούν και οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι συχνά αμέτοχοι της συναίσθησης του έργου που επιτελούν), αλλά αυτοδιαχειριζόμενο.

Όσο κι αν ακούγεται τεράστιο ή ουτοπικό (και σίγουρα όχι απλό), είναι κάτι που πιστεύω πως μπορεί να γίνει. Τί θα χρειαζόταν;

Νομική υποστήριξη

Το πρότυπο των Αδειών Δημόσιας Χρήσης που υπάρχει στο λογισμικό (προγράμματα για κομπιούτερ) αλλά και στο υλισμικό (συσκευές όπως ο τρισδιάστατος εκτυπωτής, το κομπιούτερ Raspberry Pi που προανέφερα, το Arduino ή ολόκληρα αγροτικά μηχανήματα του project Open Source Ecology, όπου αγρότες, μηχανικοί και ερασιτέχνες σχεδιάζουν και διαθέτουν ελεύθερα κατασκευαστικά σχέδια και οδηγούς κατασκευής για πλήθος μηχανημάτων, από τρακτέρ έως τρισδιάστατους σκάνερς και εκτυπωτικές μηχανές, αυτές οι άδειες, λοιπόν, να διευρυνθούν και να επεκταθούν και σε άλλους τομείς, όπως πχ. οι σπόροι για φυτά. “Αυτοί οι σπόροι είναι ελεύθεροι για χρήση και διανομή και τροποποίηση, με την υποχρέωση της συνέχισης της διάθεσής τους με την ίδια άδεια”. Δεν είμαι υπέρ των τροποποιημένων, αλλά αυτό τους αφαιρεί τουλάχιστον το δικαίωμα της εμπορικής εκμετάλλευσης των σπόρων. Και χωρίς εμπορικό ενδιαφέρον πάει το κέρδος, αλλά και το ενδιαφέρον για τους σπόρους.

Εναλλακτικό νόμισμα

Τουρκικές τράπεζες (το τουρκικές έχει τη σημασία του, αλλά το κύριο είναι οι τράπεζες) προσφέρθηκαν να παρέχουν δάνεια (φυσικά ενυπόθηκα φαντάζομαι) σε αγρότες της Θράκης. Πρέπει άμεσα να τους χρηματοδοτήσουμε εμείς είτε με ευρώ είτε με εναλλακτικό ή ανταλλακτικό νόμισμα, ή και με συνδυασμό όλων, ώστε να κρατήσουν τη γη τους. Πάλι θα μπορούσαμε να τους χρηματοδοτήσουμε μέσω συμβολαίου που θα δεσμεύει πχ εμάς ότι θα πάρουμε τα προϊόντα τους (στην ουσία θα προαγοράζουμε τη σοδειά τους) και αυτούς ότι δεν θα κάνουν χρήση τοξικών ουσιών, ούτε αλόγιστη χρήση νερού και ότι η γη δεν θα αλλάξει χρήση για τόσα όσα τουλάχιστον χρόνια. Κι εδώ το νομικό τμήμα είναι απαραίτητο.

Εκπαιδευτικοί – βρεφονηπιοκόμοι – εικαστικοί – σκηνοθέτες

Σχέδια αυτοδιαχείρισης απογευματινών σχολείων, ανοικτών σε όλους για αυτομόρφωση, επιμόρφωση, σε πολλαπλά χρήσιμα στην καθημερινότητα μαθήματα και αμπάριζα στα διαλείμματα. Παραγωγή ντοκυμαντέρ για το εγχείρημα, λειτουργία ραδιοφωνικών σταθμών, συναυλίες, προβολές κλπ.

Αρχιτεκτονική – πολεοδομία – περιβαλλοντολογία – δασολογία – βιολογία

Μελέτες μαζί με τους κατοίκους (και όχι σε κλειστά γραφεία) για εκπόνηση σχεδίων οικιστικών παρεμβάσεων με συμβούλια γειτονιάς. Φανταστείτε ομάδες επιστημόνων και φοιτητών μαζί με τα άνεργα τώρα παιδιά των κατοίκων, με πτυχία πολυτεχνείων, να περπατάνε στους δρόμους και να οραματίζονται μαζί με τους γονείς και τους παππούδες τα δέντρα που θα φυτευτούν στη γειτονιά... για να παίζουν τα δισέγγονα.

Ηλεκτρολογία – Μηχανολογία

Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε όλα τα σχολεία με αίτημα για χρηματοδότηση ακόμα και μόνο των πρώτων υλών και εγκατάσταση από συνεργεία ανέργων. Οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να κερδίσουν μονάδες εναλλακτικού νομίσματος που θα χρησιμοποιούσαν για αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Συλλογή τηγανόλαδων για παραγωγή βιοντίζελ για θέρμανση των σχολείων. Τοποθέτηση κομποστοποιητών και δημιουργία αυτοδιαχειριζόμενων λαχανόκηπων σε όλες τις δημόσιες και ακάλυπτες επιφάνειες.

Αποθάρρυνση χρήσης συσκευασιών. Ενθάρρυνση και επιδότηση επανάχρησης, επισκευής και ανακύκλωσης. Διαχείριση των απορριμμάτων στην πηγή. Περιορισμός στα απαραίτητα, ανταλλαγή, επισκευή, επανάχρηση, διαχωρισμός χρήσιμων και λειτουργικών από άχρηστα και ανακύκλωση μόνο των άχρηστων.

Κοινότητες προγραμματιστών ελεύθερου λογισμικού. Το ελληνικό κράτος έχει υπογράψει συμβάσεις με τη Microsoft για χρήση των Windows και του Word σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες. Αυτό κοστίζει δις και συντηρεί τη λογική των κλειστών προτύπων (η εταιρία ξέρει καλύτερα από σένα τις ανάγκες σου, γι’ αυτό σκάσε και πλήρωνε). Δεν θα έπρεπε την ώρα που οι δημόσιοι υπάλληλοι διεκδικούν μη μείωση των μισθών τους να διεκδικήσουν τη χρήση ελεύθερου και ανοιχτού λογισμικού στη δουλειά τους, σαν αντισταθμιστικό μέτρο; Κατανοώ τον παράγοντα "πού να μαθαίνω τώρα καινούρια πράγματα;", αλλά το αστείο είναι πως δεν πρόκειται για τίποτα διαφορετικό. Εκατοντάδες δήμοι σε όλο τον κόσμο (όπως του Μονάχου και της Καλαμαριάς), αντικαθιστούν τα προϊόντα της microsoft με Ελ/λακ (ελεύθερα λογισμικά / λογισμικά ανοικτού κώδικα) εξοικονομώντας εκατομμύρια και δημιουργώντας μια νέα κουλτούρα. Με το Linux, δεν είναι απαραίτητη καν η αναβάθμιση του εξοπλισμού, αφού "τρέχει" ικανοποιητικά και σε παλαιότερα μηχανήματα. Έχετε υπόψη σας πόσα παλιά κομπιούτερ υπάρχουν σε αποθήκες δήμων και υπουργείων; Τα σκουπίδια που λέγαμε πριν - ενώ είναι πλήρως αξιοποιήσιμα, αν όχι ολόκληρα έστω πολλά τμήματά τους.

Χρηματοδότηση μέσω προγραμμάτων αλληλεγγύης, που απευθύνονται σε όλους σε διεθνές επίπεδο. Το παιχνίδι είναι παγκόσμιο, ξεφεύγει από τα όρια του χωριού. Οι άνθρωποι συνεργάζονται, συνεταιρίζονται, συναποφασίζουν και συνδημιουργούν, χωρίς κανένα χωρικό περιορισμό. Δεν θα ανακαλύψουμε τον τροχό. Τα εργαλεία υπάρχουν ήδη - αυτό που χρειάζεται είναι η προσαρμογή τους στα δικά μας δεδομένα και η επέκτασή τους σε όλους τους τομείς.

Καμπάνια υποστήριξης από το εξωτερικό στη λογική του Εκουαδόρ (που υπολόγισε το εκτιμώμενο κέρδος από το πετρέλαιο αν προχωρούσε σε εξόρυξη και την εκτιμώμενη ζημιά από τις περιβαλλοντικές συνέπειες και ζήτησε λεφτά από δωρεές για να ΜΗΝ προχωρήσει στην εξόρυξη). “Βοηθήστε μας να παραμείνει η Ελλάδα ένας τόπος που θα θες να επισκεφθούν τα παιδιά σου”. “Χρηματοδοτείστε τις ήπιες μορφές ενέργειας για να μείνει το πετρέλαιο κάτω από τη δροσιά της παραλίας και ο χαλκός κάτω από τη σκιά των δέντρων”. Αν ο καθένας παράγει το ρεύμα του, δεν χρειάζονται τα χιλιόμετρα χάλκινων καλωδίων για να φέρουν το ρεύμα απ’ τις ανεμογεννήτριες της Γκιώνας ή να το πάνε απ’ τη Σαχάρα στη Γερμανία. Aν ο καθένας περιορίζει την προμήθεια των αγαθών που καταναλώνει σε εκείνα που χρειάζεται πραγματικά, επαναχρησιμοποιεί και ανακυκλώνει στο σπίτι και τη γειτονιά του, δεν χρειάζεται ούτε χωματερή μεγατόνων ούτε κολοσσιαία εργοστάσια ανακύκλωσης. Οι θέσεις εργασίας που προκηρύσσονται σε επιχειρήσεις γίγαντες, δεν μας αφορούν – ούτε μας χρειάζονται. Δεν έχουμε χρόνο για μισθωτή εργασία που καταστρέφει το περιβάλλον μας και τη ζωή μας για να μπορούμε να τα αγοράσουμε κάποτε, γιατί έχουμε δουλειά να κάνουμε κατ’ ευθείαν για το περιβάλλον και τη ζωή μας διαμορφώνοντάς τα και κερδίζοντάς τα άμεσα. Η δυσκολία είναι να χτίσουμε το δίκτυο που θα παρέχει στους ανθρώπους που εργάζονται για την κοινότητα, τα μέσα να ζήσουν. Κι αυτό πρέπει να γίνει άμεσα.

