ΚΑΝΕΝΑΣ ΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟ

25, Δεκέμβρη 2012

Φίλες και Φίλοι,

Οι ευχές, στη σημερινή συγκυρία, είναι περιττή πολυτέλεια αν δεν είναι ψευδαίσθηση και υποκρισία. Η κατανόηση της σημερινής πραγματικότητας δεν είναι ζήτημα επιφοίτησης, ούτε έργο κάποιου υποτιθέμενου ‘μεσσία’, η του γραφικού του Αη-Βασίλη και φυσικά δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα της υποκριτικής και υστερόβουλης διαμεσολαβητικής ‘αλληλεγγύης’ των παπάδων και των κατά τόπους κομματαρχών. Μπορεί όμως να είναι το αποτέλεσμα σκληρής σύγκρουσης με τον ίδιο τον Εαυτό μας και συστηματικής μελέτης, επικοινωνίας, διαλόγου και συνεργασίας για την επεξεργασία θεωρητικών και πρακτικών εργαλείων και λύσεων που θα μας βγάλουν από τη σημερινή κατάσταση και θα ματαιώσουν την κατρακύλα της ανθρωπότητας στην καπιταλιστική βαρβαρότητα.

Ας έρθουμε πιο κοντά ο ένας στον άλλον, ας γνωριστούμε μεταξύ μας, ας επεξεργαστούμε συλλογικά τα προβλήματά μας, για να τα γνωρίσουμε καλύτερα και να παλέψουμε αποτελεσματικότερα για τη συλλογική-κοινωνική-εθνική-οικουμενική έξοδο από την καταστροφική καπιταλιστική κρίση. Περιθώρια για ατομικές λύσεις και ατομική ‘σωτηρία’ δεν υπάρχουν. Το Εγώ μας πέθανε. Το Εμείς θα δώσει τις λύσεις που χρειαζόμαστε. Ας το συγκροτήσουμε στη λογική ΚΑΝΕΝΑΣ ΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ.

Ας πούμε Καλημέρα στο διπλανό μας και ας του ζητήσουμε να συζητήσουμε και με άλλους γείτονες, ή συνάδερφους στη δουλειά, την κατάσταση και ας ψάξουμε λύσεις και είναι βέβαιο πως στην πορεία θα συναντηθούμε με όλους τους άλλους σαν τα ρυάκια που σχηματίζουν ένα ορμητικό ποτάμι που στην πορεία του γκρεμίζει όλα τα εμπόδια μέχρι να φτάσει στον προορισμό του. Και ο προορισμός ο δικός μας δεν είναι άλλος από τα να απαλλαγούμε από την εκμετάλλευση, τη φτώχεια, την αδικία, το σκοταδισμό και την καταπίεση που ασκούν πάνω σ’ εμάς και στα παιδιά μας οι θεσμοί, οι δομές και οι μηχανισμοί της εξουσίας της κοινωνικής ανισότητας και να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο κόσμο, ένα κόσμο της ισότητας, της ευημερίας, της αλληλεγγύης, της ελευθερίας και της ειρήνης.

Ο καπιταλισμός και η αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι το πρόβλημα της εποχής μας και η απειλή για το μέλλον μας. Η απάντηση της ιστορίας και σταδιακά και της ανθρωπότητας είναι η Άμεση Δημοκρατία για ν αποφασίζουμε στον τόπο μας όλοι μαζί για το σήμερα και το αύριο το δικό μας και των παιδιών μας.

Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός και προβάλλει σήμερα μπροστά μας. Ας ανοίξουμε τα μάτια μας να τον θαυμάσουμε. Ας απλώσουμε τα χέρια μας να τον κάνουμε δικό μας, γιατί εμείς, οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού τον δημιουργούμε και σ’ εμάς ανήκει.

Για την Πρωτοβουλία Διαλόγου για την Άμεση Δημοκρατία και τον Ουμανισμό.

Κώστας Λάμπος

ΒΗΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Αγαπητές επισκέπτριες και αγαπητοί επισκέπτες,

Πολλοί πίστεψαν, ή πιστεύουν, κάποιοι ίσως και να ευχήθηκαν, πως το αυθόρμητο και ακηδεμόνευτο κίνημα "ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΥ" έχει χαθεί, όπως χάνονται κάποια συγκυριακά φαινόμενα. Και πολλοί το ταύτισαν είτε με τους 'αγανακτισμένους' της πάνω πλατείας, είτε με τους 'αποφασιμένους' της κάτω πλατείας.  Κάποιοι άλλοι το αφόρισαν επειδή δεν ήταν δικό τους δημιούργημα.  Μερικοί προσπάθησαν να το καπελώσουν και άλλοι πρόβαλαν 'τίτλους ιδιοκτησίας' του κινήματος της πλατείας. Κι' όλοι μαζί αυτοί, τώρα που το κίνημα 'χάθηκε', κάνουν γνωματεύσεις και ξαναγυρίζουν στις μικρές και τις μεγάλες εξουσιαστικές στρούγκες, γιατί δεν κατάλαβαν πως τα αυθόρμητα κοινωνικά κινήματα  δεν είναι παρά  συμπτώματα της κοινωνικής επανάστασης που ωριμάζει και ωδίνες της ιστορίας πριν από τη γέννηση του καινούργιου.

Εμείς νομίζουμε πως αυτό το κοινωνικό κίνημα της άμεσης δημοκρατίας είναι σαν τα ποτάμια που χάνονται σε κάποιο σημείο για να εμφανιστούν παρακάτω ορμητικότερα, ικανά να παρασύρουν στο διάβα τους όλα τα εμπόδια μέχρι να φτάσουν στον προορισμό τους. Το 'Κίνημα της Πλατείας' , όπως δείχνουν τα πράγματα, ξανάβαλε δυναμικά στην κορυφή του πίνακα διεκδικήσεων του λαϊκού κινήματος το ζήτημα του Δημόσιου Χώρου, αντιπαράθεσε το Δημόσιο Διάλογο απέναντι στον φασιστικό μονόλογο της εξουσίας της καπιταλιστικής βαρβαρότητας και στη θέση της αστικής-ταξικής-κοινοβουλευτικής δημοκρατίας του κεφαλαίου τοποθέτησε την Άμεση Δημοκρατία της αυτοδιευθυνόμενης κοινωνίας.

Οι 'Πλατειείς' στο μεταξύ ετοιμάζουν, ατομικά και συλλογικά, σε ομάδες, κύκλους και δίκτυα, την επανεμφάνισή τους, ως κοινωνία αυτή τη φορά κι' όχι μόνο στις πλατείες, αλλά και στα εργοστάσια και παντού όπου φωλιάζει η εξουσία του κεφαλαίου που λεηλατεί τη ζωή τους, όχι όμως για να καταλάβουν την εξουσία, αλλά για να την καταργήσουν. Γιατί γνωρίζουν πως δεν υπάρχει καλή και κακή εξουσία, αφού η φύση κάθε εξουσίας είναι να εξουσιάζει, να διαιρεί, να εκμεταλλεύεται, να καταπιέζει, να παραπληροφορεί και να ασκεί βία προκειμένου να διατηρηθεί ως έκφραση των συμφερόντων των άμεσων και έμμεσων εξουσιαστών. Γιατί γνωρίζουν πως μόνο με αυτή την προοπτική της κατάργησης κάθε μορφής εξουσίας, ο αγώνας της κοινωνίας οδηγεί στην ολική αυτοδιεύθυνσή της, δηλαδή στη σύγχρονη Άμεση Δημοκρατία στην πλήρη μορφή της, όπου η ισηγορία, η ισονομία, η ισοπολιτεία, η ισοκρατία θα ακουμπάει πάνω στην ισοκτησία για να είναι η Άμεση Δημοκρατία, η Δημοκρατία των Ίσων, των διαφορετικών αλλά των Ίσων.

Στο Δημόσιο Διάλογο για την Άμεση Δημοκρατία, που συνεχίζεται, φιλοξενούμε  τα παρακάτω  κείμενα που αποτελούν μια θετική συμβολή και τον εμπλουτίζουν,  περιμένοντας τη συνέχιση αυτού του διαλόγου και με τη δική σας συμμετοχή. 

ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ: 

1. Σκέψεις για την προώθηση της άμεσης δημοκρατίας, της Ομάδας Πολιτών Ηλιούπολης 

2. Άμεση Δημοκρατία του Γιώργου Οικονόμου

Για την Πρωτοβουλία Διαλόγου για την Άμεση Δημοκρατία και τον Ουμανισμό

Κώστας Λάμπος

*

 

2. H AMΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Γιώργος Ν. Οικονόμου

Δρ Φιλοσοφίας

oikonomouyorgos.blogspot.com

Στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες που ζούμε διεθνώς ένεκα της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης από το 2008, και ιδιαιτέρως στην χρεοκοπημένη Ελλάδα, στην οποία το αντιπροσωπευτικό πολίτευμα ναυάγησε παταγωδώς, προκύπτει η ανάγκη για έναν άλλον πολιτικό προσανατολισμό και για μία ριζική πολιτειακή αλλαγή. Η ανάγκη αυτή εκφράσθηκε στις συνελεύσεις στην πλατεία Συντάγματος και στις άλλες πλατείες σε όλη τη χώρα από τις 25 Μαΐου 2011. Η δημοκρατία, η άμεση δημοκρατία, τέθηκε σωστά ως η εναλλακτική λύση στα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα. Είναι επομένως απαραίτητο να διευκρινισθεί τι είναι η άμεση δημοκρατία να αναλυθούν οι θεσμοί, οι αρχές και οι αντιλήψεις της. Προς τούτο στρεφόμαστε στην αθηναϊκή πολιτεία του 5^ου-4^ου π.Χ. αιώνα, όταν για πρώτη φορά στην ιστορία άνθρωποι ίδρυσαν τη δημοκρατία, σκέφθηκαν και έγραψαν γι’ αυτήν. Η εξέταση αυτή δεν έχει μόνο ιστορική ή θεωρητική σημασία, αλλά κυρίως πολιτική και είναι εξαιρετικώς επίκαιρη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αθηναϊκή δημοκρατία εκλαμβάνεται ως μοντέλο ή πρότυπο για αντιγραφή, αλλά για έμπνευση και προσανατολισμό στη σημερινή εποχή. Μεταξύ των άλλων μας βοηθά να διασαφηνίσουμε τι είδους πολίτευμα είναι το αντιπροσωπευτικό.

Ελευθερία

Δημοκρατία σημαίνει το κράτος του δήμου, την κυριαρχία του δήμου, την πολιτική εξουσία των πολιτών και όχι των πολιτικών, την άμεση εξουσία των πολιτών και όχι των αντιπροσώπων, των κομμάτων και των γραφειοκρατών. Θα μπορούσε δε να συνοψισθεί στα εξής στοιχεία: ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη και έλεγχο. Τα χαρακτηριστικά αυτά περιγράφονται εν συντομία αμέσως πιο κάτω. H ελευθερία εννοείται και με τις δύο έννοιές της, την ατομική και τη συλλογική. Με τη δεύτερη έννοια, την πολιτική, σημαίνει συμμετοχή όλων στην εξουσία: «ένα χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι να άρχουν όλοι με τη σειρά».[1] Η συμμετοχή αυτή αφορά σε όλες τις ρητές μορφές εξουσίας, εκτελεστική, νομοθετική, κυβερνητική, δικαστική. Είναι δε πραγματική και δεν εξασφαλίζει μόνο, όπως ισχύει σήμερα, την ελεύθερη έκφραση στον ιδιωτικό χώρο, στον οποίο δεν ασκείται εξουσία, δεν λαμβάνονται πολιτικές αποφάσεις, δεν θεσπίζονται νόμοι. Ο Ευριπίδης (Ικέτιδες, 438 κ.ε.) συμπυκνώνει πολύ εύστοχα την έννοια της δημοκρατικής ελευθερίας στον δημόσιο χώρο, στη συνέλευση των πολιτών, στον οποίο διακυβεύεται το μέλλον της πόλεως και των πολιτών της: «Αυτό είναι ελευθερία: να ρωτάς ‘‘ποιος θέλει να καταθέσει κάποια καλή γνώμη για την πόλιν’’; Έτσι όποιος θέλει ομιλεί, ενώ όποιος δεν θέλει σιωπά».

Ισότητα

Από την έννοια αυτή της ελευθερίας προκύπτει και η έννοια της ισότητας. Εφ’ όσον όλοι συμμετέχουν στην εξουσία πρέπει να έχουν όλοι την ίδια δυνατότητα να την ασκήσουν, επομένως πρέπει να είναι ίσοι: «ένα λοιπόν στοιχείο της ελευθερίας είναι η ισότητα».[2] Ισότητα σημαίνει πολιτική ισότητα όλων των πολιτών, στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων, στην άσκηση της εξουσίας υπό όλες τις μορφές της. Όπως είναι εμφανές, από τη μια πλευρά η έννοια της ισότητας προκύπτει από την έννοια της ελευθερίας, αλλά και αντιστρόφως, δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία χωρίς ισότητα. Δεν είναι δυνατόν να συμμετέχουν όλοι στην εξουσία (=ελευθερία) εάν δεν είναι ίσοι, εάν οι θεσμοί δεν εξασφαλίζουν την πραγματική πρόσβαση όλων των πολιτών στην εξουσία. Mε άλλα λόγια η απόλυτη ισότητα εξασφαλίζει την πραγματική ελευθερία: δεν μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι εάν δεν είμαστε ίσοι^. δεν είμαστε ελεύθεροι εάν κάποιοι έχουν περισσότερη εξουσία  από εμάς, εάν κάποιοι ολίγοι αποφασίζουν και θεσπίζουν τους νόμους και εμείς απλώς υπακούουμε και εκτελούμε.