Συμπερασματικά, αυτό που χρειαζόμαστε είναι το να απευθυνθούμε στην κοινωνία με ένα θετικό όραμα και άμεσα εφαρμόσιμο ζητούμενο που να εμπνέει και να δείχνει την κατεύθυνση, μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα. Να τους δείχνουμε το δρόμο, να τους παρέχουμε τα εργαλεία, την πληροφόρηση και την υποστήριξη και να τους παροτρύνουμε να αυτοσχεδιάσουν. Να μην εστιάζουμε στην αντίσταση (την οποία και βέβαια πρέπει να συνεχίσουμε) αλλά να επιδιώκουμε στην επανάσταση των ανθρώπων, με την έννοια του να υιοθετήσουν επωφελείς για όλους στάσεις ζωής, να ξαναχτίσουν δηλαδή το δημόσιο βίο απ’ την αρχή. Να έχουμε στο μυαλό μας πως δεν είμαστε μόνοι, αλλά οι δράσεις αυτές γίνονται σε διεθνές επίπεδο. Οι άνθρωποι αντιδρούν μόνο θετικά όταν εμπνέονται. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η νομική κάλυψη. Το ελεύθερο λογισμικό και υλισμικό, που αποτελεί το επαναστατικό μας παράδειγμα, δεν θα είχε πετύχει απολύτως τίποτα αν ο Richard Matthew Stallman δεν είχε επιδιώξει και πετύχει τη θεσμοθέτηση των Αδειών Γενικής Δημόσιας Χρήσης (GPL) που διασφαλίζουν την συνέχεια της ελεύθερης διακίνησης των παράγωγων έργων. Αυτό είναι που διαιωνίζει την ανοιχτότητα*.

Κάπου εδώ σταματώ. Έφτασε αισίως τις 1950+ λέξεις το σεντόνι, που αποτελεί μόνο την αφορμή για μια συζήτηση που προτείνω να ανοίξει. Είστε ελεύθεροι να πείτε πως αυτά δε γίνονται, ή μπορείτε να συμβάλλετε με ιδέες για το πώς μπορούν να γίνουν συντομότερα. Για το ότι είναι εφικτά (συμβαίνουν ήδη) είμαι βέβαιος και βάζω και στοιχήματα σε Bitcoins.

Υστερόγραφο παροξισμού (παρακαλώ να μην το πάρετε σοβαρά): Δεν έχω χρόνο για επανάσταση – έχω έναν κόσμο να αλλάξω...

*Για παράδειγμα το πρώτο κοινοτικό ανοιχτό Office λεγόταν Open Office. Αυτό το χρηματοδοτούσε μια εταιρεία που πουλούσε συστήματα υπολογιστών. Κάποια στιγμή η εταιρεία αυτή εξαγοράστηκε από μια άλλη, για την οποία η κοινότητα θεώρησε ότι ήθελε να σταματήσει ή να υπονομεύσει την υποστήριξη του προγράμματος. Έφτιαξε αμέσως ένα αντίγραφο το Libre Office και συνέχισε να εργάζεται σ'αυτό. Κι αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα.
_____________
* Ο λόγος για τον ΙΣΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ, μέλος του οποίου φαίνεται να είναι ο ΘΠ

@@@@@@@@@@@ 

Η ανάδυση του ομότιμου* κινήματος

του Βασίλη Κωστάκη**

Από τη μία, σήμερα το κυρίαρχο κοινωνικοοικονομικό σύστημα βασίζεται σε μια εσφαλμένη αντίληψη αφθονίας σε έναν πεπερασμένο υλικό κόσμο. Ασπάζεται την αέναη υλική παραγωγή και κατανάλωση σε έναν κόσμο με περιορισμένους φυσικούς πόρους. Από την άλλη, προωθεί την ψευδαίσθηση της «σπανιότητας» στην πνευματική παραγωγή η οποία, όμως, εγγενώς βρίσκεται σε καθεστώς αφθονίας (δηλ. το κόστος παραγωγής μιας επιπλέον μονάδας πληροφορίας, ας πούμε ο κώδικας ενός προγράμματος, είναι σχεδόν μηδενικό). Αντί, λοιπόν, να ενθαρρύνει τον πειραματισμό με την ελεύθερη πληροφορία, ορθώνει νομικούς φραγμούς (π.χ. copyright, πατέντες ή οι πρόσφατες νομοθετικές πράξεις/συνθήκες ACTA, SOPA/PIPA) εξυπηρετώντας την ιδιωτική κερδοφορία ενώ εμποδίζει την ελεύθερη συνεργασία των πολιτών. Συνεπώς, προτεραιότητα για την επίτευξη ενός βιώσιμου συστήματος αποτελεί η αναστροφή της παραπάνω λογικής. Δηλαδή από τη μία είναι επιτακτική η συνειδητοποίηση του πεπερασμένου των φυσικών πόρων ενώ παράλληλα οφείλουμε να υποστηρίξουμε, όπου είναι δυνατόν, την κοινωνική καινοτομία, τροποποιώντας την αδιαλλαξία των πατέντων και των copyright.

Έπειτα από αρκετές δεκαετίες βιομηχανικού καπιταλισμού και αποτυχημένων «κομμουνιστικών» καθεστώτων, κάποιοι σήμερα μιλάνε για μια εναλλακτική προσέγγιση: την ομότιμη προοπτική που βασίζεται στην αυτονομία, το μοίρασμα, την αλληλεγγύη και την κοινωνική καινοτομία. Η ευρεία διαθεσιμότητα των σύγχρονων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας (π.χ. οι προσωπικοί υπολογιστές και η πρόσβαση στο διαδίκτυο) έχει αναδείξει νέα συνεργατικά μοντέλα οργάνωσης που συνθέτουν αυτό που αποκαλούμε εδώ ως «ομότιμο κίνημα». Εγχειρήματα όπως το Ελεύθερο Λογισμικό/Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ, π.χ. οι εκδόσεις λογισμικού βασισμένων στο Linux ή o Apache HTTP εξυπηρετητής) και η ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια Wikipedia καταδεικνύουν ότι ο ομότιμος τρόπος παραγωγής, τουλάχιστον στη σφαίρα της πληροφορίας (δηλ. στην παραγωγή κώδικα λογισμικού, γνώσης, σχεδίων, πολιτισμού), μπορεί να ανταγωνιστεί και ακόμη να υπερσκελίσει τον καπιταλιστικό. Πέρα από τα έργα ΕΛ/ΛΑΚ και τη Wikipedia, οι πλατφόρμες διάθεσης έργων πολιτισμού όπως το Internet Archive ή το Librivox• τα νομικά εργαλεία κατοχύρωσης και διάθεσης πνευματικών δημιουργημάτων όπως οι άδειες Κοινών Δημιουργημάτων (Creative Commons) ή οι άδειες Γενικής Δημόσιας Χρήσης (General Public Licenses) • οι διαδικτυακές κοινότητες ανοικτού σχεδιασμού παράλληλα με την πρόοδο στις τεχνολογίες τρισδιάστατης εκτύπωσης• οι κολλεκτίβες των “hackerspace” και οι κοινότητες “κάντο-μόνος-σου”• οι πλατφόρμες διάθεσης μεταφρασμένων, σε δεκάδες γλώσσες, υπότιτλων ταινιών• οι χιλιάδες ιστότοποι ενημέρωσης• τα παγκόσμια κινήματα για ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση και για ανοιχτά δημόσια δεδομένα• λαμβάνουν χώρα την ίδια στιγμή σε παγκόσμια και τοπική κλίμακα. Τι κοινό έχουν όλα τα παραπάνω; Αποτελούν συμπτώσεις, τυχαία, μη συσχετιζόμενα γεγονότα ή είναι εκφράσεις και εκφάνσεις ενός νέου πολιτισμού με όλες του τις αντιφατικότητες και τις ευκαιρίες για αναγέννηση; Σημάδια ενός αναδυόμενου κόσμου που δημιουργεί και δημιουργείται, μέσα στις παρυφές του παλιού, από νέες ετερόκλητες υποκειμενικότητες –το πλήθος– και σαν τη λάβα αργά στην αρχή και μαινόμενη στη συνέχεια, μέσα από τις ρωγμές, προσπαθεί να δημιουργήσει νέα γη;

Το σύντομο αυτό άρθρο προσπαθεί να καταδείξει πως όλα τα παραπάνω αποτελούν πτυχές του ομότιμου κινήματος που εγκαινιάζει ένα νέο τρόπο παραγωγής ο οποίος έρχεται σε αντίθεση με τα κυρίαρχα δόγματα της οικονομικής θεωρίας: Ότι δηλαδή οι άνθρωποι παράγουν υποκινούμενοι από τη θέλησή τους για χρηματικό κέρδος καθώς και ότι η καινοτομία δημιουργείται μόνο από εταιρικές ιεραρχίες και κρατικές γραφειοκρατίες. Τουλάχιστον στη σφαίρα της πληροφορίας ο ομότιμος τρόπος παραγωγής έχει δείξει ότι μπορεί να είναι το ίδιο (και κατά μερικούς ακόμη περισσότερο) παραγωγικός και καινοτόμος με τους παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής.

Και πρόσφατα παρατηρούμε το ομότιμο κίνημα να απλώνεται και στην υλική παραγωγή: Κάποιοι σχεδιάζουν αντικείμενα (από τους κρίκους της κουρτίνας μέχρι ποδήλατα, τρακτέρ, ρομπότ και ανεμογεννήτριες) χρησιμοποιώντας εργαλεία ΕΛ/ΛΑΚ και τα διαθέτουν ελεύθερα στο διαδίκτυο• κάποιοι χακάρουν και τροποποιούν ήδη υπάρχοντα σχέδια αναβαθμίζοντάς τα ή απλώς προσαρμόζοντάς τα στις δικές τους ανάγκες και κάποιοι δίνουν σε αυτά τα σχέδια υλική υπόσταση χρησιμοποιώντας τρισδιάστατους εκτυπωτές χαμηλού κόστους και ανοικτού κώδικα, όπως οι εκτυπωτές MakerBot, Ultimaker ή ο εκτυπωτής RepRap που μπορεί να αναπαράγει ένα μεγάλο μέρος του εαυτού του.

Οι άνθρωποι πριν τη βιομηχανική παραγωγή, συνήθιζαν να σχεδιάζουν και να παράγουν πολλά από τα εργαλεία και τα προϊόντα τους συλλογικά. Σήμερα, λοιπόν, βλέπουμε αυτό το είδος της κοινωνικής παραγωγής να αναγεννιέται μέσα σε ένα ομότιμο πλαίσιο. Πρωτοβουλίες και εγχειρήματα όπως τα Fab/Media Labs ή τα εκατοντάδες hackerspaces ανά τον κόσμο παρέχουν τη γνώση και την υποδομή για πειραματισμό με πρακτικές ομότιμης παραγωγής στον υλικό κόσμο. Η πτώση του κόστους αλλά και η αύξηση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των τρισδιάστατων εκτυπωτών θα σημάνει την ευρεία διαθεσιμότητά τους, η οποία με τη σειρά της θα ανοίξει νέους ορίζοντες για την ομότιμη παραγωγή στον υλικό κόσμο. Για παράδειγμα, φανταστείτε κάποιος να κατεβάζει ελεύθερα τα σχέδια –προϊόν συνεργατικής παραγωγής– των τμημάτων μιας ανεμογεννήτριας από ομότιμες πλατφόρμες, και στη συνέχεια μέσω προγραμμάτων ΕΛ/ΛΑΚ και ομότιμα σχεδιασμένων τρισδιάστατων εκτυπωτών, να εκτυπώνει μια ανεμογεννήτρια για την παραγωγή ενέργειας σε μικρή ή και μεγάλη κλίμακα.

<Το πλήθος χακάρει την πληροφορία, τροποποιεί την πληροφορία, μοιράζεται την πληροφορία, ξαναχακάρει, ξανατροποποιεί, ξαναμοιράζεται, κ.ο.κ., και σε λίγο ίσως είναι σε θέση να παράγει προϊόντα, ομότιμα σχεδιασμένα, με υλική υπόσταση. Και τι καταλαβαίνει κανείς έπειτα από όλα αυτά; Ότι το μέλλον είναι περισσότερο πιθανό να το δημιουργήσεις από ότι να το προβλέψεις/>

Η ομότιμη θεωρία, σαν απόπειρα δημιουργίας μιας θεωρίας που επιτρέπει την κατανόηση του ομότιμου κινήματος,  βρίσκεται στη μοναδική θέση να παντρεύει την αξία της ελευθερίας του ατόμου  με τις κύριες αξίες της Αριστεράς, την ισότητα και την αλληλεγγύη. Ψάχνοντας, λοιπόν, μια απάντηση στο ερώτημα με το οποίο άρχισε αυτό το άρθρο, ισχυριζόμαστε πως το ομότιμο κίνημα μας δείχνει το δρόμο.

Εμείς ας συμμετέχουμε σε μια πανδαισία δημιουργίας που δημιουργεί τον κόσμο που θέλει, μέσα στον κόσμο που θέλει να ξεπεράσει

__________________

*ομότιμος -η -ο [με ίση τιμή, ισόβαθμος]

** Ο Βασίλης Κωστάκης (PhD, MSc, MA), οικονομολόγος, είναι επιστημονικός συνεργάτης πανεπιστημιακών και ερευνητικών ιδρυμάτων. Κυκλοφορεί από τις Βορειοδυτικές Εκδόσεις το βιβλίο του “Ομότιμο Μανιφέστο”.

Αναδημοσίευση από: http://www.koutipandoras.gr/?p=25332,

ΚΑΝΕΝΑΣ ΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟ

25, Δεκέμβρη 2012

Φίλες και Φίλοι,

Οι ευχές, στη σημερινή συγκυρία, είναι περιττή πολυτέλεια αν δεν είναι ψευδαίσθηση και υποκρισία. Η κατανόηση της σημερινής πραγματικότητας δεν είναι ζήτημα επιφοίτησης, ούτε έργο κάποιου υποτιθέμενου ‘μεσσία’, η του γραφικού του Αη-Βασίλη και φυσικά δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα της υποκριτικής και υστερόβουλης διαμεσολαβητικής ‘αλληλεγγύης’ των παπάδων και των κατά τόπους κομματαρχών. Μπορεί όμως να είναι το αποτέλεσμα σκληρής σύγκρουσης με τον ίδιο τον Εαυτό μας και συστηματικής μελέτης, επικοινωνίας, διαλόγου και συνεργασίας για την επεξεργασία θεωρητικών και πρακτικών εργαλείων και λύσεων που θα μας βγάλουν από τη σημερινή κατάσταση και θα ματαιώσουν την κατρακύλα της ανθρωπότητας στην καπιταλιστική βαρβαρότητα.

Ας έρθουμε πιο κοντά ο ένας στον άλλον, ας γνωριστούμε μεταξύ μας, ας επεξεργαστούμε συλλογικά τα προβλήματά μας, για να τα γνωρίσουμε καλύτερα και να παλέψουμε αποτελεσματικότερα για τη συλλογική-κοινωνική-εθνική-οικουμενική έξοδο από την καταστροφική καπιταλιστική κρίση. Περιθώρια για ατομικές λύσεις και ατομική ‘σωτηρία’ δεν υπάρχουν. Το Εγώ μας πέθανε. Το Εμείς θα δώσει τις λύσεις που χρειαζόμαστε. Ας το συγκροτήσουμε στη λογική ΚΑΝΕΝΑΣ ΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ.

Ας πούμε Καλημέρα στο διπλανό μας και ας του ζητήσουμε να συζητήσουμε και με άλλους γείτονες, ή συνάδερφους στη δουλειά, την κατάσταση και ας ψάξουμε λύσεις και είναι βέβαιο πως στην πορεία θα συναντηθούμε με όλους τους άλλους σαν τα ρυάκια που σχηματίζουν ένα ορμητικό ποτάμι που στην πορεία του γκρεμίζει όλα τα εμπόδια μέχρι να φτάσει στον προορισμό του. Και ο προορισμός ο δικός μας δεν είναι άλλος από τα να απαλλαγούμε από την εκμετάλλευση, τη φτώχεια, την αδικία, το σκοταδισμό και την καταπίεση που ασκούν πάνω σ’ εμάς και στα παιδιά μας οι θεσμοί, οι δομές και οι μηχανισμοί της εξουσίας της κοινωνικής ανισότητας και να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο κόσμο, ένα κόσμο της ισότητας, της ευημερίας, της αλληλεγγύης, της ελευθερίας και της ειρήνης.

Ο καπιταλισμός και η αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι το πρόβλημα της εποχής μας και η απειλή για το μέλλον μας. Η απάντηση της ιστορίας και σταδιακά και της ανθρωπότητας είναι η Άμεση Δημοκρατία για ν αποφασίζουμε στον τόπο μας όλοι μαζί για το σήμερα και το αύριο το δικό μας και των παιδιών μας.

Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός και προβάλλει σήμερα μπροστά μας. Ας ανοίξουμε τα μάτια μας να τον θαυμάσουμε. Ας απλώσουμε τα χέρια μας να τον κάνουμε δικό μας, γιατί εμείς, οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού τον δημιουργούμε και σ’ εμάς ανήκει.

Για την Πρωτοβουλία Διαλόγου για την Άμεση Δημοκρατία και τον Ουμανισμό.

Κώστας Λάμπος

ΒΗΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Αγαπητές επισκέπτριες και αγαπητοί επισκέπτες,

Πολλοί πίστεψαν, ή πιστεύουν, κάποιοι ίσως και να ευχήθηκαν, πως το αυθόρμητο και ακηδεμόνευτο κίνημα "ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΥ" έχει χαθεί, όπως χάνονται κάποια συγκυριακά φαινόμενα. Και πολλοί το ταύτισαν είτε με τους 'αγανακτισμένους' της πάνω πλατείας, είτε με τους 'αποφασιμένους' της κάτω πλατείας.  Κάποιοι άλλοι το αφόρισαν επειδή δεν ήταν δικό τους δημιούργημα.  Μερικοί προσπάθησαν να το καπελώσουν και άλλοι πρόβαλαν 'τίτλους ιδιοκτησίας' του κινήματος της πλατείας. Κι' όλοι μαζί αυτοί, τώρα που το κίνημα 'χάθηκε', κάνουν γνωματεύσεις και ξαναγυρίζουν στις μικρές και τις μεγάλες εξουσιαστικές στρούγκες, γιατί δεν κατάλαβαν πως τα αυθόρμητα κοινωνικά κινήματα  δεν είναι παρά  συμπτώματα της κοινωνικής επανάστασης που ωριμάζει και ωδίνες της ιστορίας πριν από τη γέννηση του καινούργιου.

Εμείς νομίζουμε πως αυτό το κοινωνικό κίνημα της άμεσης δημοκρατίας είναι σαν τα ποτάμια που χάνονται σε κάποιο σημείο για να εμφανιστούν παρακάτω ορμητικότερα, ικανά να παρασύρουν στο διάβα τους όλα τα εμπόδια μέχρι να φτάσουν στον προορισμό τους. Το 'Κίνημα της Πλατείας' , όπως δείχνουν τα πράγματα, ξανάβαλε δυναμικά στην κορυφή του πίνακα διεκδικήσεων του λαϊκού κινήματος το ζήτημα του Δημόσιου Χώρου, αντιπαράθεσε το Δημόσιο Διάλογο απέναντι στον φασιστικό μονόλογο της εξουσίας της καπιταλιστικής βαρβαρότητας και στη θέση της αστικής-ταξικής-κοινοβουλευτικής δημοκρατίας του κεφαλαίου τοποθέτησε την Άμεση Δημοκρατία της αυτοδιευθυνόμενης κοινωνίας.

Οι 'Πλατειείς' στο μεταξύ ετοιμάζουν, ατομικά και συλλογικά, σε ομάδες, κύκλους και δίκτυα, την επανεμφάνισή τους, ως κοινωνία αυτή τη φορά κι' όχι μόνο στις πλατείες, αλλά και στα εργοστάσια και παντού όπου φωλιάζει η εξουσία του κεφαλαίου που λεηλατεί τη ζωή τους, όχι όμως για να καταλάβουν την εξουσία, αλλά για να την καταργήσουν. Γιατί γνωρίζουν πως δεν υπάρχει καλή και κακή εξουσία, αφού η φύση κάθε εξουσίας είναι να εξουσιάζει, να διαιρεί, να εκμεταλλεύεται, να καταπιέζει, να παραπληροφορεί και να ασκεί βία προκειμένου να διατηρηθεί ως έκφραση των συμφερόντων των άμεσων και έμμεσων εξουσιαστών. Γιατί γνωρίζουν πως μόνο με αυτή την προοπτική της κατάργησης κάθε μορφής εξουσίας, ο αγώνας της κοινωνίας οδηγεί στην ολική αυτοδιεύθυνσή της, δηλαδή στη σύγχρονη Άμεση Δημοκρατία στην πλήρη μορφή της, όπου η ισηγορία, η ισονομία, η ισοπολιτεία, η ισοκρατία θα ακουμπάει πάνω στην ισοκτησία για να είναι η Άμεση Δημοκρατία, η Δημοκρατία των Ίσων, των διαφορετικών αλλά των Ίσων.