Δικαιοσύνη

Η ισότητα καθορίζει και τη δημοκρατική έννοια της δικαιοσύνης. Πράγματι, δικαιοσύνη στη δημοκρατική αντίληψη σημαίνει κατ’ αρχάς την ισότητα με την έννοια που αναφέρθηκε προηγουμένως (δίκαιον εστί το ίσον).[3] H δικαιοσύνη εννοείται εδώ ως η διανεμητική δικαιοσύνη. Το ζήτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει η κοινωνία είναι: τι διανέμεται και σε ποιον, και φυσικά πώς διανέμεται και από ποιον. Η απάντηση της δημοκρατίας στο πρώτο ερώτημα (τι;) είναι ότι τα αγαθά που πρέπει να διανεμηθούν είναι οι τιμές, τα αξιώματα, η εξουσία και ορισμένα από τα υλικά αγαθά. Στο δεύτερο ερώτημα (σε ποιον;) η απάντηση είναι ότι διανέμονται σε όλους, στο τρίτο (από ποιον;) η απάντηση είναι από όλους τους πολίτες, και τέλος στο τέταρτο (πώς;) η απάντηση είναι με βάση την απόλυτη ισότητα.

Είναι εμφανές ότι στη διανομή αυτή υπεισέρχεται το κοινό συμφέρον. Για να είναι η διανομή δίκαιη πρέπει όλοι να συμμετέχουν εξ ίσου, να μην ευνοείται το ίδιον, το προσωπικό, το κομματικό, το συντεχνιακό ή  το ταξικό συμφέρον. Εδώ έγκειται η δεύτερη πτυχή της δικαιοσύνης, η μέριμνα για το κοινό συμφέρον και η εξασφάλισή του, πράγμα που τονίζει και ο Αριστοτέλης.[4] Οι δύο αυτές εκφάνσεις του δικαίου (ισότητα και κοινό συμφέρον) είναι αλληλένδετες, διότι για το κοινό συμφέρον μεριμνούν ουσιαστικώς μόνο οι πραγματικώς ίσοι πολίτες, δηλαδή οι ενεργοί πολίτες συναθροισμένοι σε ελεύθερη συνέλευση. Το κοινό συμφέρον καθορίζεται από το σύνολο των πολιτών, όχι από τους ολίγους, όχι από τους «ειδικούς» ή κάποια συντεχνία, όχι από κάποιο κόμμα ή γραφειοκρατικό όργανο.  

Η ισότητα αναφέρεται στη συμμετοχή όλων των πολιτών σε όλους τους πολιτικούς τομείς, άρα και στην απόδοση της δικαιοσύνης, όχι μόνο με την ευρεία, αλλά και τη στενή έννοια, δηλαδή στη δικαστική εξουσία. Τα πολυμελή δικαστήρια των πολιτών είναι η έκφραση της δημοκρατικής αρχής της ελευθερίας και της ισότητας. Τα κληρωτά δικαστήρια ανάγονται στην εποχή του Σόλωνα, στις αρχές του 6^ου αιώνα, και αποτέλεσαν εν συνεχεία την αδιαμφισβήτητη και ασφαλιστική δικλίδα της δημοκρατίας. Δεν υπάρχει δημοκρατία άνευ της συμμετοχής των πολιτών στη δικαστική εξουσία. Στα δικαστήρια ανάγονται, συν τοις άλλοις, όλες οι πράξεις της διοικήσεως, της πολιτικής εξουσίας, όλων των αξιωματούχων.[5]

Έλεγχος της εξουσίας

Έτσι ερχόμαστε στο τέταρτο στοιχείο ης άμεσης δημοκρατίας, τον έλεγχο, που σημαίνει ουσιαστικό πολιτικό και δικαστικό έλεγχο της εξουσίας από θεσμισμένα όργανα με τη συμμετοχή ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων. Ο έλεγχος περιέχει ασφαλώς τη διαφάνεια και τη λογοδοσία (λόγον διδόναι, εύθυνα) όλων των προσώπων που ασκούν εξουσία^. αυτό σημαίνει ανοικτή δυνατότητα στον καθένα να καταγγείλει στη βουλή, στην εκκλησία του δήμου και στα δικαστήρια των πολιτών τους πολιτικούς αξιωματούχους, αυτούς που άσκησαν εξουσία, εφάρμοσαν τις αποφάσεις και διαχειρίσθηκαν χρήματα. Όλοι οι άρχοντες, κληρωτοί και αιρετοί (βουλευτές, στρατηγοί, ίππαρχοι, ταμίες, ποικίλες επιτροπές) υφίστανται τον ουσιαστικό και ενδελεχή έλεγχο^. τόσο σε κάθε πρυτανεία (διάρκεια 35 ημερών) όσο και στο τέλος της ετήσιας θητείας τους, είναι δε ανά πάσα στιγμή ανακλητοί. Βασική αρχή της δημοκρατίας είναι ο αυστηρός έλεγχος όλων: «σε αυτήν την πόλιν ουδείς από όσους ασκούν εξουσία είναι ανυπεύθυνος, ανεξέλεγκτος».[6] Όλοι οι αξιωματούχοι, αν δεν είχαν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους ή  είχαν χρηματισθεί, ενάγονταν στο δικαστήριο και υφίσταντο κυρώσεις: ατιμία, στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων, χρηματικό πρόστιμο, δήμευση περιουσίας, ακόμη και θάνατο. Έτσι διασφαλίζεται η ηθική στην πολιτική, είναι ο μόνος τρόπος, για να συνυπάρξει η πολιτική με την ηθική, που τόσο διατυμπανίζεται από ποικίλους ηθικολόγους και ιδεολόγους.

Το τετράπτυχο αυτό (ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη, έλεγχος) αποτελεί τη βάση και τον πυρήνα της (άμεσης) δημοκρατίας. Η συμμετοχή, η ισότητα και ο έλεγχος είναι πραγματικά στοιχεία και όχι θεωρητικές διακηρύξεις ή αφηρημένες αρχές και ιδεώδη^. εξασφαλίζονται από νόμους, εκφράζονται σε θεσμούς. Οι δύο βασικοί θεσμοί είναι η εκκλησία του δήμου και η κλήρωση. Στην πρώτη ασκείται η νομοθετική και κυβερνητική εξουσία άμεσα από όλους τους ενήλικους ελευθέρους άνδρες, άνω των δεκαοκτώ ετών, ενώ με την κλήρωση εξασφαλίζεται η άσκηση της δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας άμεσα από τους ίδιους τους πολίτες. [7]

Η έννοια του πολίτη και η άμεση συμμετοχή

Συνιστά επίσης το τετράπτυχο αυτό τον ορισμό του πολίτη. Πράγματι ο πολίτης χαρακτηρίζεται από τα τέσσερα ανωτέρω στοιχεία: την ελευθερία, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, τον έλεγχο της εξουσίας. Αυτό συμβαίνει κατ’ εξοχήν στην (άμεση) δημοκρατία, διότι σε αυτήν ο ελεύθερος Αθηναίος μετέχει άμεσα στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων, στη δικαστική και κυβερνητική εξουσία, στον έλεγχο όλων των αξιωματούχων. Άλλωστε και ο  Αριστοτέλης όταν αναζητεί ένα ουσιαστικό ορισμό του πολίτη λέει  ότι πολίτης είναι αυτός που εναλλάσσεται στην εξουσία (εν μέρει άρχειν και άρχεσθαι), αυτός που μετέχει δικαστικής και κυβερνητικής εξουσίας.[8] Πολίτης συνεπώς δεν είναι αυτός που συμμετέχει στις εκλογές ή ανήκει σε ένα κόμμα, αλλά αυτός που συμμετέχει στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων, στην άσκηση της εξουσίας εν γένει. 

Είναι εμφανές ότι για να υπάρξει το πολίτευμα αυτό της γενικής και γενικευμένης συμμετοχής απαιτεί το ενδιαφέρον, τη θέληση και την επαγρύπνηση των ανθρώπων. Υποστηρίζεται από το δημοκρατικό ήθος, από το ενδιαφέρον και την υπευθυνότητα των πολιτών («sittlichkeit» στον Hegel, «θάρρος και επαγρύπνηση» στον Rousseau). Ταυτοχρόνως όμως, το ενδιαφέρον και η υπευθυνότητα ευνοούνται και δημιουργούνται από τους δημοκρατικούς θεσμούς. H (άμεση) δημοκρατία δηλαδή δεν είναι μόνο ένας τρόπος διακυβέρνησης, ένα πολίτευμα με θεσμούς δημοκρατικούς, με αρχές και αντιλήψεις δημοκρατικές, αλλά και τρόπος του βίου, υποστηρίζεται από μια δημοκρατική κοινωνία και από δημοκρατικά άτομα. Δεν υπάρχει δημοκρατική κοινωνία χωρίς δημοκρατικά άτομα, και αντιστρόφως, δεν υπάρχουν δημοκρατικά άτομα χωρίς δημοκρατική κοινωνία. Ο δημοκρατικός τύπος ανθρώπου είναι αυτός που ασχολείται με τα κοινά, με τις κοινές υποθέσεις, με το κοινό συμφέρον, αυτός που συμμετέχει, που  είναι πολίτης και όχι ιδιώτης. Ο ιδιώτης ασχολείται και ενδιαφέρεται για το δικό του προσωπικό συμφέρον,  παραμελεί και εγκαταλείπει το κοινό συμφέρον στα κόμματα, στους ισχυρούς, στους ολίγους, ως εκ τούτου αντικειμενικώς εναντιώνεται στο κοινό συμφέρον. Το εκφράζει πολύ ωραία ο Περικλής στον υπέροχο «Επιτάφιο»: τον τε μηδέν τώνδε μετέχοντα ουκ απράγμονα αλλ’ αχρείον νομίζομεν.

Σε όλα τα ανωτέρω χαρακτηριστικά και τις αρχές της δημοκρατίας βασικό στοιχείο είναι η άμεση συμμετοχή των πολιτών. Άμεση συμμετοχή σημαίνει όχι αντιπροσώπευση, όχι κόμματα, όχι εκλογές. Εδώ βρίσκεται το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της, που παραμελείται, αγνοείται ή συγκαλύπτεται: η (άμεση) δημοκρατία είναι το μοναδικό πολίτευμα που έχει ως προϋπόθεση τη συμμετοχή όλων των ανθρώπων, απαιτεί την άμεση συμμετοχή τους, οφείλεται στη συμμετοχή τους, λειτουργεί και διατηρείται χάρις στη συμμετοχή τους και έχει ως σκοπό, μεταξύ άλλων, την πραγματική συμμετοχή των ανθρώπων. Όλα τα άλλα πολιτεύματα (μοναρχία, δικτατορία, σοσιαλιστικά, σοσιαλδημοκρατικά, κομμουνιστικά, ολοκληρωτικά, ολιγαρχικά, αντιπροσωπευτικά) όχι μόνο δεν απαιτούν αυτή τη συμμετοχή αλλά την απεύχονται, την αποτρέπουν και την εμποδίζουν με κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσον.[9] Πράγμα που σημαίνει πως ο δρόμος για τη δημοκρατία είναι ένας και μοναδικός: η άμεση συμμετοχή όλων των ατόμων και η πραγματική κυριαρχία του δήμου. Οποιαδήποτε παρέκβαση από τον δρόμο αυτόν οδηγεί σε αναίρεση της δημοκρατίας, οδηγεί σε ένα από τα πολιτεύματα που ανέφερα προηγουμένως. Mε άλλα λόγια η ελευθερία έχει ένα μόνο δρόμο, η δουλεία πολλούς.

 

Τα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα

 

Το πλαίσιο αυτό μας επιτρέπει να διακρίνουμε τον πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα του κοινοβουλευτισμού. Όλα τα χαρακτηριστικά της δημοκρατίας, που εν συντομία αναφέρθηκαν προηγουμένως, απουσιάζουν από τα σημερινά πολιτεύματα: η ελευθερία, η ισότητα, η δικαιοσύνη, ο έλεγχος της εξουσίας, η συμμετοχή, ο πολίτης. Πολιτική ελευθερία, με την έννοια της συμμετοχής των ανθρώπων στη λήψη των αποφάσεων, στη θέσπιση των νόμων και εν γένει στην εξουσία δεν υπάρχει - υπάρχει πολιτική ανελευθερία, πολιτική δουλεία. Απόλυτη πολιτική ισότητα όλων δεν υπάρχει - υπάρχει ανισότητα. Δικαιοσύνη με την έννοια της ισότητας και της μέριμνας για το δημόσιο συμφέρον δεν υπάρχει – υπάρχει αδικία και κατίσχυση του ιδιωτικού συμφέροντος. Ουσιαστικός έλεγχος της εξουσίας από αδέκαστα και αμερόληπτα όργανα πολιτών δεν υπάρχει – υπάρχει αυθαιρεσία, ασυδοσία, αδιαφάνεια, ατιμωρησία. Συνεπώς ούτε  πολίτες υπάρχουν   - υπάρχουν μόνο ιδιώτες, υπήκοοι και δούλοι.