Στο Δημόσιο Διάλογο για την Άμεση Δημοκρατία, που συνεχίζεται, φιλοξενούμε  τα παρακάτω  κείμενα που αποτελούν μια θετική συμβολή και τον εμπλουτίζουν,  περιμένοντας τη συνέχιση αυτού του διαλόγου και με τη δική σας συμμετοχή. 

ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ: 

1. Σκέψεις για την προώθηση της άμεσης δημοκρατίας, της Ομάδας Πολιτών Ηλιούπολης 

2. Άμεση Δημοκρατία του Γιώργου Οικονόμου

Για την Πρωτοβουλία Διαλόγου για την Άμεση Δημοκρατία και τον Ουμανισμό

Κώστας Λάμπος

*

 

2. H AMΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Γιώργος Ν. Οικονόμου

Δρ Φιλοσοφίας

oikonomouyorgos.blogspot.com

Στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες που ζούμε διεθνώς ένεκα της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης από το 2008, και ιδιαιτέρως στην χρεοκοπημένη Ελλάδα, στην οποία το αντιπροσωπευτικό πολίτευμα ναυάγησε παταγωδώς, προκύπτει η ανάγκη για έναν άλλον πολιτικό προσανατολισμό και για μία ριζική πολιτειακή αλλαγή. Η ανάγκη αυτή εκφράσθηκε στις συνελεύσεις στην πλατεία Συντάγματος και στις άλλες πλατείες σε όλη τη χώρα από τις 25 Μαΐου 2011. Η δημοκρατία, η άμεση δημοκρατία, τέθηκε σωστά ως η εναλλακτική λύση στα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα. Είναι επομένως απαραίτητο να διευκρινισθεί τι είναι η άμεση δημοκρατία να αναλυθούν οι θεσμοί, οι αρχές και οι αντιλήψεις της. Προς τούτο στρεφόμαστε στην αθηναϊκή πολιτεία του 5^ου-4^ου π.Χ. αιώνα, όταν για πρώτη φορά στην ιστορία άνθρωποι ίδρυσαν τη δημοκρατία, σκέφθηκαν και έγραψαν γι’ αυτήν. Η εξέταση αυτή δεν έχει μόνο ιστορική ή θεωρητική σημασία, αλλά κυρίως πολιτική και είναι εξαιρετικώς επίκαιρη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αθηναϊκή δημοκρατία εκλαμβάνεται ως μοντέλο ή πρότυπο για αντιγραφή, αλλά για έμπνευση και προσανατολισμό στη σημερινή εποχή. Μεταξύ των άλλων μας βοηθά να διασαφηνίσουμε τι είδους πολίτευμα είναι το αντιπροσωπευτικό.

Ελευθερία

Δημοκρατία σημαίνει το κράτος του δήμου, την κυριαρχία του δήμου, την πολιτική εξουσία των πολιτών και όχι των πολιτικών, την άμεση εξουσία των πολιτών και όχι των αντιπροσώπων, των κομμάτων και των γραφειοκρατών. Θα μπορούσε δε να συνοψισθεί στα εξής στοιχεία: ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη και έλεγχο. Τα χαρακτηριστικά αυτά περιγράφονται εν συντομία αμέσως πιο κάτω. H ελευθερία εννοείται και με τις δύο έννοιές της, την ατομική και τη συλλογική. Με τη δεύτερη έννοια, την πολιτική, σημαίνει συμμετοχή όλων στην εξουσία: «ένα χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι να άρχουν όλοι με τη σειρά».[1] Η συμμετοχή αυτή αφορά σε όλες τις ρητές μορφές εξουσίας, εκτελεστική, νομοθετική, κυβερνητική, δικαστική. Είναι δε πραγματική και δεν εξασφαλίζει μόνο, όπως ισχύει σήμερα, την ελεύθερη έκφραση στον ιδιωτικό χώρο, στον οποίο δεν ασκείται εξουσία, δεν λαμβάνονται πολιτικές αποφάσεις, δεν θεσπίζονται νόμοι. Ο Ευριπίδης (Ικέτιδες, 438 κ.ε.) συμπυκνώνει πολύ εύστοχα την έννοια της δημοκρατικής ελευθερίας στον δημόσιο χώρο, στη συνέλευση των πολιτών, στον οποίο διακυβεύεται το μέλλον της πόλεως και των πολιτών της: «Αυτό είναι ελευθερία: να ρωτάς ‘‘ποιος θέλει να καταθέσει κάποια καλή γνώμη για την πόλιν’’; Έτσι όποιος θέλει ομιλεί, ενώ όποιος δεν θέλει σιωπά».

Ισότητα

Από την έννοια αυτή της ελευθερίας προκύπτει και η έννοια της ισότητας. Εφ’ όσον όλοι συμμετέχουν στην εξουσία πρέπει να έχουν όλοι την ίδια δυνατότητα να την ασκήσουν, επομένως πρέπει να είναι ίσοι: «ένα λοιπόν στοιχείο της ελευθερίας είναι η ισότητα».[2] Ισότητα σημαίνει πολιτική ισότητα όλων των πολιτών, στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων, στην άσκηση της εξουσίας υπό όλες τις μορφές της. Όπως είναι εμφανές, από τη μια πλευρά η έννοια της ισότητας προκύπτει από την έννοια της ελευθερίας, αλλά και αντιστρόφως, δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία χωρίς ισότητα. Δεν είναι δυνατόν να συμμετέχουν όλοι στην εξουσία (=ελευθερία) εάν δεν είναι ίσοι, εάν οι θεσμοί δεν εξασφαλίζουν την πραγματική πρόσβαση όλων των πολιτών στην εξουσία. Mε άλλα λόγια η απόλυτη ισότητα εξασφαλίζει την πραγματική ελευθερία: δεν μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι εάν δεν είμαστε ίσοι^. δεν είμαστε ελεύθεροι εάν κάποιοι έχουν περισσότερη εξουσία  από εμάς, εάν κάποιοι ολίγοι αποφασίζουν και θεσπίζουν τους νόμους και εμείς απλώς υπακούουμε και εκτελούμε.

Δικαιοσύνη

Η ισότητα καθορίζει και τη δημοκρατική έννοια της δικαιοσύνης. Πράγματι, δικαιοσύνη στη δημοκρατική αντίληψη σημαίνει κατ’ αρχάς την ισότητα με την έννοια που αναφέρθηκε προηγουμένως (δίκαιον εστί το ίσον).[3] H δικαιοσύνη εννοείται εδώ ως η διανεμητική δικαιοσύνη. Το ζήτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει η κοινωνία είναι: τι διανέμεται και σε ποιον, και φυσικά πώς διανέμεται και από ποιον. Η απάντηση της δημοκρατίας στο πρώτο ερώτημα (τι;) είναι ότι τα αγαθά που πρέπει να διανεμηθούν είναι οι τιμές, τα αξιώματα, η εξουσία και ορισμένα από τα υλικά αγαθά. Στο δεύτερο ερώτημα (σε ποιον;) η απάντηση είναι ότι διανέμονται σε όλους, στο τρίτο (από ποιον;) η απάντηση είναι από όλους τους πολίτες, και τέλος στο τέταρτο (πώς;) η απάντηση είναι με βάση την απόλυτη ισότητα.

Είναι εμφανές ότι στη διανομή αυτή υπεισέρχεται το κοινό συμφέρον. Για να είναι η διανομή δίκαιη πρέπει όλοι να συμμετέχουν εξ ίσου, να μην ευνοείται το ίδιον, το προσωπικό, το κομματικό, το συντεχνιακό ή  το ταξικό συμφέρον. Εδώ έγκειται η δεύτερη πτυχή της δικαιοσύνης, η μέριμνα για το κοινό συμφέρον και η εξασφάλισή του, πράγμα που τονίζει και ο Αριστοτέλης.[4] Οι δύο αυτές εκφάνσεις του δικαίου (ισότητα και κοινό συμφέρον) είναι αλληλένδετες, διότι για το κοινό συμφέρον μεριμνούν ουσιαστικώς μόνο οι πραγματικώς ίσοι πολίτες, δηλαδή οι ενεργοί πολίτες συναθροισμένοι σε ελεύθερη συνέλευση. Το κοινό συμφέρον καθορίζεται από το σύνολο των πολιτών, όχι από τους ολίγους, όχι από τους «ειδικούς» ή κάποια συντεχνία, όχι από κάποιο κόμμα ή γραφειοκρατικό όργανο.  