Επομένως, στα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα οι ολίγοι κυβερνούν, νομοθετούν, λαμβάνουν τις αποφάσεις, ασκούν ανεξέλεγκτα την εξουσία, προς όφελος δικό τους, των κομμάτων τους και των ολίγων ισχυρών κεφαλαιοκρατών. Δηλαδή τα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα δεν είναι δημοκρατικά, αλλά ολιγαρχικά. Κακώς ονομάζονται αντιπροσωπευτικές, κοινοβουλευτικές, αστικές ή φιλελεύθερες δημοκρατίες. Είναι καθαρές ολιγαρχίες - ο Κορνήλιος Καστοριάδης σωστά τα ονόμαζε φιλελεύθερες ολιγαρχίες, διότι υπάρχουν και ανελεύθερες. Συνεπώς ο κοινοβουλευτισμός, οι εκλογές, τα κόμματα και η αντιπροσώπευση, δεν χαρακτηρίζουν τη δημοκρατία, αλλά την ολιγαρχία.[10] Δικαίως λοιπόν σήμερα στις πλατείες τίθεται το αίτημα για άμεση δημοκρατία, που σημαίνει υπέρβαση και μετασχηματισμό των ολιγαρχικών αντιπροσωπευτικών πολιτευμάτων. Είναι ο μόνος στόχος, το μόνο όραμα για το οποίο αξίζει τον κόπο να αγωνισθεί κανείς.   

---

[1] Αριστοτέλης, Πολιτικά 6, 1317b2: ελευθερίας δε έν μεν το εν μέρει άρχεσθαι  και άρχειν. Πρβλ. 1317b19-20: άρχειν πάντας μεν εκάστω, έκαστον δ’ εν μέρει πάντων. Και Ευριπίδης, Ικέτιδες, 404 κ.ε.

[2]  Αριστοτέλης Πολιτικά 6, 1317b10:  έν μεν ουν της ελευθερίας σημείον τούτο (το ίσον). Πρβλ. 1317b19.

[3]  Αριστοτέλης Πολιτικά 6, 1317b4: Και γαρ το δίκαιον το δημοτικόν το ίσον έχειν εστί κατά αριθμόν αλλά μη κατ’ αξίαν. Πρβλ. 1318a5

[4]  Αριστοτέλης, Πολιτικά 3, 1279a17. Πρβλ. Δημόκριτος, απόσ. Β252, στην έκδοση του H. Diels  & W. Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker,  Weidmann, Zurich, 1992.

[5]  Αυτή η πολιτική έννοια της δικαιοσύνης έχει συγκαλυφθεί και ξεχασθεί έκτοτε μέχρι σήμερα - όπως άλλωστε και οι προηγούμενες έννοιες της ελευθερίας και της ισότητας - και υποκαθίσταται από μία νομικίστικη διαδικασία.

[6]  Αισχίνης, Κατά Κτησιφώντος 17: εν γάρ ταύτη τη πόλει... ουδείς έστιν ανυπεύθυνος των... προς τα κοινά προσεληλυθότων. Πρβλ. Κατά Κτησιφώντος 22. Και Δημόκριτος, απόσ. B265, όπ. π.

[7] Περισσότερα για τους θεσμούς και την πρακτική της άμεσης δημοκρατίας βλ. Κ. Καστοριάδης, «Η ελληνική πόλις και η δημιουργία της δημοκρατίας», Χώροι του ανθρώπου, Ύψιλον, Αθήνα, 1995. Του ιδίου, Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα, Υψιλον, Αθήνα, 1986. Του ιδίου,  Η ελληνική ιδιαιτερότητα, τόμ. Β’, Κριτική, Αθήνα, 2008. Και Γ. Ν. Οικονόμου, Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, Παπαζήσης, Αθήνα, 2007.

[8]  Αριστοτέλης Πολιτικά 3, 1275a22: πολίτης δ’ απλώς ουδενί των άλλων ορίζεται μάλλον ή τω μετέχειν κρίσεως και αρχής.

[9] Εξυπακούεται ότι όλα αυτά τα πολιτεύματα δεν ταυτίζονται, δεν έχουν την ίδια αξία, και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αντιπροσωπευτικό είναι το καλύτερο από τα υπάρχοντα, αλλά δεν είναι δημοκρατικό, όπως επιχειρηματολογώ στις δύο επόμενες παραγράφους. 

[10] Περισσότερα βλ. Γ. Ν. Οικονόμου, Από την κρίση του κοινοβουλευτισμού στη δημοκρατία, Παπαζήσης, Αθήνα, 2009.

_____________________________

Αναδημοσίευση από : oikonomouyorgos.blogspot.com

*

1. Σκέψεις για την προώθηση της άμεσης δημοκρατίας

Ομάδα Πολιτών Ηλιούπολης

Με την επίκληση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη χώρα για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, καταλύονται πολύχρονες ατομικές ελευθερίες πίσω από ένα επίχρισμα νομιμότητας.  Με το εκβιαστικό δίλημμα ή αποδέχεστε τη δανειακή σύμβαση και τα μέτρα της τρόικας ή χρεοκοπούμε, η σωτηρία της χώρας ταυτίζεται με τη σωτηρία των τραπεζών και όχι του λαού της.

Τι είναι αυτό όμως που εμποδίζει το λαό να απαλλαγεί από το σάπιο αυτό σύστημα με τους κυβερνώντες του και ποια θα είναι η εναλλακτική λύση για την ανασυγκρότηση της κοινωνίας σε νέες υγιείς βάσεις; Είναι ερωτήματα που καθημερινά μας βασανίζουν. Κυρίαρχος είναι αυτός που αποφασίζει για την επιβολή κατάστασης έκτακτης ανάγκης και ξέρει να την διαχειρίζεται ή πρέπει να είναι ο ίδιος ο λαός που θα αποφασίζει μόνος του για τη ζωή του χωρίς να αποφασίζουν άλλοι αντί γι’ αυτόν;  Πώς όμως, ο λαός θα γίνει κυρίαρχος δηλαδή θα εκφράσει και θα ασκήσει τη βούλησή του νομοθετώντας και κυβερνώντας;

Η έννοια της γενικής βούλησης, δηλαδή της βούλησης του λαού, δηλώνει το γενικό συμφέρον της κοινωνίας σαν όλο. Κυρίαρχος ορίζεται όλο το πολιτικό σώμα, δηλαδή όλος ο λαός, ο οποίος δεν μπορεί να αντιπροσωπευθεί σαν συλλογική οντότητα από κανένα άτομο, ή ομάδα στην άσκηση της εξουσίας. Η κυριαρχία είναι αδιαίρετη και δεν μπορεί να αντιπροσωπευθεί για τον ίδιο λόγο που δεν μπορεί να απαλλοτριωθεί. Παρόλο που δεν είναι πάντα σωστό ό,τι πιστεύει ο λαός, η βούλησή του έχει μεγαλύτερη εγγύηση να εκφράσει το κοινό συμφέρον από οποιαδήποτε άλλη ατομική ή ομαδική βούληση. Ακόμα κι αν πάρει μια λάθος απόφαση είναι ο μόνος υπεύθυνος, κατάλληλος και ικανός για να τη διορθώσει.

Για να εκφραστεί όμως σωστά η γενική βούληση είναι σημαντικό να μην υπάρχει συλλογικό πάθος, να μην κυριαρχούν τα ζωώδη ένστικτα απέναντι στη λογική, καθώς και ο κάθε πολίτης να αναπτύσσει και να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη του. Αλλά πάνω απ’ όλα, θα μπορέσει να εκφραστεί μόνο όταν τα ατομικά δικαιώματα είναι απόλυτα σεβαστά. Τα ατομικά δικαιώματα είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα που με αυτά γεννιέται ο άνθρωπος σε μια κοινωνία και δεν πρέπει να είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης των πολιτών με το κράτος, όπως δυστυχώς γίνεται μέχρι σήμερα. Τα αντιπροσωπευτικά κοινοβουλευτικά συστήματα  που κατοχύρωσαν νομικά τα δικαιώματα αυτά εδώ και αιώνες, σαν αποτέλεσμα τεράστιων κοινωνικών αγώνων,  δεν χρήζονται  γι’ αυτό το λόγο δημοκρατικά πολιτεύματα. Το δικαίωμα στη ζωή, στην ελεύθερη έκφραση, το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και η πρόσβαση σε όλους στα κοινωνικά αγαθά δεν είναι δημοκρατικά αλλά ανθρώπινα δικαιώματα που είναι αυτονόητα μόνο στην άμεση δημοκρατία.

Στην αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία, όπου για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας λειτούργησε η άμεση δημοκρατία, η ατομική ελευθερία ήταν πραγματικότητα και όχι νομική κατοχύρωση. Δεν ήταν προνόμιο ή κατάκτηση, αλλά αυτονόητο γεγονός, από τη στιγμή που όλοι οι πολίτες νομοθετούσαν και κυβερνούσαν ταυτόχρονα. Η ατομικότητα και η μοναδικότητα του ανθρώπου μπορεί να υπάρξει και να είναι σεβαστή μόνο σε μια κοινωνία που λειτουργεί μέσα από την αυτοθέσμισή της, όπου ο άνθρωπος θα είναι ενεργός πολίτης και όχι άτομο. Όταν η βούληση του λαού δεν κυριαρχεί, τότε τα άτομα είναι ισοπεδωμένα και έτσι χρειάζονται νομικούς θεσμούς για να κατοχυρωθούν τα ατομικά τους δικαιώματα. Βασική αρχή της δημοκρατίας είναι η ελευθερία, που σημαίνει ισότιμη και πραγματική συμμετοχή και εναλλαγή όλων των πολιτών στην εξουσία και όχι των κομμάτων.

Η διαχείριση των δημόσιων προβλημάτων γίνεται από μια μειοψηφία που κυβερνά, μια ολιγαρχία. Η κοινωνία χωρίζεται σ’ αυτούς που κυβερνούν κι αυτούς που κυβερνώνται, κι  αυτό αιώνες τώρα, επειδή είναι μια πραγματικότητα, θεωρείται λογικό κι αναγκαίο κι έτσι με τη συνήθεια της σκέψης, το γεγονός αυτό φαίνεται δύσκολο να αλλάξει. Είναι πιο δύσκολο να ξεμάθουμε και να αρνηθούμε αυτή την αντίληψη, από το να μάθουμε σε μια νέα αντίληψη της αυτοκυβέρνησης χωρίς τη μεσολάβηση αντιπροσώπων.

Η δημοκρατία δεν επιβάλλεται από τα έξω γιατί είναι λειτουργία αυτοθέσμισης της κοινωνίας. Οι εκλογές αντιπροσώπων κάθε τέσσερα χρόνια στη βουλή  δίνουν την αυταπάτη στο λαό ότι αυτός κυβερνά. Πώς μπορεί όμως ένας βουλευτής που ψηφίζει νόμους και παίρνει καθημερινά μέτρα που αφορούν τις ζωές μας να ξέρει τι θέλει, τι σκέπτεται και τι ανάγκες έχει ανά πάσα στιγμή ο καθένας από μας;

Η εξουσία της ολιγαρχίας που κυβερνά ασκείται δια μέσου των κομμάτων και το κόμμα που πλειοψηφεί στις εκλογές γίνεται ο κύριος διαχειριστής της εξουσίας.  Το κόμμα έχει την έννοια του τμήματος, γι’ αυτό εκφράζει το μέρος ενός όλου, δηλαδή ενός μέρους της κοινωνίας, τα συμφέροντα μιας ομάδας της, είτε αυτή βρίσκεται στην εξουσία είτε όχι. Γι’ αυτό και δεν μπορεί να εκφράσει τα συμφέροντα της κοινωνίας σαν όλο.

Το κοινοβουλευτικό σύστημα εγκαθιδρύθηκε στην Ευρώπη μετά την αγγλική επανάσταση του 1688, εκπροσωπώντας τα συμφέροντα της ανερχόμενης αστικής τάξης. Στην αρχή, τα κόμματα λειτουργούσαν σαν ομάδες ελεύθερων ομοϊδεατών, οι λεγόμενες λέσχες, αλλά ιδιαίτερα με την γαλλική επανάσταση, κάτω από την πίεση του πολέμου και της περιόδου της τρομοκρατίας, μετατράπηκαν σε ολοκληρωτικά κόμματα.

Η έκφραση της γενικής βούλησης δεν μπορεί να γίνει μέσα από την εκλογή αντιπροσώπων. Οι αντιπρόσωποι δεν μπορούν να γίνουν όργανα έκφρασης της δημόσιας σκέψης. Η εκχώρηση της εξουσίας του καθενός από μας στα κόμματα μέσω των αντιπροσώπων είναι εκχώρηση της θέλησής μας, της σκέψης μας, της συνείδησής μας σε άλλους, τη στιγμή μάλιστα που η εκχώρηση αυτή δεν είναι ούτε καν στιγμιαία, αλλά συνεχής.

Ένα κόμμα χρειάζεται εξουσία για να αναπτύξει την κυριαρχία του πάνω στην κοινωνία και γι’ αυτό ασκεί έλεγχο και εξουσία στη σκέψη των μελών του μέσα από την προπαγάνδα. Δημιουργεί συλλογικό πάθος με το φανατισμό, που τροφοδοτείται από την πίστη σε αλάθητες αρχές που εκφράζονται στο πρόγραμμά του. Ισχυριζόμενο ότι η αναγκαιότητα ύπαρξής του είναι αλληλένδετη με το δημόσιο συμφέρον, ταυτίζει τη δημοκρατία με την ύπαρξή τους. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απάτη. Εξαρτούν την ύπαρξη της δημοκρατίας από τη δική τους ύπαρξη.