Η ισότητα αναφέρεται στη συμμετοχή όλων των πολιτών σε όλους τους πολιτικούς τομείς, άρα και στην απόδοση της δικαιοσύνης, όχι μόνο με την ευρεία, αλλά και τη στενή έννοια, δηλαδή στη δικαστική εξουσία. Τα πολυμελή δικαστήρια των πολιτών είναι η έκφραση της δημοκρατικής αρχής της ελευθερίας και της ισότητας. Τα κληρωτά δικαστήρια ανάγονται στην εποχή του Σόλωνα, στις αρχές του 6^ου αιώνα, και αποτέλεσαν εν συνεχεία την αδιαμφισβήτητη και ασφαλιστική δικλίδα της δημοκρατίας. Δεν υπάρχει δημοκρατία άνευ της συμμετοχής των πολιτών στη δικαστική εξουσία. Στα δικαστήρια ανάγονται, συν τοις άλλοις, όλες οι πράξεις της διοικήσεως, της πολιτικής εξουσίας, όλων των αξιωματούχων.[5]

Έλεγχος της εξουσίας

Έτσι ερχόμαστε στο τέταρτο στοιχείο ης άμεσης δημοκρατίας, τον έλεγχο, που σημαίνει ουσιαστικό πολιτικό και δικαστικό έλεγχο της εξουσίας από θεσμισμένα όργανα με τη συμμετοχή ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων. Ο έλεγχος περιέχει ασφαλώς τη διαφάνεια και τη λογοδοσία (λόγον διδόναι, εύθυνα) όλων των προσώπων που ασκούν εξουσία^. αυτό σημαίνει ανοικτή δυνατότητα στον καθένα να καταγγείλει στη βουλή, στην εκκλησία του δήμου και στα δικαστήρια των πολιτών τους πολιτικούς αξιωματούχους, αυτούς που άσκησαν εξουσία, εφάρμοσαν τις αποφάσεις και διαχειρίσθηκαν χρήματα. Όλοι οι άρχοντες, κληρωτοί και αιρετοί (βουλευτές, στρατηγοί, ίππαρχοι, ταμίες, ποικίλες επιτροπές) υφίστανται τον ουσιαστικό και ενδελεχή έλεγχο^. τόσο σε κάθε πρυτανεία (διάρκεια 35 ημερών) όσο και στο τέλος της ετήσιας θητείας τους, είναι δε ανά πάσα στιγμή ανακλητοί. Βασική αρχή της δημοκρατίας είναι ο αυστηρός έλεγχος όλων: «σε αυτήν την πόλιν ουδείς από όσους ασκούν εξουσία είναι ανυπεύθυνος, ανεξέλεγκτος».[6] Όλοι οι αξιωματούχοι, αν δεν είχαν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους ή  είχαν χρηματισθεί, ενάγονταν στο δικαστήριο και υφίσταντο κυρώσεις: ατιμία, στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων, χρηματικό πρόστιμο, δήμευση περιουσίας, ακόμη και θάνατο. Έτσι διασφαλίζεται η ηθική στην πολιτική, είναι ο μόνος τρόπος, για να συνυπάρξει η πολιτική με την ηθική, που τόσο διατυμπανίζεται από ποικίλους ηθικολόγους και ιδεολόγους.

Το τετράπτυχο αυτό (ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη, έλεγχος) αποτελεί τη βάση και τον πυρήνα της (άμεσης) δημοκρατίας. Η συμμετοχή, η ισότητα και ο έλεγχος είναι πραγματικά στοιχεία και όχι θεωρητικές διακηρύξεις ή αφηρημένες αρχές και ιδεώδη^. εξασφαλίζονται από νόμους, εκφράζονται σε θεσμούς. Οι δύο βασικοί θεσμοί είναι η εκκλησία του δήμου και η κλήρωση. Στην πρώτη ασκείται η νομοθετική και κυβερνητική εξουσία άμεσα από όλους τους ενήλικους ελευθέρους άνδρες, άνω των δεκαοκτώ ετών, ενώ με την κλήρωση εξασφαλίζεται η άσκηση της δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας άμεσα από τους ίδιους τους πολίτες. [7]

Η έννοια του πολίτη και η άμεση συμμετοχή

Συνιστά επίσης το τετράπτυχο αυτό τον ορισμό του πολίτη. Πράγματι ο πολίτης χαρακτηρίζεται από τα τέσσερα ανωτέρω στοιχεία: την ελευθερία, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, τον έλεγχο της εξουσίας. Αυτό συμβαίνει κατ’ εξοχήν στην (άμεση) δημοκρατία, διότι σε αυτήν ο ελεύθερος Αθηναίος μετέχει άμεσα στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων, στη δικαστική και κυβερνητική εξουσία, στον έλεγχο όλων των αξιωματούχων. Άλλωστε και ο  Αριστοτέλης όταν αναζητεί ένα ουσιαστικό ορισμό του πολίτη λέει  ότι πολίτης είναι αυτός που εναλλάσσεται στην εξουσία (εν μέρει άρχειν και άρχεσθαι), αυτός που μετέχει δικαστικής και κυβερνητικής εξουσίας.[8] Πολίτης συνεπώς δεν είναι αυτός που συμμετέχει στις εκλογές ή ανήκει σε ένα κόμμα, αλλά αυτός που συμμετέχει στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων, στην άσκηση της εξουσίας εν γένει. 

Είναι εμφανές ότι για να υπάρξει το πολίτευμα αυτό της γενικής και γενικευμένης συμμετοχής απαιτεί το ενδιαφέρον, τη θέληση και την επαγρύπνηση των ανθρώπων. Υποστηρίζεται από το δημοκρατικό ήθος, από το ενδιαφέρον και την υπευθυνότητα των πολιτών («sittlichkeit» στον Hegel, «θάρρος και επαγρύπνηση» στον Rousseau). Ταυτοχρόνως όμως, το ενδιαφέρον και η υπευθυνότητα ευνοούνται και δημιουργούνται από τους δημοκρατικούς θεσμούς. H (άμεση) δημοκρατία δηλαδή δεν είναι μόνο ένας τρόπος διακυβέρνησης, ένα πολίτευμα με θεσμούς δημοκρατικούς, με αρχές και αντιλήψεις δημοκρατικές, αλλά και τρόπος του βίου, υποστηρίζεται από μια δημοκρατική κοινωνία και από δημοκρατικά άτομα. Δεν υπάρχει δημοκρατική κοινωνία χωρίς δημοκρατικά άτομα, και αντιστρόφως, δεν υπάρχουν δημοκρατικά άτομα χωρίς δημοκρατική κοινωνία. Ο δημοκρατικός τύπος ανθρώπου είναι αυτός που ασχολείται με τα κοινά, με τις κοινές υποθέσεις, με το κοινό συμφέρον, αυτός που συμμετέχει, που  είναι πολίτης και όχι ιδιώτης. Ο ιδιώτης ασχολείται και ενδιαφέρεται για το δικό του προσωπικό συμφέρον,  παραμελεί και εγκαταλείπει το κοινό συμφέρον στα κόμματα, στους ισχυρούς, στους ολίγους, ως εκ τούτου αντικειμενικώς εναντιώνεται στο κοινό συμφέρον. Το εκφράζει πολύ ωραία ο Περικλής στον υπέροχο «Επιτάφιο»: τον τε μηδέν τώνδε μετέχοντα ουκ απράγμονα αλλ’ αχρείον νομίζομεν.

Σε όλα τα ανωτέρω χαρακτηριστικά και τις αρχές της δημοκρατίας βασικό στοιχείο είναι η άμεση συμμετοχή των πολιτών. Άμεση συμμετοχή σημαίνει όχι αντιπροσώπευση, όχι κόμματα, όχι εκλογές. Εδώ βρίσκεται το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της, που παραμελείται, αγνοείται ή συγκαλύπτεται: η (άμεση) δημοκρατία είναι το μοναδικό πολίτευμα που έχει ως προϋπόθεση τη συμμετοχή όλων των ανθρώπων, απαιτεί την άμεση συμμετοχή τους, οφείλεται στη συμμετοχή τους, λειτουργεί και διατηρείται χάρις στη συμμετοχή τους και έχει ως σκοπό, μεταξύ άλλων, την πραγματική συμμετοχή των ανθρώπων. Όλα τα άλλα πολιτεύματα (μοναρχία, δικτατορία, σοσιαλιστικά, σοσιαλδημοκρατικά, κομμουνιστικά, ολοκληρωτικά, ολιγαρχικά, αντιπροσωπευτικά) όχι μόνο δεν απαιτούν αυτή τη συμμετοχή αλλά την απεύχονται, την αποτρέπουν και την εμποδίζουν με κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσον.[9] Πράγμα που σημαίνει πως ο δρόμος για τη δημοκρατία είναι ένας και μοναδικός: η άμεση συμμετοχή όλων των ατόμων και η πραγματική κυριαρχία του δήμου. Οποιαδήποτε παρέκβαση από τον δρόμο αυτόν οδηγεί σε αναίρεση της δημοκρατίας, οδηγεί σε ένα από τα πολιτεύματα που ανέφερα προηγουμένως. Mε άλλα λόγια η ελευθερία έχει ένα μόνο δρόμο, η δουλεία πολλούς.

 

Τα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα

 

Το πλαίσιο αυτό μας επιτρέπει να διακρίνουμε τον πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα του κοινοβουλευτισμού. Όλα τα χαρακτηριστικά της δημοκρατίας, που εν συντομία αναφέρθηκαν προηγουμένως, απουσιάζουν από τα σημερινά πολιτεύματα: η ελευθερία, η ισότητα, η δικαιοσύνη, ο έλεγχος της εξουσίας, η συμμετοχή, ο πολίτης. Πολιτική ελευθερία, με την έννοια της συμμετοχής των ανθρώπων στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων και εν γένει στην εξουσία δεν υπάρχει - υπάρχει πολιτική ανελευθερία, πολιτική δουλεία. Απόλυτη πολιτική ισότητα όλων δεν υπάρχει - υπάρχει ανισότητα. Δικαιοσύνη με την έννοια της ισότητας και της μέριμνας για το δημόσιο συμφέρον δεν υπάρχει – υπάρχει αδικία και κατίσχυση του ιδιωτικού συμφέροντος. Ουσιαστικός έλεγχος της εξουσίας από αδέκαστα και αμερόληπτα όργανα πολιτών δεν υπάρχει – υπάρχει αυθαιρεσία, ασυδοσία, αδιαφάνεια, ατιμωρησία. Συνεπώς ούτε  πολίτες υπάρχουν   - υπάρχουν μόνο ιδιώτες, υπήκοοι και δούλοι.

Επομένως, στα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα οι ολίγοι κυβερνούν, νομοθετούν, λαμβάνουν τις αποφάσεις, ασκούν ανεξέλεγκτα την εξουσία, προς όφελος δικό τους, των κομμάτων τους και των ολίγων ισχυρών κεφαλαιοκρατών. Δηλαδή τα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα δεν είναι δημοκρατικά, αλλά ολιγαρχικά. Κακώς ονομάζονται αντιπροσωπευτικές, κοινοβουλευτικές, αστικές ή φιλελεύθερες δημοκρατίες. Είναι καθαρές ολιγαρχίες - ο Κορνήλιος Καστοριάδης σωστά τα ονόμαζε φιλελεύθερες ολιγαρχίες, διότι υπάρχουν και ανελεύθερες. Συνεπώς ο κοινοβουλευτισμός, οι εκλογές, τα κόμματα και η αντιπροσώπευση, δεν χαρακτηρίζουν τη δημοκρατία, αλλά την ολιγαρχία.[10] Δικαίως λοιπόν σήμερα στις πλατείες τίθεται το αίτημα για άμεση δημοκρατία, που σημαίνει υπέρβαση και μετασχηματισμό των ολιγαρχικών αντιπροσωπευτικών πολιτευμάτων. Είναι ο μόνος στόχος, το μόνο όραμα για το οποίο αξίζει τον κόπο να αγωνισθεί κανείς.   