Ακολουθώντας κάποιος ένα κόμμα, πιστεύοντας ότι αντιπροσωπεύει το κοινό συμφέρον, αποδέχεται σαν δόγμα τις ασαφείς ή συγκεκριμένες αρχές του. Έτσι αποδεχόμενος ότι αυτές αποτελούν αυτονόητες αλήθειες, τις υιοθετεί άκριτα χωρίς να επιτρέπεται να τις αμφισβητήσει. Η έκφραση κάθε ατομικής σκέψης για το αν κάτι είναι δίκαιο ή άδικο θεωρείται «προσωπική άποψη» που δεν μπορεί να έχει την ίδια βαρύτητα με τις αλήθειες του κόμματος. Η αλήθεια όμως δεν μπορεί να είναι εκ των προτέρων γνωστή, αλλά γίνεται γνωστή μέσα από τη δυσπιστία και την επιθυμία μας να την γνωρίσουμε, χωρίς να βάζουμε ταμπέλες και σχήματα του παρελθόντος.

Η έλλειψη κριτικής σκέψης έχει έτσι σαν αποτέλεσμα την υποδούλωση σε κάθε κυρίαρχη θεωρία και συνεπώς στο ψέμα. Αυτή η θεωρία γίνεται αξίωμα και απαιτεί να αποδεικνύεται ανά πάσα στιγμή μέσα από την κατασκευή επιχειρημάτων που θα την στηρίξουν, στραγγαλίζοντας έτσι τη ζωντανή πραγματικότητα και εμποδίζοντας να εμφανιστούν καινούργιες ιδέες και αρχές. Κάθε διαφορετική άποψη που έρχεται σε αντίθεση με το δόγμα είναι απειλή και γι’ αυτό πρέπει να εξαφανιστεί.

Η κυριαρχία μιας οργανωμένης μειοψηφίας, όπως είναι ένα κόμμα, πάνω σε μια ανοργάνωτη πλειοψηφία, όπως είναι η κοινωνία, είναι αναπόφευκτη. Κάθε μεμονωμένο άτομο της πλειοψηφίας, που αντιμετωπίζει από μόνο του την ολότητα της οργανωμένης μειοψηφίας, βρίσκεται σε μειονεκτική θέση. Εκ των πραγμάτων, είναι καταδικασμένο να νικηθεί γιατί είναι αδύνατο να αντιπαρατεθεί το άτομο στην οργάνωση μιας μειοψηφίας. Δημιουργείται τότε η ανάγκη να καθοδηγείται το άτομο από μια ελίτ ή έναν αρχηγό. Η συλλογική σκέψη κυριαρχεί έτσι στο άτομο. Γίνεται ανίκανη να υψωθεί πάνω από τα εμπειρικά γεγονότα, γι’ αυτό και γίνεται φορέας ενός δόγματος. Δέχεται χωρίς ανάλυση τα γεγονότα αυτά, που ήδη έχουν κατά μεγάλο μέρος επιλεκτικά φιλτραριστεί και διαστρεβλωθεί, με τη βοήθεια των μηχανισμών που ελέγχει η άρχουσα ολιγαρχία, όπως είναι το κράτος, τα κόμματα και τα ΜΜΕ. Μένοντας σ’ αυτά, κυριαρχείται απ’ αυτά και δεν ανακαλεί την ιστορική μνήμη που είναι αναγκαία για να πάρει τις σωστές αποφάσεις για την πράξη, καθόσον η λογική είναι προϊόν φυσικής λειτουργίας της σκέψης του ατόμου, που συντελείται όχι αυτόματα, βέβαια, αλλά μόνο όταν υπάρχει η βούληση για την αλήθεια.

Όταν μιλάμε για σκέψη, λοιπόν, πρέπει να κάνουμε τη διάκριση ανάμεσα στη μεταφυσική και τη διαλεκτική σκέψη. Η μεταφυσική είναι αυτή που ανέκαθεν, όπως και σήμερα, λειτουργεί με δόγματα που δεν έχουν σχέση με την αλήθεια και τις ανάγκες της, αλλά εξυπηρετεί πάντα το ψέμα και την κυρίαρχη τάξη. Η διαλεκτική σκέψη από την άλλη, ξεκινώντας από το τώρα και από το άγνωστο, ανακαλύπτει και αναλύει τις αλληλοσυνδέσεις των γεγονότων, χωρίς να προβάλλει αυτά που ήξερε από πριν πάνω σ’ αυτά τα γεγονότα, δηλαδή συνθέτει το ιστορικό με το λογικό.

Σήμερα, πιεζόμενοι από τα προβλήματα της καθημερινότητας, αναζητούμε λύσεις εδώ και τώρα, στα επιμέρους πραχτικά ζητήματα που μας καίνε, πέφτοντας, όμως, αρκετές φορές στην παγίδα να πρέπει να παίρνουμε θέση υπέρ ή κατά κάθε άποψης ή ερωτήματος  που μας εμφανίζεται. Αυτή η λογική στραγγαλίζει τη διαδικασία της σκέψης και μας αναγκάζει να απαντούμε βιαστικά, χρησιμοποιώντας τις έτοιμες ιδέες μας χωρίς να δίνουμε τη δυνατότητα και το χρόνο στην επεξεργασία των σκέψεών μας. Ο σκοπός δεν είναι να πείσουμε για τις σωστές μας ιδέες τους άλλους, αλλά μας ενδιαφέρει για το κάθε πρόβλημα να σκεφτεί ο καθένας ανεξάρτητα από τον άλλο. Το αν οι ιδέες μας συμπέσουν είναι αρκετά σημαντικό, αλλά αυτό πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μόνο της ανεξάρτητης σκέψης του καθενός. Η πηγή σκέψης είναι η ίδια για όλους, αρκεί να αφεθεί σε όλους να πλημμυρίσει το μυαλό μας και έτσι η λογική να αρχίσει να δουλεύει για να βρει λύσεις και να κουράζεται απ’ αυτή τη λειτουργία. Όπως δεν μπορεί κάποιος να τρώει για μας για να ζήσουμε, έτσι κανείς δεν μπορεί να σκέφτεται για μας, και κατά συνέπεια δεν μπορούμε να έχουμε την απαίτηση να σκέφτονται άλλοι για να προτείνουν λύσεις στα προβλήματα που μας αφορούν.

Έτοιμες λύσεις για τα σημερινά προβλήματα δεν μπορεί να υπάρξουν. Είναι φύσει αδύνατο να υπάρξουν. Οι άνθρωποι προσπαθώντας να βρουν λύσεις στα προβλήματα, ψάχνουν να τις βρουν έτοιμες κι έτσι, όπως έχουν μάθει, απευθύνονται σε άλλους για να τους κάνουν  αυτή τη δουλειά. Και επειδή οι άλλοι είτε κόμματα, είτε ινστρούχτορες δεν διαθέτουν λύσεις παρά αφηρημένα δόγματα, κατασκευάζουν το ψέμα που πηγάζει από τα συμφέροντά τους.

Το ψέμα είναι ο σύμμαχος του ολοκληρωτισμού. Για να συνεχίσει το σάπιο αυτό πολιτικό σύστημα να κυβερνά χρειάζεται το ψέμα. Μόνο με την πληροφόρηση της αλήθειας για το τι συμβαίνει γύρω μας και γιατί, μπορούμε να πάρουμε σωστές αποφάσεις.

Το καλοκαίρι του 2011, σαν αποτέλεσμα της αντίδρασης του ελληνικού λαού στην εγκληματική πολιτική της κυβέρνησης και της τρόικας, δημιουργήθηκε για πρώτη φορά σε αντίθεση με τα υπάρχοντα κόμματα, ένα κίνημα αυτοοργανωμένο που είχε ως σπέρμα την άμεση δημοκρατία. Εκατοντάδες χιλιάδες λαού απεγκλωβίστηκαν από τα μπλογκς των κομμάτων και των συνδικαλιστικών ηγεσιών, περνώντας για βδομάδες από τις πλατείες όλης της χώρας, πολλοί απ’ αυτούς πήραν μέρος στις λαϊκές συνελεύσεις, συζητώντας και προβληματιζόμενοι για το μέλλον τους, έχοντας φυσικά ο καθένας διαφορετικές αντιλήψεις. Η απαίτηση του λαού να τελειώνει με αυτό το σάπιο σύστημα, αλλά ταυτόχρονα και η αντίθεσή του με την κομματοκρατία, αποτέλεσε ένα τεράστιο ποιοτικό άλμα που σημάδεψε το πολιτικό σκηνικό.

Αυτή η καμπή ήταν φυσικό να προκαλέσει την αντίδραση της κυβέρνησης, που χρησιμοποίησε μια απίστευτη κρατική βία για να καταστείλει τις ειρηνικές διαδηλώσεις, αλλά και των κομμάτων που είδαν μια πραγματική απειλή για την ύπαρξη και τη διαιώνισή τους. Έτσι έγινε μια τεράστια καμπάνια δυσφήμισης της άμεσης δημοκρατίας. Υπήρξαν πιέσεις στο κίνημα αυτό απαιτώντας να έχει έτοιμες ιδέες και διαμορφωμένες θέσεις. Εμφανίστηκαν ομάδες με κομματικές επιρροές, που μιλώντας σαν ειδήμονες και εκπρόσωποι της άμεσης δημοκρατίας λειτουργούσαν οι ίδιες σαν κόμμα. Άλλοι πάλι έρχονταν στις συνελεύσεις των πλατειών σαν κομματικά μέλη κρυφά, κι έτσι αυτοαναιρούμενοι, δημιουργούσαν σύγχυση. Μια μερίδα ανθρώπων έβλεπε μια τάση εξόδου από τα κόμματά τους. Αλλά υπήρξε κι ένα μέρος που ερχόταν για να κάνει συνειδητά ζημιά. Δημιουργήθηκαν επίσης ομάδες που ανεξαρτητοποιήθηκαν από τα υπάρχοντα κόμματα, αλλά συγχρόνως συνέχιζαν να λειτουργούν σαν κόμματα, θέτοντας σαν προϋπόθεση ενότητας την συμφωνία σε μια μίνιμουμ πλατφόρμα πολιτικών αιτημάτων.

Η απαξίωση του πολιτικού και κομματικού συστήματος είναι δεδομένη και δεν μπορεί να ξαναγυρίσουμε σε προηγούμενη κατάσταση. Η ρήξη όμως θα γίνει μόνο όταν συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να απορρίψουμε την αντιπροσώπευση που είναι ο τρόπος λειτουργίας αυτού του συστήματος. Ο άνθρωπος δεν έχει μάθει να σκέφτεται και να αποφασίζει για τον εαυτό του κι έτσι εναποθέτει σε άλλους την τύχη του. Όταν βρίσκεται σε δύσκολη θέση πισωγυρίζει, αρνούμενος να σκεφτεί ο ίδιος και απαιτεί να σκέφτονται άλλοι αντί γι’ αυτόν. Έχει μάθει ότι άλλοι πρέπει να κάνουν αυτά που τον αφορούν και όταν αυτοί τον εξαπατούν τότε θυμώνει  μαζί τους, απειλώντας τους ότι θα βρει άλλους  καλύτερους για να τον αντιπροσωπεύσουν. Αν το κίνημα της άμεσης δημοκρατίας δεν αναπτυχθεί, ο κόσμος θα συνεχίσει να ψάχνει να βρει άλλους για να του δώσουν διέξοδο.

Ακόμα κι αν αναγκαστεί να αφήσει πίσω του τα κόμματα που αμφισβητεί, δηλώνοντας ότι δεν τους έχει εμπιστοσύνη, ότι τα έχει απορρίψει, ότι δεν εναποθέτει τις ελπίδες του πάνω σ’ αυτά, θα συνεχίσει να ψάχνει λύσεις κάπου αλλού, έξω από τον εαυτό του. Αυτό είναι επικίνδυνο πισωγύρισμα, τη στιγμή που το πολιτικό σύστημα καταρρέει.

Η υπόθεση της άμεσης δημοκρατίας πράγματι είναι πρωτόγνωρο, αλλά και δύσκολο ζήτημα. Η δυσαρέσκεια του λαού δεν είναι αρκετή ώστε να οδηγηθεί ο ίδιος στην εξουσία. Ακόμα κι αν κατορθώσει να ανατρέψει μια άρχουσα ολιγαρχία, τότε αναπόφευκτα, αν δεν πάρει ο ίδιος την εξουσία στη βάση της άμεσης δημοκρατίας, τότε θα βρεθεί μια άλλη οργανωμένη μειοψηφία για να ασκήσει τις λειτουργίες της ολιγαρχίας. Την εξουσία θα την πάρουν ομάδες από κόμματα ή από κρατικούς θύλακες, οι οποίοι αν δεν ξέρουμε εμείς τι να κάνουμε, τότε θα βρεθούν αυτοί για να την σφετεριστούν μια που αυτοί ξέρουν πολύ καλά τι θα κάνουν. Μια  καινούργια τάξη μαφιόζων θα φτιάξει μια άλλη ζούγκλα. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε τις ευθύνες που έχει ο λαός πάνω σ’ αυτό. Ή θα έχουμε άμεση δημοκρατία ή αυταρχικά καθεστώτα.

Οι ηγετικές φυσιογνωμίες μέσα στην κοινωνία δεν θα πάψουν να υπάρχουν. Άνθρωποι που έχουν σκέψεις πρωτοπόρες, με δυνατότητες να βοηθήσουν το κοινωνικό σύνολο είναι δεδομένο ότι υπάρχουν, αλλά δεν μπορούν να δημιουργήσουν κάτω από τις σημερινές συνθήκες. Η δυνατότητα έκφρασής τους δεν σημαίνει όμως ότι μπορούν να αντικαταστήσουν τη βούληση των πολιτών. Οι προτάσεις που θα γίνονται απ’ αυτούς, θα πρέπει να μπαίνουν σε ψηφοφορία και έτσι να βοηθούν στο να παίρνει η πλειοψηφία των πολιτών ορθότερες αποφάσεις. Δεν χρειαζόμαστε ηγέτες με το εγώ τους πάνω από την κοινωνία, που  θα εμφανίζονται σαν ειδήμονες, γιατί η πολιτική δεν είναι η τέχνη των ειδικών. Είναι άλλο πράγμα η εκλογή των καλύτερων που θα υλοποιούν αποφάσεις και οι οποίοι θα είναι ανά πάσα στιγμή ανακλητοί κι άλλο πράγμα η εκλογή αντιπροσώπων που θα παίρνουν αποφάσεις οι ίδιοι στο όνομα των πολιτών.