---

[1] Αριστοτέλης, Πολιτικά 6, 1317b2: ελευθερίας δε έν μεν το εν μέρει άρχεσθαι  και άρχειν. Πρβλ. 1317b19-20: άρχειν πάντας μεν εκάστω, έκαστον δ’ εν μέρει πάντων. Και Ευριπίδης, Ικέτιδες, 404 κ.ε.

[2]  Αριστοτέλης Πολιτικά 6, 1317b10:  έν μεν ουν της ελευθερίας σημείον τούτο (το ίσον). Πρβλ. 1317b19.

[3]  Αριστοτέλης Πολιτικά 6, 1317b4: Και γαρ το δίκαιον το δημοτικόν το ίσον έχειν εστί κατά αριθμόν αλλά μη κατ’ αξίαν. Πρβλ. 1318a5

[4]  Αριστοτέλης, Πολιτικά 3, 1279a17. Πρβλ. Δημόκριτος, απόσ. Β252, στην έκδοση του H. Diels  & W. Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker,  Weidmann, Zurich, 1992.

[5]  Αυτή η πολιτική έννοια της δικαιοσύνης έχει συγκαλυφθεί και ξεχασθεί έκτοτε μέχρι σήμερα - όπως άλλωστε και οι προηγούμενες έννοιες της ελευθερίας και της ισότητας - και υποκαθίσταται από μία νομικίστικη διαδικασία.

[6]  Αισχίνης, Κατά Κτησιφώντος 17: εν γάρ ταύτη τη πόλει... ουδείς έστιν ανυπεύθυνος των... προς τα κοινά προσεληλυθότων. Πρβλ. Κατά Κτησιφώντος 22. Και Δημόκριτος, απόσ. B265, όπ. π.

[7] Περισσότερα για τους θεσμούς και την πρακτική της άμεσης δημοκρατίας βλ. Κ. Καστοριάδης, «Η ελληνική πόλις και η δημιουργία της δημοκρατίας», Χώροι του ανθρώπου, Ύψιλον, Αθήνα, 1995. Του ιδίου, Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα, Υψιλον, Αθήνα, 1986. Του ιδίου,  Η ελληνική ιδιαιτερότητα, τόμ. Β’, Κριτική, Αθήνα, 2008. Και Γ. Ν. Οικονόμου, Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, Παπαζήσης, Αθήνα, 2007.

[8]  Αριστοτέλης Πολιτικά 3, 1275a22: πολίτης δ’ απλώς ουδενί των άλλων ορίζεται μάλλον ή τω μετέχειν κρίσεως και αρχής.

[9] Εξυπακούεται ότι όλα αυτά τα πολιτεύματα δεν ταυτίζονται, δεν έχουν την ίδια αξία, και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αντιπροσωπευτικό είναι το καλύτερο από τα υπάρχοντα, αλλά δεν είναι δημοκρατικό, όπως επιχειρηματολογώ στις δύο επόμενες παραγράφους. 

[10] Περισσότερα βλ. Γ. Ν. Οικονόμου, Από την κρίση του κοινοβουλευτισμού στη δημοκρατία, Παπαζήσης, Αθήνα, 2009.

_____________________________

Αναδημοσίευση από : oikonomouyorgos.blogspot.com

*

1. Σκέψεις για την προώθηση της άμεσης δημοκρατίας

Ομάδα Πολιτών Ηλιούπολης

Με την επίκληση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη χώρα για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, καταλύονται πολύχρονες ατομικές ελευθερίες πίσω από ένα επίχρισμα νομιμότητας.  Με το εκβιαστικό δίλημμα ή αποδέχεστε τη δανειακή σύμβαση και τα μέτρα της τρόικας ή χρεοκοπούμε, η σωτηρία της χώρας ταυτίζεται με τη σωτηρία των τραπεζών και όχι του λαού της.

Τι είναι αυτό όμως που εμποδίζει το λαό να απαλλαγεί από το σάπιο αυτό σύστημα με τους κυβερνώντες του και ποια θα είναι η εναλλακτική λύση για την ανασυγκρότηση της κοινωνίας σε νέες υγιείς βάσεις; Είναι ερωτήματα που καθημερινά μας βασανίζουν. Κυρίαρχος είναι αυτός που αποφασίζει για την επιβολή κατάστασης έκτακτης ανάγκης και ξέρει να την διαχειρίζεται ή πρέπει να είναι ο ίδιος ο λαός που θα αποφασίζει μόνος του για τη ζωή του χωρίς να αποφασίζουν άλλοι αντί γι’ αυτόν;  Πώς όμως, ο λαός θα γίνει κυρίαρχος δηλαδή θα εκφράσει και θα ασκήσει τη βούλησή του νομοθετώντας και κυβερνώντας;

Η έννοια της γενικής βούλησης, δηλαδή της βούλησης του λαού, δηλώνει το γενικό συμφέρον της κοινωνίας σαν όλο. Κυρίαρχος ορίζεται όλο το πολιτικό σώμα, δηλαδή όλος ο λαός, ο οποίος δεν μπορεί να αντιπροσωπευθεί σαν συλλογική οντότητα από κανένα άτομο, ή ομάδα στην άσκηση της εξουσίας. Η κυριαρχία είναι αδιαίρετη και δεν μπορεί να αντιπροσωπευθεί για τον ίδιο λόγο που δεν μπορεί να απαλλοτριωθεί. Παρόλο που δεν είναι πάντα σωστό ό,τι πιστεύει ο λαός, η βούλησή του έχει μεγαλύτερη εγγύηση να εκφράσει το κοινό συμφέρον από οποιαδήποτε άλλη ατομική ή ομαδική βούληση. Ακόμα κι αν πάρει μια λάθος απόφαση είναι ο μόνος υπεύθυνος, κατάλληλος και ικανός για να τη διορθώσει.

Για να εκφραστεί όμως σωστά η γενική βούληση είναι σημαντικό να μην υπάρχει συλλογικό πάθος, να μην κυριαρχούν τα ζωώδη ένστικτα απέναντι στη λογική, καθώς και ο κάθε πολίτης να αναπτύσσει και να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη του. Αλλά πάνω απ’ όλα, θα μπορέσει να εκφραστεί μόνο όταν τα ατομικά δικαιώματα είναι απόλυτα σεβαστά. Τα ατομικά δικαιώματα είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα που με αυτά γεννιέται ο άνθρωπος σε μια κοινωνία και δεν πρέπει να είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης των πολιτών με το κράτος, όπως δυστυχώς γίνεται μέχρι σήμερα. Τα αντιπροσωπευτικά κοινοβουλευτικά συστήματα  που κατοχύρωσαν νομικά τα δικαιώματα αυτά εδώ και αιώνες, σαν αποτέλεσμα τεράστιων κοινωνικών αγώνων,  δεν χρήζονται  γι’ αυτό το λόγο δημοκρατικά πολιτεύματα. Το δικαίωμα στη ζωή, στην ελεύθερη έκφραση, το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και η πρόσβαση σε όλους στα κοινωνικά αγαθά δεν είναι δημοκρατικά αλλά ανθρώπινα δικαιώματα που είναι αυτονόητα μόνο στην άμεση δημοκρατία.

Στην αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία, όπου για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας λειτούργησε η άμεση δημοκρατία, η ατομική ελευθερία ήταν πραγματικότητα και όχι νομική κατοχύρωση. Δεν ήταν προνόμιο ή κατάκτηση, αλλά αυτονόητο γεγονός, από τη στιγμή που όλοι οι πολίτες νομοθετούσαν και κυβερνούσαν ταυτόχρονα. Η ατομικότητα και η μοναδικότητα του ανθρώπου μπορεί να υπάρξει και να είναι σεβαστή μόνο σε μια κοινωνία που λειτουργεί μέσα από την αυτοθέσμισή της, όπου ο άνθρωπος θα είναι ενεργός πολίτης και όχι άτομο. Όταν η βούληση του λαού δεν κυριαρχεί, τότε τα άτομα είναι ισοπεδωμένα και έτσι χρειάζονται νομικούς θεσμούς για να κατοχυρωθούν τα ατομικά τους δικαιώματα. Βασική αρχή της δημοκρατίας είναι η ελευθερία, που σημαίνει ισότιμη και πραγματική συμμετοχή και εναλλαγή όλων των πολιτών στην εξουσία και όχι των κομμάτων.

Η διαχείριση των δημόσιων προβλημάτων γίνεται από μια μειοψηφία που κυβερνά, μια ολιγαρχία. Η κοινωνία χωρίζεται σ’ αυτούς που κυβερνούν κι αυτούς που κυβερνώνται, κι  αυτό αιώνες τώρα, επειδή είναι μια πραγματικότητα, θεωρείται λογικό κι αναγκαίο κι έτσι με τη συνήθεια της σκέψης, το γεγονός αυτό φαίνεται δύσκολο να αλλάξει. Είναι πιο δύσκολο να ξεμάθουμε και να αρνηθούμε αυτή την αντίληψη, από το να μάθουμε σε μια νέα αντίληψη της αυτοκυβέρνησης χωρίς τη μεσολάβηση αντιπροσώπων.

Η δημοκρατία δεν επιβάλλεται από τα έξω γιατί είναι λειτουργία αυτοθέσμισης της κοινωνίας. Οι εκλογές αντιπροσώπων κάθε τέσσερα χρόνια στη βουλή  δίνουν την αυταπάτη στο λαό ότι αυτός κυβερνά. Πώς μπορεί όμως ένας βουλευτής που ψηφίζει νόμους και παίρνει καθημερινά μέτρα που αφορούν τις ζωές μας να ξέρει τι θέλει, τι σκέπτεται και τι ανάγκες έχει ανά πάσα στιγμή ο καθένας από μας;

Η εξουσία της ολιγαρχίας που κυβερνά ασκείται δια μέσου των κομμάτων και το κόμμα που πλειοψηφεί στις εκλογές γίνεται ο κύριος διαχειριστής της εξουσίας.  Το κόμμα έχει την έννοια του τμήματος, γι’ αυτό εκφράζει το μέρος ενός όλου, δηλαδή ενός μέρους της κοινωνίας, τα συμφέροντα μιας ομάδας της, είτε αυτή βρίσκεται στην εξουσία είτε όχι. Γι’ αυτό και δεν μπορεί να εκφράσει τα συμφέροντα της κοινωνίας σαν όλο.

Το κοινοβουλευτικό σύστημα εγκαθιδρύθηκε στην Ευρώπη μετά την αγγλική επανάσταση του 1688, εκπροσωπώντας τα συμφέροντα της ανερχόμενης αστικής τάξης. Στην αρχή, τα κόμματα λειτουργούσαν σαν ομάδες ελεύθερων ομοϊδεατών, οι λεγόμενες λέσχες, αλλά ιδιαίτερα με την γαλλική επανάσταση, κάτω από την πίεση του πολέμου και της περιόδου της τρομοκρατίας, μετατράπηκαν σε ολοκληρωτικά κόμματα.

Η έκφραση της γενικής βούλησης δεν μπορεί να γίνει μέσα από την εκλογή αντιπροσώπων. Οι αντιπρόσωποι δεν μπορούν να γίνουν όργανα έκφρασης της δημόσιας σκέψης. Η εκχώρηση της εξουσίας του καθενός από μας στα κόμματα μέσω των αντιπροσώπων είναι εκχώρηση της θέλησής μας, της σκέψης μας, της συνείδησής μας σε άλλους, τη στιγμή μάλιστα που η εκχώρηση αυτή δεν είναι ούτε καν στιγμιαία, αλλά συνεχής.

Ένα κόμμα χρειάζεται εξουσία για να αναπτύξει την κυριαρχία του πάνω στην κοινωνία και γι’ αυτό ασκεί έλεγχο και εξουσία στη σκέψη των μελών του μέσα από την προπαγάνδα. Δημιουργεί συλλογικό πάθος με το φανατισμό, που τροφοδοτείται από την πίστη σε αλάθητες αρχές που εκφράζονται στο πρόγραμμά του. Ισχυριζόμενο ότι η αναγκαιότητα ύπαρξής του είναι αλληλένδετη με το δημόσιο συμφέρον, ταυτίζει τη δημοκρατία με την ύπαρξή τους. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απάτη. Εξαρτούν την ύπαρξη της δημοκρατίας από τη δική τους ύπαρξη.

Ακολουθώντας κάποιος ένα κόμμα, πιστεύοντας ότι αντιπροσωπεύει το κοινό συμφέρον, αποδέχεται σαν δόγμα τις ασαφείς ή συγκεκριμένες αρχές του. Έτσι αποδεχόμενος ότι αυτές αποτελούν αυτονόητες αλήθειες, τις υιοθετεί άκριτα χωρίς να επιτρέπεται να τις αμφισβητήσει. Η έκφραση κάθε ατομικής σκέψης για το αν κάτι είναι δίκαιο ή άδικο θεωρείται «προσωπική άποψη» που δεν μπορεί να έχει την ίδια βαρύτητα με τις αλήθειες του κόμματος. Η αλήθεια όμως δεν μπορεί να είναι εκ των προτέρων γνωστή, αλλά γίνεται γνωστή μέσα από τη δυσπιστία και την επιθυμία μας να την γνωρίσουμε, χωρίς να βάζουμε ταμπέλες και σχήματα του παρελθόντος.

Η έλλειψη κριτικής σκέψης έχει έτσι σαν αποτέλεσμα την υποδούλωση σε κάθε κυρίαρχη θεωρία και συνεπώς στο ψέμα. Αυτή η θεωρία γίνεται αξίωμα και απαιτεί να αποδεικνύεται ανά πάσα στιγμή μέσα από την κατασκευή επιχειρημάτων που θα την στηρίξουν, στραγγαλίζοντας έτσι τη ζωντανή πραγματικότητα και εμποδίζοντας να εμφανιστούν καινούργιες ιδέες και αρχές. Κάθε διαφορετική άποψη που έρχεται σε αντίθεση με το δόγμα είναι απειλή και γι’ αυτό πρέπει να εξαφανιστεί.

Η κυριαρχία μιας οργανωμένης μειοψηφίας, όπως είναι ένα κόμμα, πάνω σε μια ανοργάνωτη πλειοψηφία, όπως είναι η κοινωνία, είναι αναπόφευκτη. Κάθε μεμονωμένο άτομο της πλειοψηφίας, που αντιμετωπίζει από μόνο του την ολότητα της οργανωμένης μειοψηφίας, βρίσκεται σε μειονεκτική θέση. Εκ των πραγμάτων, είναι καταδικασμένο να νικηθεί γιατί είναι αδύνατο να αντιπαρατεθεί το άτομο στην οργάνωση μιας μειοψηφίας. Δημιουργείται τότε η ανάγκη να καθοδηγείται το άτομο από μια ελίτ ή έναν αρχηγό. Η συλλογική σκέψη κυριαρχεί έτσι στο άτομο. Γίνεται ανίκανη να υψωθεί πάνω από τα εμπειρικά γεγονότα, γι’ αυτό και γίνεται φορέας ενός δόγματος. Δέχεται χωρίς ανάλυση τα γεγονότα αυτά, που ήδη έχουν κατά μεγάλο μέρος επιλεκτικά φιλτραριστεί και διαστρεβλωθεί, με τη βοήθεια των μηχανισμών που ελέγχει η άρχουσα ολιγαρχία, όπως είναι το κράτος, τα κόμματα και τα ΜΜΕ. Μένοντας σ’ αυτά, κυριαρχείται απ’ αυτά και δεν ανακαλεί την ιστορική μνήμη που είναι αναγκαία για να πάρει τις σωστές αποφάσεις για την πράξη, καθόσον η λογική είναι προϊόν φυσικής λειτουργίας της σκέψης του ατόμου, που συντελείται όχι αυτόματα, βέβαια, αλλά μόνο όταν υπάρχει η βούληση για την αλήθεια.

Όταν μιλάμε για σκέψη, λοιπόν, πρέπει να κάνουμε τη διάκριση ανάμεσα στη μεταφυσική και τη διαλεκτική σκέψη. Η μεταφυσική είναι αυτή που ανέκαθεν, όπως και σήμερα, λειτουργεί με δόγματα που δεν έχουν σχέση με την αλήθεια και τις ανάγκες της, αλλά εξυπηρετεί πάντα το ψέμα και την κυρίαρχη τάξη. Η διαλεκτική σκέψη από την άλλη, ξεκινώντας από το τώρα και από το άγνωστο, ανακαλύπτει και αναλύει τις αλληλοσυνδέσεις των γεγονότων, χωρίς να προβάλλει αυτά που ήξερε από πριν πάνω σ’ αυτά τα γεγονότα, δηλαδή συνθέτει το ιστορικό με το λογικό.

Σήμερα, πιεζόμενοι από τα προβλήματα της καθημερινότητας, αναζητούμε λύσεις εδώ και τώρα, στα επιμέρους πραχτικά ζητήματα που μας καίνε, πέφτοντας, όμως, αρκετές φορές στην παγίδα να πρέπει να παίρνουμε θέση υπέρ ή κατά κάθε άποψης ή ερωτήματος  που μας εμφανίζεται. Αυτή η λογική στραγγαλίζει τη διαδικασία της σκέψης και μας αναγκάζει να απαντούμε βιαστικά, χρησιμοποιώντας τις έτοιμες ιδέες μας χωρίς να δίνουμε τη δυνατότητα και το χρόνο στην επεξεργασία των σκέψεών μας. Ο σκοπός δεν είναι να πείσουμε για τις σωστές μας ιδέες τους άλλους, αλλά μας ενδιαφέρει για το κάθε πρόβλημα να σκεφτεί ο καθένας ανεξάρτητα από τον άλλο. Το αν οι ιδέες μας συμπέσουν είναι αρκετά σημαντικό, αλλά αυτό πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μόνο της ανεξάρτητης σκέψης του καθενός. Η πηγή σκέψης είναι η ίδια για όλους, αρκεί να αφεθεί σε όλους να πλημμυρίσει το μυαλό μας και έτσι η λογική να αρχίσει να δουλεύει για να βρει λύσεις και να κουράζεται απ’ αυτή τη λειτουργία. Όπως δεν μπορεί κάποιος να τρώει για μας για να ζήσουμε, έτσι κανείς δεν μπορεί να σκέφτεται για μας, και κατά συνέπεια δεν μπορούμε να έχουμε την απαίτηση να σκέφτονται άλλοι για να προτείνουν λύσεις στα προβλήματα που μας αφορούν.

Έτοιμες λύσεις για τα σημερινά προβλήματα δεν μπορεί να υπάρξουν. Είναι φύσει αδύνατο να υπάρξουν. Οι άνθρωποι προσπαθώντας να βρουν λύσεις στα προβλήματα, ψάχνουν να τις βρουν έτοιμες κι έτσι, όπως έχουν μάθει, απευθύνονται σε άλλους για να τους κάνουν  αυτή τη δουλειά. Και επειδή οι άλλοι είτε κόμματα, είτε ινστρούχτορες δεν διαθέτουν λύσεις παρά αφηρημένα δόγματα, κατασκευάζουν το ψέμα που πηγάζει από τα συμφέροντά τους.

Το ψέμα είναι ο σύμμαχος του ολοκληρωτισμού. Για να συνεχίσει το σάπιο αυτό πολιτικό σύστημα να κυβερνά χρειάζεται το ψέμα. Μόνο με την πληροφόρηση της αλήθειας για το τι συμβαίνει γύρω μας και γιατί, μπορούμε να πάρουμε σωστές αποφάσεις.

Το καλοκαίρι του 2011, σαν αποτέλεσμα της αντίδρασης του ελληνικού λαού στην εγκληματική πολιτική της κυβέρνησης και της τρόικας, δημιουργήθηκε για πρώτη φορά σε αντίθεση με τα υπάρχοντα κόμματα, ένα κίνημα αυτοοργανωμένο που είχε ως σπέρμα την άμεση δημοκρατία. Εκατοντάδες χιλιάδες λαού απεγκλωβίστηκαν από τα μπλογκς των κομμάτων και των συνδικαλιστικών ηγεσιών, περνώντας για βδομάδες από τις πλατείες όλης της χώρας, πολλοί απ’ αυτούς πήραν μέρος στις λαϊκές συνελεύσεις, συζητώντας και προβληματιζόμενοι για το μέλλον τους, έχοντας φυσικά ο καθένας διαφορετικές αντιλήψεις. Η απαίτηση του λαού να τελειώνει με αυτό το σάπιο σύστημα, αλλά ταυτόχρονα και η αντίθεσή του με την κομματοκρατία, αποτέλεσε ένα τεράστιο ποιοτικό άλμα που σημάδεψε το πολιτικό σκηνικό.