Η άμεση δημοκρατία και η οργάνωση της οικονομίας είναι απόλυτα συνδεδεμένα ζητήματα. Το ότι ο λαός  πρέπει να απαλλαγεί σήμερα από το βραχνά του χρέους, που έχει φορτωθεί χωρίς τη δική του ευθύνη και συγκατάθεση για να μπορέσει να επιζήσει, είναι δεδομένο. Η οικονομική ανισότητα που απασχολεί σήμερα την κοινωνία απασχόλησε και τους αρχαίους Έλληνες στην αθηναϊκή δημοκρατία από τον 6^ο αιώνα με τον Σόλωνα. Ο Σόλων με την σεισάχθεια διέγραψε τα χρέη των φτωχών αγροτών που έγιναν δούλοι υποθηκεύοντας τα σώματά τους έναντι των χρεών τους στους πλούσιους γαιοκτήμονες. Μέσα από το θεσμό της άμεσης δημοκρατίας ψήφισαν τον περιορισμό της οικονομικής ανισότητας επιβάλλοντας όρους στους πλούσιους.

Δεν είναι λοιπόν προϋπόθεση η αλλαγή των οικονομικών δομών του πολιτικού συστήματος για να υπάρξει άμεση δημοκρατία, αλλά είναι η άμεση δημοκρατία αυτή που θα καθορίσει ποιες θα είναι οι παραγωγικές σχέσεις και το μοντέλο της οικονομίας, σύμφωνα με το συμφέρον της πλειοψηφίας των πολιτών και όχι της ολιγαρχίας που είναι η συντριπτική μειοψηφία. Η κατανομή του πλούτου, ο έλεγχος και η διαχείριση του χρήματος καθώς και η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος πρέπει να γίνεται από το λαό γιατί  χωρίς δημοκρατία το χρήμα γίνεται θανάσιμο εργαλείο σε βάρος όλης της κοινωνίας.

Φυσικά και όταν μιλάμε για άμεση δημοκρατία σκεφτόμαστε διάφορα οικονομικά μοντέλα που θα θέλαμε να υλοποιηθούν. Άλλωστε με τι θα ασχοληθούμε στην άμεση δημοκρατία, με το τι δέντρα θα δεντροφυτεύουμε ή θα συζητάμε για το πρωτεύον που είναι η οικονομία; Το ζήτημα του τρόπου παραγωγής και της συλλογικής διαχείρισής του αφορά όλη την κοινωνία και όχι μόνο μια τάξη, είτε αυτή είναι η αστική είτε η εργατική είτε τα μεσαία στρώματα.  Πολλοί έχουν σκέψεις πάνω στην οικονομία και θα πρέπει να παρουσιαστούν δημόσια προτάσεις για ένα νέο οικονομικό μοντέλο. Αυτές όμως οι προτάσεις θα πρέπει να ψηφιστούν από όλο το λαό που θα έχει και ο ίδιος τη δυνατότητα να αλλάξει ανά πάσα στιγμή τις αποφάσεις του, αν θεωρήσει ότι κάποια στιγμή πήρε  μια λάθος απόφαση.

Η δημοκρατία είναι μια αναγκαιότητα που πηγάζει από την ανθρώπινη ανάγκη για επιβίωση και ελευθερία, αλλά  το αν θα πραγματοποιηθεί εξαρτάται απόλυτα από τη θέληση των ανθρώπων να αλλάξουν και τον μέχρι τώρα τρόπο της σκέψης τους.

____________________

Αναδημοσίευση από http://www.dramania.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=6682:omada-politon-hlioypolhs-skepseis-gia-thn-proothhsh-ths-ameshs-dhmokratias&Itemid=184

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΗΣΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΛΑΜΠΟΥ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Ελλάδα. Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τί πρέπει να κάνουμε;

Απαντά ο Κώστας Λάμπος

 

ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ στο TVXS

της  Κρυσταλίας Πατούλη

04:09, 21 Σεπ 2012 |tvxs.gr/node/106459

*

Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε; είναι το αντικείμενο έρευνας της Κρυσταλίας Πατούλη στο tvxs, ερωτήματα στα οποία δίνουν τη δική τους απάντηση γνωστές προσωπικότητες των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών. Σήμερα δημοσιεύουμε τις απαντήσεις του οικονομικού επιστήμονα, Κώστα Λάμπου. 

*

Επιγραμματικά θα έλεγα πως η κοινωνική ανισότητα είναι η πηγή όλων των δεινών της ανθρωπότητας από τα γεννοφάσκια της μέχρι σήμερα και συνεπώς χωρίς κοινωνική ισότητα δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία, δικαιοσύνη, ευημερία, δημοκρατία και πολιτισμός. Επειδή όμως αυτό μπορεί να θεωρηθεί γενικό και αφηρημένο θα προσπαθήσω να προσεγγίσω το διπλό ερώτημα αναλυτικότερα.

Η ευκολότερη απάντηση στο ερώτημα «ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ» είναι αυτή που η κυρίαρχη αστική ιδεολογία καλλιεργεί, σύμφωνα με την οποία για τη σημερινή τραγική κατάσταση στη χώρα φταίει ‘η κατάρα της ελληνικής φυλής’ που εκφράζεται ως αέναη εμφυλιοπολεμική φαγωμάρα, και οπωσδήποτε φταίει η ‘ανθρώπινη φύση’ που εκφράζεται ως απληστία, ατομισμός και ιδιωτεία. Συνεπίκουρος στην αστική ιδεολογία έρχεται η σκοταδιστική θρησκοληψία σύμφωνα με την οποία η σημερινή απάνθρωπη κατάσταση είναι ‘θέλημα θεού’ ο οποίος μας δοκιμάζει, με την κόλαση των διάφορων εξουσιών, μέχρι να μετανοήσουμε για να μας ανταμείψει στη ‘μεταθανάτιο’ ζωή.

Όμως όλες οι ιδεολογίες όπως και όλες οι θρησκείες εκφράζουν συμφέροντα, οι κυρίαρχες ιδεολογίες-θρησκείες εκφράζουν τα συμφέροντα των κυρίαρχων κοινωνικών τάξεων και του ιερατείου, και κρύβουν από τα θύματά τους την πραγματικότητα πίσω από κούφιες έννοιες όπως «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια» με τις οποίες εμπορεύονται την πατρίδα, την πίστη και την οικογένεια για να πλουτίζουν και να εξουσιάζουν την εργαζόμενη κοινωνία-ανθρωπότητα.

Εν τούτοις οι αδικημένοι όλων των εποχών και χωρών και στο βαθμό που κατανοούν την κατάστασή τους ως σκευωρία των εξουσιαστών και του ιερατείου, προσπαθούν να βρουν τις πραγματικές αιτίες των κοινωνικών φαινομένων και γι’ αυτό καταφεύγουν στο διάλογο και στην αναζήτηση της αλήθειας μέσω της απόκτησης της σχετικής γνώσης, από την οποία αναζήτηση προέκυψαν οι διάφορες επιστήμες.

Οι επιστήμες της βιολογίας, της ανθρωπολογίας, της αρχαιολογίας, της κοινωνιολογίας και της ιστορίας, για να σταθούμε μόνο σε αυτές, μας προσφέρουν την επιστημονικά έγκυρη γνώση σύμφωνα με την οποία οι διάφορες μικροκοινωνίες και συνεπώς η ανθρωπότητα για εκατομμύρια χρόνια πορεύτηκε το δρόμο της κοινωνικής ισότητας και μόνο όταν κάποιοι ελάχιστοι κατάφεραν με το ψέμα και με τη βία να ξεχωρίσουν και να καθυποτάξουν την υπόλοιπη κοινωνία στην εξουσία τους η ανθρωπότητα έγινε κομμάτια που συγκρούονται και αλληλοσπαράσσονται στη λογική του απάνθρωπου παραλογισμού που τον ονόμασαν και ‘ανταγωνισμό’, σύμφωνα με τον οποίο «ο θάνατός σου η ζωή μου».

Έτσι απέναντι στις ιδεολογίες και στους σκοταδιστικούς μύθους ορθώνεται σταδιακά η γνώση και η συνείδηση πως τα κοινωνικά φαινόμενα δεν είναι έργο κανενός υποτιθέμενου θεού ή καμιάς υποτιθέμενης φυλετικής ανωμαλίας και πολύ περισσότερο δεν είναι συνέπεια της ανθρώπινης φύσης η οποία άλλωστε, όπως από την εποχή του Αριστοτέλη είναι γνωστό, προσδιορίζεται ως ιστορικό και όχι ως φυσικό ή μεταφυσικό μέγεθος. Συνεπώς τα κοινωνικά φαινόμενα, ως α, β, γ κοινωνικό πρόβλημα άσκησης εξουσίας των λίγων πάνω στους πολλούς με σκοπό τον πλουτισμό των μεν και την εκμετάλλευσή των δε, είναι έργο κάποιων ανθρώπων και όχι όλων των ανθρώπων.

Συνέπεια αυτής της συνειδητοποίησης ήταν οι πολλοί και υπό εκμετάλλευση εξουσιαζόμενοι άνθρωποι να παλεύουν να απαλλαγούν από τους εξουσιαστές-εκμεταλλευτές τους και οι εξουσιαστές-εκμεταλλευτές να ‘νομιμοποιούν’ τα παράνομα και απάνθρωπα συμφέροντά τους και να θωρακίζουν την εξουσία τους με το εκάστοτε ταξικό κράτος και τους μηχανισμούς αποπροσανατολισμού και καταστολής. Αυτός ο αγώνας των μεν εναντίον των δε με τη μορφή της άμυνας ή της επίθεσης οδήγησε την ανθρώπινη ιστορία από τη μια ανισορροπία στην, ανάλογα με τον εκάστοτε συσχετισμό δυνάμεων, επόμενη πρόσκαιρη ισορροπία, μέχρι που φτάσαμε στον 21ο αιώνα.

Η εργαζόμενη ανθρωπότητα μέσα από την αργόσυρτη και βασανιστική της πορεία σμιλεύει το όραμα της κοινωνικής ισότητας, της ειρήνης και του Ανθρωπισμού κάνοντας κάθε φορά ένα βήμα μπροστά με μερικές εξαιρέσεις που τα απάνθρωπα και καταστροφικά ταξικά συμφέροντα των εκάστοτε εξουσιαστών που κατάφεραν να γυρίσουν την ιστορία μερικά χρόνια ή ακόμα και κάμποσους αιώνες πίσω.

Σήμερα η εργαζόμενη ανθρωπότητα βρίσκεται εξαιτίας του απάνθρωπου και καταστροφικού παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού μπροστά σε ένα καινούργιο κρίσιμο σταυροδρόμι και καλείται να επιλέξει μεταξύ ενός καινούργιου μεσαίωνα της καπιταλιστικής βαρβαρότητας από τη μια και της κοινωνικής απελευθέρωσης με μορφή την Άμεση Δημοκρατία-Αταξική Κοινωνία και περιεχόμενο την Κοινωνική Ισότητα.

Οι εκάστοτε εξουσιαστές και οι πληρωμένοι ντελάληδες, αλλά ακόμα και κορυφαία μυαλά της εκάστοτε εποχής αφόριζαν και συνεχίζουν ακόμα και σήμερα να αφορίζουν, από άγνοια ή από σκοπιμότητα, τα αιτήματα των εργαζόμενων τάξεων για ένα καλύτερο χωρίς καταπίεση, εκμετάλλευση, πολέμους και πείνα κόσμο, ως ουτοπία και ζορμπαλίκι, αλλά τελικά αυτός ο εκάστοτε καλύτερος κόσμος ξεπερνούσε τα υποκειμενικά και αντικειμενικά εμπόδια και από ‘ουτοπία’ γινόταν πραγματικότητα και στη συνέχεια γινόταν βήμα-βήμα ιστορία για να δώσει τη θέση του σε έναν ακόμα καλύτερο κόσμο.

Αποτέλεσμα αυτής της αέναης πάλης ήταν ο δούλος να γίνει δουλοπάροικος, ο δουλοπάροικος εργάτης και ο σημερινός συλλογικός εργάτης με την έννοια των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού να προσπαθεί με τη βοήθεια του, με ανυπολόγιστες θυσίες της εργαζόμενης ανθρωπότητας, αποκτηθέντος και συσσωρευθέντος τεράστιου πνευματικού πλούτου με τη μορφή των επιστημών των τεχνολογιών και του πολιτισμού να κατακτήσει τη θέση που του αξίζει ως ελεύθερος Άνθρωπος μέσα σε μια αυτοπροσδιοριζόμενη αταξική κοινωνία-ανθρωπότητα.

Μετά από αυτή την διακριτικά διατυπωμένη σύντομη ανάλυση για τις αιτίες και την ιστορία της σημερινής απάνθρωπης παγκόσμιας πραγματικότητας μπορούμε να προσεγγίσουμε τις αιτίες της σημερινής τραγικής νεοελληνικής πραγματικότητας.

Προσωπικά δεν συμμερίζομαι τις υποτίθεται αντιπολιτευτικές κραυγές και τους υποτίθεται προοδευτικούς αφορισμούς εναντίον προσώπων και θεσμών του εποικοδομήματος. Όχι βέβαια γιατί δεν έχουν ευθύνες, αλλά γιατί όσες φορές αγνοήθηκε από άγνοια ή από σκοπιμότητα ο ρόλος του οικοδομήματος και το ‘κακό’ χρεώθηκε μόνο σε πρόσωπα και θεσμούς του εποικοδομήματος, δηλαδή στο πολιτικό σύστημα και στο πολιτικό υπηρετικό προσωπικό του που ασκούν δευτερεύουσας σημασίας δοτή εξουσία για λογαριασμό των ενοίκων και ιδιοκτητών του οικοδομήματος, άλλες τόσες φορές τα πράγματα μένουν στάσιμα αν δεν κάνουν βήμα προς τα πίσω.

Η ιστορία μας διδάσκει πως κάθε φορά που ο ελληνικός λαός αφέθηκε σε τέτοιες λογικές και προχώρησε με την ξερή και τυπική ψήφο του στην αλλαγή των προσώπων, των κομματικών θεσμών ή ακόμα και του ίδιου του πολιτικού συστήματος με την εναλλαγή από ‘βασιλευόμενη δημοκρατία’ σε προεδρική δημοκρατία και από στρατιωτική δικτατορία σε μειοψηφική πολιτική μονοκομματική ή δικομματική κοινοβουλευτική δικτατορία, χωρίς να είναι σε θέση να κατανοήσει το ρόλο και να αγγίξει στον πυρήνα του το κοινωνικοοικονομικό οικοδόμημα, δυστυχώς τα πράγματα για τον κόσμο της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού όχι μόνο δεν άλλαξαν προς το καλύτερο, αλλά εξελίχθηκαν από το κακό στο χειρότερο.

Η λογική κατάληξη όλου αυτού του σισύφειου πολιτικού μύθου είναι τα σημερινά αδιέξοδα που δεν κατασπαράζουν μόνο τα κοινωνικά-υπαρξιακά δικαιώματα των εργαζόμενων και την εθνική ανεξαρτησία της Ελλάδας, αλλά απειλούν ευθέως ακόμα και την εθνική ακεραιότητα και την ίδια την υπόσταση της Ελλάδας ως χώρας. Γι’ αυτό θα προσπαθήσω σε συντομία να αναφερθώ στους όρους κυοφορίας και στις στραπάτσες της γέννας αλλά και τις εξέλιξης του νεοελληνικού κράτους.

Σ’ αυτή την προσέγγιση δεν πρέπει να αφήσουμε να μας διαφύγει το γεγονός πως στα πλαίσια της οθωμανικής κατοχής ο δοκιμαζόμενος ελληνικός λαός είχε τρία σκληρά και εξουσιαστικά αλληλοδιαπλεκόμενα απάνθρωπα αφεντικά, δηλαδή τον τούρκο κατακτητή πασά και σουλτάνο, τον έλληνα φοροεισπράκτορα και στη συνέχεια κοτζάμπαση και τον υψηλόβαθμο ‘ορθόδοξο’ κλήρο. Από το 1535 και μετά ο σουλτάνος για να αυξήσει τον πλούτο και την εξουσία του και να εξασφαλίσει εξωτερικούς συμμάχους παραχωρεί σταδιακά και επιλεκτικά το καθεστώς των διομολογήσεων με το οποίο η οικονομική δραστηριότητα στον υπόδουλο ελλαδικό χώρο εκχωρείται στους Άγγλους και στους Γάλλους.

Από τότε η οικονομικές δομές του ελλαδικού χώρου σταδιακά προσαρμόζονται συμπληρωματικά στις οικονομίες των αναδυόμενων καπιταλιστικών μητροπόλεων και ο υπόδουλος ελλαδικός οικονομικός χώρος μετατρέπεται σε αποικιακό χώρο και στην κυριολεξία σε αγγλογαλλικό προτεκτοράτο με τις ευλογίες της «Μεγάλης Πύλης».

Η άγρια εκμετάλλευση έφερε την απόλυτη εξαθλίωση του ελληνικού λαού και αυτή με τη σειρά της τις δεκάδες ή και εκατοντάδες αγροτικές εξεγέρσεις, μαζί και τα φαινόμενα των ελληνικών παροικιών και του ορεινού ελληνικού χώρου και κοινοτισμού που κράτησαν ζωντανό το όραμα της απελευθέρωσης από τον τούρκικο ζυγό και τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου σύγχρονου ελληνικού κράτους. Έτσι φτάσαμε στην επανάσταση του 1821 με στόχο την εθνική και κοινωνική απελευθέρωση για να απαλλαγεί ο ελληνικός λαός από την τούρκικη κατοχή αλλά και από τους ελέω της εξουσίας του πασά και του σουλτάνου κοτζαμπάσηδες.

Δυστυχώς όμως η επανάσταση του 21 απέτυχε για πολλούς εσωτερικούς και εξωτερικούς λόγους ως κοινωνική, και ως εθνική έμεινε ανολοκλήρωτη γιατί οι αγγλογάλλοι αποικιοκράτες απέτρεψαν την εθνική απελευθέρωση ολόκληρου του ελλαδικού χώρου και περιόρισαν το νεοσύστατο ελληνικό κράτος στο ένα τρίτο του ελλαδικού χώρου και των Ελλήνων.

Ο στόχος τους ήταν να ελέγχουν το νεοελληνικό κράτος, να συνεχίσουν να κρατούν την οικονομία του σε συμπληρωματικό προς τις δικές τους οικονομίες ρόλο, ώστε να παραμείνει προτεκτοράτο και σε κάθε περίπτωση να εμποδίζει ‘την αρκούδα να βρέξει τα πόδια της στη Μεσόγειο’. Για να πετύχουν όλους αυτούς τους στόχους τους έπρεπε να ελέγχουν στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά το νεοσύστατο ελληνικό κράτος και αυτό το κατάφεραν:

• με τα αγγλικά ‘δάνεια ανεξαρτησίας’ που δεν έφτασαν ποτέ στην Ελλάδα εκτός από ένα ελάχιστο ποσοστό τους (20%) που πυροδότησε μάλιστα τον πιο σκληρό εμφύλιο πόλεμο,
• με τις ένοπλες στρατιωτικές δυνάμεις που διατηρούσαν στην περιοχή και παρενέβαιναν κάθε φορά που τα ελληνικά ένοπλα επαναστατικά τμήματα, αλλά και ο δοκιμαζόμενος ελληνικός λαός διεκδικούσαν λύσεις με στόχο την ανεξαρτησία και τη δικαιοσύνη,
• επιβάλλοντας μάλιστα για βασιλιά τοποτηρητή τους ένα ανδρείκελο με στήριγμα τμήμα του βαυαρικού στρατού και μια στρατιά ξένων αντιβασιλέων, υπουργών και μυστικοσυμβούλων και
• με τη συγκρότηση των κοτζαμπάσηδων σε αγγλικό, γαλλικό και ρωσικό κόμμα που συγκρούονταν καθ’ υπαγόρευση των προστάτιδων δυνάμεων για να κρατήσουν την Ελλάδα υποχείριό τους.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες το νεοελληνικό κράτος αναγκάζονταν, υπό την πίεση του ελληνικού λαού και παρά την απροθυμία των δοτών ξενόδουλων και κατά κανόνα αγγλόδουλων συντηρητικών κυβερνήσεων, κάθε τόσο να αναλώνεται σε στρατιωτικούς αγώνες για την ολοκλήρωση της επανάστασης του 21 με στόχο την απελευθέρωση των ακόμα υπόδουλων τμημάτων του ελλαδικού χώρου και του Ελληνισμού, πράγμα φυσικά που δεν άφηνε πόρους για την οικονομική, την κοινωνική και την εθνική ανασυγκρότηση.

Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και την επιδρομή των χρυσοκάνθαρων της διασποράς που σε συνεργασία με το ντόπιο μεταπρατικό κεφάλαιο λεηλάτησαν τον πλούτο της χώρας για λογαριασμό του ευρωπαϊκού καπιταλισμού και φυσικά για το δικό τους παράνομο πλουτισμό τότε θα κατανοήσουμε μερικές ακόμα από τις αιτίες της σημερινής ελληνικής τραγωδίας.

Οι πολλές και συνεχόμενες πολεμικές εμπλοκές καθώς επίσης και ο διαρκής εμφύλιος πόλεμος μεταξύ των αντιμαχόμενων συντηρητικών και ξενόδουλων μερίδων της άρχουσας τάξης αποδυνάμωναν κάθε αναπτυξιακή προσπάθεια του εργαζόμενου ελληνικού λαού και οδήγησαν τη χώρα σε πέντε επίσημες πτωχεύσεις.

Ιδιαίτερα ο 2ος παγκόσμιος πόλεμος που είχε ως αποτέλεσμα τη γερμανική κατοχή (1940-1944) η οποία ισοπέδωσε όλες τις οικονομικές και κοινωνικές υποδομές και αποδεκάτισε τον πληθυσμό της Ελλάδας, γύρισε τη χώρα σε συνθήκες όμοιες με αυτές του τέλους το 19ου αιώνα, όταν οι καπιταλιστικές οικονομίες των άλλων ευρωπαϊκών χωρών κάλπαζαν με στόχο την αύξηση της μερίδας τους στην παγκόσμια καπιταλιστική αγορά, κερδίζοντας συνεχώς βαθμίδες στον διεθνή καταμερισμό της παραγωγής και της εργασίας.

Σε όλη αυτή την ιστορική διαδρομή ο εργαζόμενος ελληνικός λαός συνειδητοποιούσε σταδιακά πως η ρίζα της κακοδαιμονίας του δεν βρίσκεται στον αέρα, δηλαδή στο εποικοδόμημα, αλλά στη ρίζα, στα θεμέλια του καπιταλιστικού οικονομικοκοινωνικού συστήματος, διαδικασία που ενισχύθηκε από την επιτυχία της Οκτωβριανής Επανάστασης, την προοδευτική στροφή της ελληνικής διανόησης κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου και τη δράση των διάφορων Σοσιαλιστικών οργανώσεων και κύρια από τη δράση του Κομμουνιστικού Κόμματος και ανδρώθηκε σε δύναμη εξουσίας κατά τη διάρκεια της παλλαϊκής αντιφασιστικής εθνικής αντίστασης με κύρια έκφρασή της το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ.

Δυστυχώς όμως αυτή η ευκαιρία χάθηκε εξαιτίας της υποταγής της ηγεσίας του ΚΚΕ και του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στις συμφωνίες των «συμμάχων» (Γιάλτα, Λίβανος, Βάρκιζα, Καζέρτα) σύμφωνα με τις οποίες η Ελλάδα έπρεπε να συνεχίσει να είναι αγγλικό προτεκτοράτο. Για να συμβεί όμως αυτό θα έπρεπε να συντριβεί το πνεύμα της εθνικής αντίστασης και το όραμα για σοσιαλισμό των εργαζόμενων και για ένα καλύτερο κόσμο. Έτσι φτάσαμε στον καθ’ υπαγόρευση εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε (1946-1949), ο οποίος ολοκλήρωσε την καταστροφή, δίχασε βαθύτατα τον ελληνικό λαό και ανάκοψε κάθε προσπάθεια οικονομικής ανόρθωσης.

Η μεταπολεμική-μετεμφυλιακή πορεία της χώρας, ως αμερικανικό πια προτεκτοράτο, υποκείμενη στο δόγμα «ανήκουμε στη Δύση», στην αντικομουνιστική υστερία των ‘νικητών’ του εμφυλίου και στην τρομοκρατία του αστυνομικού κράτους της Δεξιάς συνέχισε την αφαίμαξη της ελληνικής οικονομίας με αποτέλεσμα την αθρόα μετανάστευση εκατοντάδων χιλιάδων εκ των παραγωγικότερων Ελλήνων με αποτέλεσμα την όξυνση των κοινωνικών αγώνων για δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη και εθνική ανεξαρτησία.

Η απάντηση της μητρόπολης και των ντόπιων τοποτηρητών της ήταν η αμερικανονατοϊκή στρατιωτική δικτατορία με αποτέλεσμα την οικονομική και κοινωνική στασιμότητα και κατάληξη την τουρκική εισβολή και κατοχή του 37% του κυπριακού εδάφους. Αυτά τα γεγονότα ακρωτηριάζουν τον ελληνισμό και καταστέλλουν την ορμή του για πρόοδο και συντονισμό του βηματισμού του με τις σύγχρονες εξελίξεις και δυνατότητες.

Η χούντα τελικά καταρρέει κάτω από την πίεση του ελληνικού λαού και την παγκόσμια κατακραυγή και έτσι μπαίνομε με την ‘αλλαγή σκυτάλης’ στην εποχή που ονομάστηκε ‘μεταπολίτευση. 

Ο ελληνικός λαός και σύσσωμος ο ελληνισμός ξαναμαζεύει τα συντρίμμια του, ξαναφρεσκάρει το όραμά του για μια σύγχρονη Ελλάδα σε ένα καλύτερο κόσμο και στρατεύεται στον αγώνα για Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία και Κοινωνική Απελευθέρωση με Δημοκρατικές Διαδικασίες. Αλλά ξέχασε ή δεν του είπαν πως αυτές οι αλλαγές δεν είναι υπόθεση του εποικοδομήματος, αλλά της ριζικής αλλαγής του οικοδομήματος μέχρι και την ριζική ξεθεμελίωσή του.