Αυτή η καμπή ήταν φυσικό να προκαλέσει την αντίδραση της κυβέρνησης, που χρησιμοποίησε μια απίστευτη κρατική βία για να καταστείλει τις ειρηνικές διαδηλώσεις, αλλά και των κομμάτων που είδαν μια πραγματική απειλή για την ύπαρξη και τη διαιώνισή τους. Έτσι έγινε μια τεράστια καμπάνια δυσφήμισης της άμεσης δημοκρατίας. Υπήρξαν πιέσεις στο κίνημα αυτό απαιτώντας να έχει έτοιμες ιδέες και διαμορφωμένες θέσεις. Εμφανίστηκαν ομάδες με κομματικές επιρροές, που μιλώντας σαν ειδήμονες και εκπρόσωποι της άμεσης δημοκρατίας λειτουργούσαν οι ίδιες σαν κόμμα. Άλλοι πάλι έρχονταν στις συνελεύσεις των πλατειών σαν κομματικά μέλη κρυφά, κι έτσι αυτοαναιρούμενοι, δημιουργούσαν σύγχυση. Μια μερίδα ανθρώπων έβλεπε μια τάση εξόδου από τα κόμματά τους. Αλλά υπήρξε κι ένα μέρος που ερχόταν για να κάνει συνειδητά ζημιά. Δημιουργήθηκαν επίσης ομάδες που ανεξαρτητοποιήθηκαν από τα υπάρχοντα κόμματα, αλλά συγχρόνως συνέχιζαν να λειτουργούν σαν κόμματα, θέτοντας σαν προϋπόθεση ενότητας την συμφωνία σε μια μίνιμουμ πλατφόρμα πολιτικών αιτημάτων.

Η απαξίωση του πολιτικού και κομματικού συστήματος είναι δεδομένη και δεν μπορεί να ξαναγυρίσουμε σε προηγούμενη κατάσταση. Η ρήξη όμως θα γίνει μόνο όταν συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να απορρίψουμε την αντιπροσώπευση που είναι ο τρόπος λειτουργίας αυτού του συστήματος. Ο άνθρωπος δεν έχει μάθει να σκέφτεται και να αποφασίζει για τον εαυτό του κι έτσι εναποθέτει σε άλλους την τύχη του. Όταν βρίσκεται σε δύσκολη θέση πισωγυρίζει, αρνούμενος να σκεφτεί ο ίδιος και απαιτεί να σκέφτονται άλλοι αντί γι’ αυτόν. Έχει μάθει ότι άλλοι πρέπει να κάνουν αυτά που τον αφορούν και όταν αυτοί τον εξαπατούν τότε θυμώνει  μαζί τους, απειλώντας τους ότι θα βρει άλλους  καλύτερους για να τον αντιπροσωπεύσουν. Αν το κίνημα της άμεσης δημοκρατίας δεν αναπτυχθεί, ο κόσμος θα συνεχίσει να ψάχνει να βρει άλλους για να του δώσουν διέξοδο.

Ακόμα κι αν αναγκαστεί να αφήσει πίσω του τα κόμματα που αμφισβητεί, δηλώνοντας ότι δεν τους έχει εμπιστοσύνη, ότι τα έχει απορρίψει, ότι δεν εναποθέτει τις ελπίδες του πάνω σ’ αυτά, θα συνεχίσει να ψάχνει λύσεις κάπου αλλού, έξω από τον εαυτό του. Αυτό είναι επικίνδυνο πισωγύρισμα, τη στιγμή που το πολιτικό σύστημα καταρρέει.

Η υπόθεση της άμεσης δημοκρατίας πράγματι είναι πρωτόγνωρο, αλλά και δύσκολο ζήτημα. Η δυσαρέσκεια του λαού δεν είναι αρκετή ώστε να οδηγηθεί ο ίδιος στην εξουσία. Ακόμα κι αν κατορθώσει να ανατρέψει μια άρχουσα ολιγαρχία, τότε αναπόφευκτα, αν δεν πάρει ο ίδιος την εξουσία στη βάση της άμεσης δημοκρατίας, τότε θα βρεθεί μια άλλη οργανωμένη μειοψηφία για να ασκήσει τις λειτουργίες της ολιγαρχίας. Την εξουσία θα την πάρουν ομάδες από κόμματα ή από κρατικούς θύλακες, οι οποίοι αν δεν ξέρουμε εμείς τι να κάνουμε, τότε θα βρεθούν αυτοί για να την σφετεριστούν μια που αυτοί ξέρουν πολύ καλά τι θα κάνουν. Μια  καινούργια τάξη μαφιόζων θα φτιάξει μια άλλη ζούγκλα. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε τις ευθύνες που έχει ο λαός πάνω σ’ αυτό. Ή θα έχουμε άμεση δημοκρατία ή αυταρχικά καθεστώτα.

Οι ηγετικές φυσιογνωμίες μέσα στην κοινωνία δεν θα πάψουν να υπάρχουν. Άνθρωποι που έχουν σκέψεις πρωτοπόρες, με δυνατότητες να βοηθήσουν το κοινωνικό σύνολο είναι δεδομένο ότι υπάρχουν, αλλά δεν μπορούν να δημιουργήσουν κάτω από τις σημερινές συνθήκες. Η δυνατότητα έκφρασής τους δεν σημαίνει όμως ότι μπορούν να αντικαταστήσουν τη βούληση των πολιτών. Οι προτάσεις που θα γίνονται απ’ αυτούς, θα πρέπει να μπαίνουν σε ψηφοφορία και έτσι να βοηθούν στο να παίρνει η πλειοψηφία των πολιτών ορθότερες αποφάσεις. Δεν χρειαζόμαστε ηγέτες με το εγώ τους πάνω από την κοινωνία, που  θα εμφανίζονται σαν ειδήμονες, γιατί η πολιτική δεν είναι η τέχνη των ειδικών. Είναι άλλο πράγμα η εκλογή των καλύτερων που θα υλοποιούν αποφάσεις και οι οποίοι θα είναι ανά πάσα στιγμή ανακλητοί κι άλλο πράγμα η εκλογή αντιπροσώπων που θα παίρνουν αποφάσεις οι ίδιοι στο όνομα των πολιτών.

Η άμεση δημοκρατία και η οργάνωση της οικονομίας είναι απόλυτα συνδεδεμένα ζητήματα. Το ότι ο λαός  πρέπει να απαλλαγεί σήμερα από το βραχνά του χρέους, που έχει φορτωθεί χωρίς τη δική του ευθύνη και συγκατάθεση για να μπορέσει να επιζήσει, είναι δεδομένο. Η οικονομική ανισότητα που απασχολεί σήμερα την κοινωνία απασχόλησε και τους αρχαίους Έλληνες στην αθηναϊκή δημοκρατία από τον 6^ο αιώνα με τον Σόλωνα. Ο Σόλων με την σεισάχθεια διέγραψε τα χρέη των φτωχών αγροτών που έγιναν δούλοι υποθηκεύοντας τα σώματά τους έναντι των χρεών τους στους πλούσιους γαιοκτήμονες. Μέσα από το θεσμό της άμεσης δημοκρατίας ψήφισαν τον περιορισμό της οικονομικής ανισότητας επιβάλλοντας όρους στους πλούσιους.

Δεν είναι λοιπόν προϋπόθεση η αλλαγή των οικονομικών δομών του πολιτικού συστήματος για να υπάρξει άμεση δημοκρατία, αλλά είναι η άμεση δημοκρατία αυτή που θα καθορίσει ποιες θα είναι οι παραγωγικές σχέσεις και το μοντέλο της οικονομίας, σύμφωνα με το συμφέρον της πλειοψηφίας των πολιτών και όχι της ολιγαρχίας που είναι η συντριπτική μειοψηφία. Η κατανομή του πλούτου, ο έλεγχος και η διαχείριση του χρήματος καθώς και η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος πρέπει να γίνεται από το λαό γιατί  χωρίς δημοκρατία το χρήμα γίνεται θανάσιμο εργαλείο σε βάρος όλης της κοινωνίας.

Φυσικά και όταν μιλάμε για άμεση δημοκρατία σκεφτόμαστε διάφορα οικονομικά μοντέλα που θα θέλαμε να υλοποιηθούν. Άλλωστε με τι θα ασχοληθούμε στην άμεση δημοκρατία, με το τι δέντρα θα δεντροφυτεύουμε ή θα συζητάμε για το πρωτεύον που είναι η οικονομία; Το ζήτημα του τρόπου παραγωγής και της συλλογικής διαχείρισής του αφορά όλη την κοινωνία και όχι μόνο μια τάξη, είτε αυτή είναι η αστική είτε η εργατική είτε τα μεσαία στρώματα.  Πολλοί έχουν σκέψεις πάνω στην οικονομία και θα πρέπει να παρουσιαστούν δημόσια προτάσεις για ένα νέο οικονομικό μοντέλο. Αυτές όμως οι προτάσεις θα πρέπει να ψηφιστούν από όλο το λαό που θα έχει και ο ίδιος τη δυνατότητα να αλλάξει ανά πάσα στιγμή τις αποφάσεις του, αν θεωρήσει ότι κάποια στιγμή πήρε  μια λάθος απόφαση.

Η δημοκρατία είναι μια αναγκαιότητα που πηγάζει από την ανθρώπινη ανάγκη για επιβίωση και ελευθερία, αλλά  το αν θα πραγματοποιηθεί εξαρτάται απόλυτα από τη θέληση των ανθρώπων να αλλάξουν και τον μέχρι τώρα τρόπο της σκέψης τους.

____________________

Αναδημοσίευση από http://www.dramania.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=6682:omada-politon-hlioypolhs-skepseis-gia-thn-proothhsh-ths-ameshs-dhmokratias&Itemid=184