Στο μεταξύ το πολιτικό σύστημα, το εποικοδόμημα με τη μορφή της light αντιπροσωπευτικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας μεγαλούργησε ως κατοχικός σαράφης με τα παρακάτω θαυμαστά έργα του με τη βοήθεια των οποίων ο έλεγχος της ελληνικής οικονομίας πέρασε κυριολεκτικά στα χέρια μιας νέας ανελέητης υπερεθνικής νεοαποικιοκρατικής-νεοϊμπεριαλιστικής μαφίας η οποία έδρασε με σύστημα και σχέδιο, που το εφάρμοσαν οι ντόπιοι συνεταίροι τους, Ας δούμε μερικά στοιχεία από το σχέδιο λεηλασίας της Ελλάδας:

1.      Οι ‘αγορές του αιώνα’ που έρχονταν και απέρχονταν κάθε χρόνο, όπως η άνοιξη, και προέρχονταν από τοκογλυφικά ‘δάνεια εξυπηρέτησης’ και ανέρχονταν σε δεκάδες δισεκατομμύρια Δραχμές και στη συνέχεια Ευρώ, γεμίζουν την Ελλάδα με τα, συνήθως άχρηστα και μη συμβατά με τις αμυντικές και αναπτυξιακές ανάγκες της χώρας, αμερικανικά Φάντομ, τα F16 και τα Απάτσι, τα γερμανικά Λέοπαρντ, τις πυραυλάκατες και τα υποβρύχια τύπου 214, ‘που γέρνουν’, τα γαλλικά Μιράζ και τους πυραύλους Εξοσέτ, αλλά και τα σοβιετικά και αργότερα τα ρωσικά αμυντικά-πυραυλικά συστήματα, όπως οι S300, για να κερδοσκοπεί η οικονομία του Βορά και να υπάρχει εργασία και ‘κοινωνική ειρήνη’ στη Μητρόπολη, έδιναν ένα συμπληρωματικό χαρακτήρα στην ελληνική οικονομία που επέτρεπε τη σταδιακή αφαίμαξη της Ελλάδας.

2.      Αν δίπλα στις ‘αγορές του αιώνα’ βάλουμε και τα λεγόμενα μεγάλα και σκανδαλωδώς υπερτιμημένα και υπερκοστολογημένα  έργα, όπως η Εγνατία οδός, το Μετρό της Αθήνας, τη ζεύξη Ρίου-Αντιρρίου και φυσικά τα μεγαλοϊδεατικά έργα της Ολυμπιάδας της Αθήνας, που κι’ αυτά έγιναν με ‘δανεισμό εξυπηρέτησης’, με εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους, αλλά τα περισσότερα εκχωρήθηκαν για μακροχρόνιες εκμεταλλεύσεις σε συνεργαζόμενες αμερικανικές, γαλλικές, γερμανικές, ελβετικές κ.λπ. ιδιωτικές εταιρείες με ελάχιστη μέχρι μηδενική συμμετοχή χάρη στην υπερτιμολόγηση των έργων και της δημιουργικής λογιστικής.

3.      Δεν πρέπει να παραλείψουμε να αναφερθούμε και στο colpo grosso του ελληνικού χρηματιστηρίου με το οποίο οι ίδιοι πάντα κύκλοι άδειασαν τις ελληνικές τράπεζες από τη λαϊκή αποταμίευση με πρώτους και κύριους συνεργούς και κράχτες τον τότε έλληνα πρωθυπουργό, τον υπουργό του επί των οικονομικών και τους αχυράνθρωπους ‘τραπεζίτες’ που με τις blue chips-φούσκες και τα περίφημα ‘λαμπρόχαρτα’, παραπλάνησαν συνειδητά και εσκεμμένα τους Έλληνες μικροαποταμιευτές να παίξουν για γίνουν πλούσιοι ή να πάρουν ‘μετοχοδάνεια για να ρεφάρουν’, γιατί τάχα το χρηματιστήριο που ‘εκφράζει τη δυναμική της οικονομίας… και θα ανεβεί στις 7000 ή και περισσότερες μονάδες’, συνέβαλαν στην απόλυτη αφαίμαξη της οικονομίας της χώρας, η ‘σωτηρία’ της οποίας οδηγούσε αναγκαστικά στη χρεοκοπία δηλαδή στην ‘ευρωπαϊκή βοήθεια’ και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

4.      Τέλος και για να έχουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα της λεηλασίας της Ελλάδας και του εργαζόμενου Ελληνικού Λαού πρέπει να λάβουμε υπόψη μας την πάγια τακτική της κομπραδόρικης άρχουσας τάξης να μεταφέρει, με τη βοήθεια βέβαια ή την ανοχή του αστικού κράτους και παρακράτους, τα αθεμίτως αποκτηθέντα από υποτιμολογήσεις και υπερτιμολογήσεις και φυσικά από μίζες διαμεσολάβησης και τα με χίλιους τρόπους κλεμμένα εισοδήματά της στις τράπεζες της Ελβετίας και των διάφορων άλλων ‘φορολογικών παραδείσων’, τα οποία σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις ανέρχονται στο ύψος των περίπου 600 δισεκατομμυρίων Ευρώ, τότε δεν θα είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί φτάσαμε ως εδώ, ποιοι χρεοκόπησαν την Ελλάδα και ποιος χρωστάει πόσα, γιατί και σε ποιόν.

Για όλους αυτούς τους λόγους που είναι άρρηκτα δεμένοι με τα συμφέροντα του γεωγραφικού και κοινωνικού Βορά, δηλαδή του Κεφαλαίου, αλλά και για πολύ σημαντικούς επίσης γεωπολιτικούς και γεωστρατηγικούς λόγους που έχουν να κάνουν με τα ηγεμονικά σχέδια του Αμερικανισμού (που πήραν αέρα μετά την εθελούσια κατάρρευση της πάλλε ποτέ κραταιάς Σοβιετικής Ένωσης) και τα συμφέροντά των ΕΠΑ στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και με τα υποηγεμονικά σχέδια του Νεογερμανισμού για τη γερμανοποίηση της Ευρώπης.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες η Ελλάδα ‘μπήκε’ με τη βοήθεια της Goldman Sachs, των Γάλλων και Γερμανών ‘φίλων’ της, αλλά και με τις ευλογίες της δημιουργικής λογιστικής και της νόθευσης των στατιστικών των μακροοικονομικών μεγεθών της, σε γνώση βέβαια και με την κάλυψη της Eurostat, στην Ευρωζώνη.

Προφανώς με τον ίδιο τρόπο και για τους ίδιους περίπου λόγους η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διευρύνθηκε προς το Νότο και προς την Ανατολή και ‘αναβαθμίστηκε’ σε Ευρωπαϊκή Ένωση και σε Ευρωπαϊκή Ζώνη με το Ευρώ ως κοινό νόμισμα, αλλά χωρίς κοινή δημοσιονομική και οικονομική πολιτική. Αυτή η πολιτική της διεύρυνσης αντί της εμβάθυνσης της ΕΕ βόλευε την καπιταλιστική υπερσυσσώρευση και προφανώς και τα αμερικανικά ηγεμονικά ή συνηγεμονικά σχέδια του ‘γαλογερμανικού άξονα’, που στόχευαν και συνεχίζουν να επιδιώκουν τη διάλυση της ΕΕ, της ΕΖ και την κατάργηση του Ευρώ που εκτόπιζε σταδιακά το δολάριο ως αποθεματικό νόμισμα.

Στο μεταξύ οι ευρωπαϊκές χώρες αναγκάστηκαν να στραφούν προς το φτηνότερο ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, προκαλώντας τις ΕΠΑ που ελέγχουν την παγκόσμια ενεργειακή τράπεζα, δηλαδή την Ευρασία, (Μέση Ανατολή και Περσικό Κόλπο) και οργανώνουν σε συνεργασία με τους τοπικούς αντιδραστικούς άρχοντες του πετρελαίου τον ‘πόλεμο των αγωγών’.

Το αποτέλεσμα όλης αυτής της μεγαλοκαπιταλιστικής φάρσας ήταν ο ήπιος και στα πλαίσια του ΝΑΤΟ ‘συμμαχικός’ ανταγωνισμός μεταξύ Ευρώπης και ΕΠΑ να μετεξελιχθεί σε ένα ανοιχτό πόλεμο μεταξύ Δολαρίου και Ευρώ.

Η νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση κομμένη στα μέτρα του αμερικανισμού κλονίζεται, ο γαλλογερμανικός άξονας υποχωρεί μπροστά στα σχέδια του Νεογερμανισμού και η σοβούσα κρίση της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης βγαίνει στην επιφάνεια, με συνέπεια το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το αποφασιστικότερο όργανο της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και του αμερικανισμού να αναδειχτεί με πρόταση του Έλληνα Πρωθυπουργού και της Γερμανίδας Καγκελαρίου σε συνδιαχειριστή των ευρωπαϊκών υποθέσεων και σε εταίρο της Ευρωζώνης.

Και επειδή κανένας από τους αχυράνθρωπους πολιτικούς και κανένας από τους ‘σιτιζόμενους στο πρυτανείο’ οικονομολόγους δεν ήθελαν να εκθέσουν τον εργοδότη τους, δηλαδή το καπιταλιστικό σύστημα, για την κρίση, ανακάλυψαν όλοι μαζί ξαφνικά πως για την κρίση φταίει το ‘μαύρο πρόβατο’, δηλαδή η Ελλάδα και συγκεκριμένα το ‘μεγάλο χρέος’ που όλοι αυτοί μαζί δημιούργησαν και γι’ αυτό αποφάνθηκαν πως η Ελλάδα θα έπρεπε να μπει σε καθεστώς αναγκαστικής διαχείρισης και σε πρόγραμμα λιτότητας που φτάνει μέχρι του βαθμού της κατάλυσης της εθνικής κυριαρχίας και της εξόντωσης των εργαζόμενων κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν ο εκφυλισμός του μεταπολιτευτικού κοινωνικού οράματος σε πολιτικό όραμα, η χυδαία ενσωμάτωση του ηγετικού πολιτικού προσωπικού στο καπιταλιστικό οικοδόμημα, το ξεθώριασμα του οράματος για ‘σοσιαλιστικό μετασχηματισμό’, η ουσιαστική χρεοκοπία της χώρας και τελικά η διαγούμηση του πλούτου της από τους δανειστές της που δόλια τη δάνειζαν για να μην πτωχεύσουν αυτοί και οι χώρες τους.

Το συμπέρασμα είναι πως ο αρχιτέκτονας της τρέχουσας παγκόσμιας κρίσης είναι ο σκληρός πυρήνας του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος στα πλαίσια του οποίου το κεφάλαιο γενικά ρουφάει το αίμα των εργαζόμενων για να μεγαλώσει τα κέρδη και την εξουσία του πάνω στην κοινωνία-ανθρωπότητα, αλλά όπου και το μεγάλο κεφάλαιο τρώει το μικρό για να διευκολύνει την καπιταλιστική συσσώρευση-συγκεντροποίηση, για λογαριασμό των σχεδίων του αμερικανισμού για την παγκόσμια ηγεμονία.

Το ξαφνικό ξεπέταγμα της Κίνας ως μεγάλης οικονομικής δύναμης και υποψήφιου ηγεμόνα αναγκάζει το δυτικό καπιταλισμό να κινεζοποιήσει την εργασία για να μπορέσει να προωθήσει την παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου, να φρενάρει τον κινεζισμό ως όραμα της κρατικομονοπωλιακής καπιταλιστικής Κίνας να διαλύσει την οικονομία της Δύσης και να ηγεμονεύσει για να προλάβει η Δύση να επιβάλει την παγκόσμια ηγεμονία του αμερικανισμού.

Το συμπέρασμα είναι πως η κατάσταση είναι σοβαρή και συνεπώς κάτι πρέπει να κάνουμε.

Κάποιοι μας λένε πως γενικά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Άλλοι πάλι μας λένε πως μπορούν αυτοί να κάνουν τα πάντα για λογαριασμό μας φτάνει να τους δώσουμε τη δύναμή μας, να τους βοηθήσουμε να πάρουν την εξουσία και δεν κατανοούν πως το πρόβλημα της σύγχρονης κοινωνίας δεν είναι να πάρει την καπιταλιστική εξουσία, αλλά να καταργήσει τον καπιταλισμό ως κοινωνική σχέση και μ’ αυτό να καταργήσει κάθε μορφή εξουσίας και να εγκαθιδρύσει σχέσεις αυτοδιεύθυνσης της κοινωνίας που θα πάρουν τη μορφή της Άμεσης Δημοκρατίας με περιεχόμενο την κοινωνική ισότητα και την Αταξική Κοινωνία.

Βέβαια το θέμα της κατάργησης του καπιταλισμού ως κοινωνική σχέση καταχρηστικής ιδιοποίησης των μέσων παραγωγής και του κοινωνικού πλούτου και συνεπώς της αντικατάστασής του με την Άμεση Δημοκρατία είναι για πολλούς ένα ταμπού και για άλλους terra incognita, πράγμα που κάνει επιτακτική την ανάγκη ανάδειξής του σε θέμα δημόσιου διαλόγου για να πάψει να είναι ταμπού, άγνωστη χώρα ή ουτοπία μέχρι να γίνει κεντρικό κοινωνικό θέμα της μίζερης καθημερινότητάς μας που μπορούμε και πρέπει να αλλάξουμε.

Αν η έννοια Αριστερά μπορεί να αποκτήσει ένα σύγχρονο περιεχόμενο, ως Αριστερά του 21ου αιώνα, τότε αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από το δημόσιο διάλογο με θέμα την Άμεση Δημοκρατία, την Κοινωνική Ισότητα, την Αταξική Κοινωνία και τον Οικουμενικό Ουμανιστικό Πολιτισμό που θα απαλλάξει την κοινωνία από όλους τους εξουσιαστικούς μύθους, θα την φέρει σε επαφή με την εκλαϊκευμένη επιστημονικά έγκυρη και κοινωνικά χρήσιμη γνώση και θα την κάνει ικανή να αποφασίσει η ίδια πότε, γιατί και πως θέλει να αυτοκυβερνηθεί, γιατί είναι βέβαιο πως η κοινωνία δεν θέλει να είναι ετεροπροσδιοριζόμενη και αντικείμενο εξουσιασμού και μάλιστα βίαιου.

Αυτή η σύντομη ανάλυση δείχνει πως η τρέχουσα κρίση, δεν είναι παρά μια κρίση παρακμής του καπιταλιστικού συστήματος και συνεπώς από τη στιγμή που το συγκεκριμένο οικονομικό σύστημα, που στηρίζεται πάνω στις οικονομικές, κοινωνικές, περιφερειακές και εθνικές ανισότητες και καταδικάζει το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού στη φτώχεια και την εξαθλίωση, καταστρέφει τα αναγκαία για τη ζωή οικοσυστήματα του πλανήτη και εξελίσσεται σε ένα παγκόσμιο φασισμό, αυτό το σύστημα δεν έχει λόγο ύπαρξης και η κοινωνία-ανθρωπότητα οφείλουν να το αντικαταστήσουν με ένα νέο σύστημα που θα βάζει τους ανθρώπους, το μέλλον και τον πολιτισμό τους πάνω από τα κέρδη μιας ελίτ που αποτελεί το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Βέβαια το πέρασμα από την καπιταλιστική βαρβαρότητα σ’ έναν καλύτερο κόσμο δεν είναι εύκολη υπόθεση και προπαντός δεν είναι υπόθεση νέων πολιτικών μεσσιών, νέων ‘ηγετών’, νέων πρωτοποριών και νέων κομμάτων που θα λειτουργήσουν ως εκτόνωση της κοινωνικής αγανάκτησης και ως κολυμβήθρες εξαγνισμού του απάνθρωπου και καταστροφικού καπιταλιστικού συστήματος. Και προφανώς στις σημερινές συνθήκες της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης δεν είναι υπόθεση ενός μόνο λαού και μιας μόνο χώρας.

Ο καινούργιος καλύτερος κόσμος μπορεί και πρέπει να είναι υπόθεση της κάθε κοινωνίας ξεχωριστά και σε συνδυασμένη και αλληλέγγυα συνεργασία της ανθρωπότητας συνολικά, σε μια διαδικασία από τα κάτω προς τα πάνω που θα ξεκινάει από τον καθένα μας ως συνειδητή προσπάθεια να απαλλαγούμε από τις εξουσιαστικές ιδεολογίες και τους σκοταδιστικούς μύθους και από ότι αυτές εκφράζουν και από όποιον αυτές εκφράζονται.

Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να ξαναβρούμε ή να αποκτήσουμε τη χαμένη μας Ανθρωπία και Εαυτότητα ως αυτεξούσια άτομα που παύουν να είναι οπαδοί εξουσιομανών ηγετίσκων, ως αυτοπροσδιοριζόμενες συλλογικότητες που παύουν να είναι μπουλούκια τοπικών και κλαδικών τσοπαναραίων, ως αυτοδιευθυνόμενες κοινωνίες που παύουν να είναι ακολουθία δημαγωγών αχυρανθρώπων, κομματικών αξιωματούχων και αντικείμενο εκμετάλλευσης πλουτοκρατών πατριδοκάπηλων, ως έθνη και ως οικουμενικότητα που αγωνίζονται να ντύσουν τη ζωή με αξιοπρέπεια και ανθρωπιά και να δώσουν πνοή ζωής και προοπτική στον ανθρώπινο πολιτισμό.

Αυτά όλα δεν είναι παρά ένας καινούργιος σύγχρονος διαφωτισμός που θα ξαναζωντανέψει το δημόσιο χώρο και το δημόσιο διάλογο και θα ανοίξει τους ορίζοντες για μια επανάσταση ατομικής, συλλογικής, οικονομικής, κοινωνικής, τοπικής περιφερειακής, εθνικής, οικουμενικής αποκαπιταλιστικοποίησης.

Στην πορεία αυτής της διαδικασίας η γνώση θα γίνεται επίγνωση, όραμα και συνείδηση, απόφαση και αγώνας όλο και περισσότερων ανθρώπων και σταδιακά ο καθένας θα ανακαλύπτει το Εμείς και θα γίνεται συλλογικότητα, οι συλλογικότητες κινήματα και τα πολλά κινήματα θα γίνονται μια συμπαγής και συνειδητή κοινωνική πλειονότητα, η οποία θα μπορεί να αφοπλίσει ιδεολογικά τους μηχανισμούς της εξουσίας, να καταργήσει τους θεσμούς που νομιμοποιούν την ανισότητα, την άδικη, τη σκληρή και απάνθρωπη εξουσία των λίγων πάνω στους πολλούς και να επανοικοιοποιηθεί το σφετερισμένο δικό της πλούτο για τη διασφάλιση της κοινωνικής ισότητας και της καθολικής ευημερίας.

Όπως οι σταγόνες γίνονται ρυάκια, τα ρυάκια παραπόταμοι και οι παραπόταμοι ορμητικά ποτάμια, έτσι και τα κινήματα θα συμπαρασύρουν στην πορεία τους κάθε εμπόδιο στην προσπάθεια της κοινωνίας-ανθρωπότητας να οικοδομήσει ένα σύστημα κοινωνικής ισότητας, ευημερίας, ελευθερίας, δημοκρατίας, ειρήνης και ουμανισμού.

Όλα αυτά δεν είναι γενικότητες και θεωρίες, φαντασιώσεις και ουτοπίες, αλλά η καθημερινή πραγματικότητα σε όλο και περισσότερους χώρους δουλειάς και κατοικίας σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, όπου ο ένας άνθρωπος διδάσκει τον άλλον και όλοι μαζί διδάσκονται και διδάσκουν τον καθένα τη χαρά της ζωής, την ευτυχία της ελεύθερης δημιουργικότητας και τη δύναμη της ισότιμης συνεργασίας και έτσι ξεπετάγονται νέες μορφές επικοινωνίας, έκφρασης και δράσης, νέα κινήματα που παίρνουν τη σκυτάλη από τα κινήματα των προηγούμενων γενιών για να συνεχιστεί ο αγώνας ενάντια στην εξουσία και το σκοταδισμό των εκμεταλλευτικών ιερατείων.

Όλες οι τεχνοκρατικές συνταγές για ενδοσυστημικές νεοφιλελεύθερες, σοσιαλδημοκρατικές και τριτοτεταρτοδιεθνιστικές λύσεις αποσκοπούν στη διατήρηση του καπιταλισμού με τη μια ή την άλλη μορφή και δεν οδηγούν την ανθρωπότητα παρά στα κρεματόρια, στα γκούλαγκ και στα γκουαντανάμο κι’ από εκεί κατ’ ευθείαν στην καπιταλιστική βαρβαρότητα.

Οι εργαζόμενοι των περισσότερων χωρών της Λατινικής Αμερικής αφού διαπίστωσαν πως δεν ωφελεί να κάνεις πορείες και να καταλαμβάνεις τις πλατείες και να διαμαρτύρεσαι για τη φτώχεια και την αδικία σε ‘ένα άπληστο ταξικό κράτος, όπως και δεν οδηγεί πουθενά το να κάνεις απεργίες μπροστά στα κλειστά και στα έτοιμα να κλείσουν χρεοκοπημένα εργοστάσια ανίκανων και ‘ανήθικων’ επιχειρηματιών, κατάληξαν μέσα από εργοστασιακές και τοπικές συνελεύσεις, αλλά και μετά από δημόσιο διάλογο στην απόφαση να μπουν μέσα, να καταλάβουν και να λειτουργήσουν μόνοι τους, όπως άλλωστε έκαναν και πριν, τα εργοστάσια.

Οι πρώτες καταλήψεις εργοστασίων, αλλά και άλλων επιχειρήσεων έφεραν τους εργαζόμενους σε σύγκρουση με τις δυνάμεις καταστολής, αλλά η συμπαράσταση των τοπικών κοινωνιών σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις και η αυτομόληση ενόπλων προς τη μεριά των εργαζόμενων, ανάγκασε τις κυβερνήσεις να αποσύρουν τους ένοπλους. Έτσι οι εργαζόμενοι κέρδισαν χρόνο και κατάφεραν τις πρώτες οικονομικές επιτυχίες, οι οποίες έδωσαν θάρρος και σε άλλους και βρήκαν γρήγορα και άλλους μιμητές και έγιναν σύντομα χιλιάδες με αποτέλεσμα τα αυτοδιαχειριζόμενα εργοστάσια να προχωρήσουν σε διεθνείς συνεργασίες που συντονίζονται από δικά τους διεθνή δίκτυα αλληλεγγύης, διεύρυνσης, εμβάθυνσης και κατοχύρωσης του συστήματος της αυτοδιαχείρισης.

Η Λατινική Αμερική σήμερα αποτελεί ένα εργαστήρι της κοινωνίας του μέλλοντος και ταυτόχρονα ένα ζωντανό παράδειγμα για το τι πρέπει να γίνει στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στον κόσμο ολόκληρο. Στο βαθμό που αυτή η καταλυτική παρέμβαση στις κοινωνικές διεργασίες γίνει υπόθεση όλων των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο, στον ίδιο βαθμό θα χάνει έδαφος η καπιταλιστική λογική, ιδεολογία και εξουσία και ο καινούργιος καλύτερος κόσμος θα γίνεται πραγματικότητα.

Η οικονομική εξόντωση του εργαζόμενου ελληνικού λαού δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από την αντιπροσωπευτική δημοκρατία και τον αστικό κοινοβουλευτισμό γιατί αυτά είναι όργανα του κεφαλαίου που τελικά λειτουργούν στην κατεύθυνση της αποδυνάμωσης της Ελλάδας, η γεωστρατηγική σημασία της οποίας αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον έλεγχο της παραγωγής και μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη προκειμένου να διατηρηθεί ο έλεγχός της από τον αμερικανισμό και να εξουδετερωθεί η επιρροή της Ρωσίας πάνω στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Είναι η ώρα της ελληνικής κοινωνίας, των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, να πάψουν να ποδηγετούνται, να αυτομαστιγώνονται και να μοιρολατρούν και να συνειδητοποιήσουν πως το Σήμερα και το Αύριο της Χώρας βρίσκεται στα χέρια τους, γι’ αυτό ας τα απλώσουν για να το πάρουν, όπως άλλωστε έκαναν πολλές φορές στην ιστορική διαδρομή αυτής της χώρας, γιατί αν δεν το κάνουν αυτές οι δυνάμεις θα το κάνουν και πάλι τα παρακρατικά ‘τάγματα εφόδου’ για λογαριασμό της Νέας Τάξης Πραγμάτων που θα είναι χειρότερη από την παλιά.

Και επειδή η κρίση δεν είναι ελληνική, αλλά ευρωπαϊκή και παγκόσμια και κύρια καπιταλιστική και συνεπώς τα ίδια κοινωνικά προβλήματα αντιμετωπίζουν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό και οι άλλοι λαοί, είναι βέβαιο πως όποια κοινωνία κάνει την αρχή για την κατάργηση του καπιταλισμού και την κοινωνική και εθνική αυτοδιάθεσή της είναι βέβαιο πως σ’ αυτή την προσπάθειά της δεν θα μείνει μόνη.

Το πρόβλημα είναι να νικήσουμε το φόβο ή/και το πάθος της εξουσίας, να σπάσουμε την κοινωνική απομόνωση που οδηγεί στην κοινωνική αδράνεια και να αναδειχτούμε ως κοινωνία σε υποκείμενο της δικής μας απελευθέρωσης και σε αρχιτέκτονα οικοδόμησης ενός καλύτερου κόσμου που σήμερα, στον 21ο αιώνα δεν είναι μόνο αναγκαίος αλλά και εφικτός.-

---

*Ο Κώστας Λάμπος είναι Δρ. της Σχολής Οικονομικών Επιστημών του Freie Universität Berlin. Έχει διδάξει στην ΑΒΣΘ (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και στο ΤΕΙ Αθήνας. Έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα στα ελληνικά, στα γερμανικά και στα αγγλικά, καθώς και τα βιβλία:

"Abhaengigkeit und fortgeschrittene Unterentwicklung darkestellt am Beispiel der Landwirtschaft Griechenlands", R.G. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 1981-

"Εξάρτηση, προχωρημένη υπανάπτυξη και αγροτική οικονομία της Ελλάδας", Αιχμή,1983

- "Συνεταιρισμοί και ανάπτυξη" (Kοχλίας, 1986, Ηλίανθος, 1996 και Δαρδανός-Τυπωθήτω, 2000

- "Από την κρίση στην υπέρβαση του ελληνικού περιφερειακού καπιταλισμού", Αιχμή, 1988.

- "Συντεταγμένες εθνικής αγροτικής αγροτικής ανασυγκρότησης", Ηλίανθος, 1991.

- "Εισαγωγή στον οικονομικό προγραμματισμό", Ηλίανθος, 1996.

- "Η ζεύξη Ρίου Αντιρρίου και οι εχθροί της ανάπτυξης", Αθήνα 1992 και 1993

- "Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του φόβου και της παρακμής", Παπαζήσης, 2009.

- "Άμεση δημοκρατία και αταξική κοινωνία: Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητα προς την κοινωνική ισότητα και τον ουμανισμό", Νησίδες, 2012.

http://tvxs.gr/news/ti-na-kanoyme/ti-prepei-na-kanoyme-apanta-o-kostas-lampos