Ο ΑΠΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΧΡΕΟΚΟΠΗΣΕ ΚΑΙ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΠΕΡΑ ΠΡΟΟΔΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΘΕΤΙΚΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΑΤΑΞΙΚΟΥ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΥ
«Η Μαριναλέντα, μια κοινότητα 2.645 κατοίκων στην Ανδαλουσία, δεν έχει ανεργία, δεν έχει αστυνομικούς και τα σπίτια της νοικιάζονται με 15 ευρώ τον μήνα.
Ο δήμαρχός της, ο κομμουνιστής Χουάν Μανουέλ Σάντσες Γκορντίγιο, επανεκλέγεται εδώ και 31 χρόνια.
Εδώ και πολλά χρόνια, την εβδομάδα που οι άλλες πόλεις στην Ισπανία γιορτάζουν το Πάσχα, στη Μαριναλέντα γιορτάζουν την ειρήνη. "Ο δήμαρχός τους είναι τρελός", λένε στο γειτονικό χωριό. "Ενώ εμείς οι άλλοι Ισπανοί κάνουμε θρησκευτικές λιτανείες, εκείνοι κάνουν επί 5 μέρες πάρτι". Πολλοί νέοι από τη Σεβίλλη, τη Γρανάδα, τη Μαδρίτη, πηγαίνουν για να γιορτάσουν με τους χωρικούς της Μαριναλέντας.
Οταν εξελέγη για πρώτη φορά, το 1979, ο Γκορντίγιο ήταν ο νεώτερος δήμαρχος στην Ισπανία. Το 1986, έπειτα από 12 χρόνια αγώνων και καταλήψεων κυρίως από τις γυναίκες του χωριού, η Μαριναλέντα κατάφερε να πάρει από ένα γαιοκτήμονα 12.000 στρέμματα γης και να δημιουργήσει έναν αγροτικό συνεταιρισμό από τον οποίο ζει σήμερα σχεδόν όλο το χωριό. "Η γη δεν ανήκει σε κανέναν, η γη δεν αγοράζεται, η γη ανήκει σε όλους!", λέει ο δήμαρχος.
Στον συνεταιρισμό El Humoso οι συνεταίροι εργάζονται 6½ ώρες την ημέρα, από τη Δευτέρα ώς το Σάββατο, δηλαδή 39 ώρες την εβδομάδα. Ολοι έχουν τον ίδιο μισθό, ανεξάρτητα από τη δουλειά που κάνουν. Οι συγκομιδές (ελαιόλαδο, αγκινάρες, πιπεριές, κ.λπ.) συσκευάζονται στο μικρό εργοστάσιο Humar Marinaleda, που βρίσκεται στη μέση του χωριού και στο οποίο εργάζονται, σε πολύ χαλαρή ατμόσφαιρα, περίπου 60 γυναίκες και 4-5 άνδρες. Τα προϊόντα πωλούνται κυρίως στην Ισπανία. Τα έσοδα του συνεταιρισμού δεν μοιράζονται, αλλά επενδύονται και πάλι στον συνεταιρισμό για να δημιουργηθούν δουλειές. Γι ' αυτό στο χωριό δεν υπάρχουν άνεργοι. Ομως ακόμη και σε εποχές που δεν υπάρχουν αρκετές γεωργικές δουλειές για όλους, οι μισθοί καταβάλλονται. Στη Μαριναλέντα, η στέγαση, η εργασία, ο πολιτισμός, η εκπαίδευση και η υγεία θεωρούνται δικαίωμα. Μια θέση στον παιδικό σταθμό με όλα τα γεύματα κοστίζει 12 ευρώ τον μήνα.
Από την άλλη, "εδώ δεν έχουμε χωροφύλακες, θα ήταν μια άχρηστη σπατάλη", λέει ο δήμαρχος. "Δεν έχουμε ούτε παπά - δόξα τω Θεώ!", προσθέτει γελώντας. Πάντως η ελευθερία της λατρείας είναι εγγυημένη και το Πάσχα έγινε μια μικρή θρησκευτική λιτανεία, η οποία πέρασε διακριτικά από τους δρόμους του χωριού, χωρίς θεατές και αποφεύγοντας την πλατεία όπου γινόταν η γιορτή.
"Εφαρμόζουμε μια συμμετοχική δημοκρατία, αποφασίζουμε για όλα, από τους φόρους ώς τις δημόσιες δαπάνες, σε μεγάλες συνελεύσεις. Πολλά κεφάλια δίνουν πολλές ιδέες", λέει ο Γκορντίγιο. "Ξέρουμε πως οι άνθρωποι μπορούμε να δουλεύουμε και για άλλες αξίες, όχι αποκλειστικά για το χρήμα "!
________________
* Αυτό το κείμενο μας το έστειλε ο Αντώνης Δρόσος. Ευχαριστούμε Φίλε Αντώνη, γι' αυτή την αξιόλογη συνεργασία. http://adrossos.blogspot.com/2010/04/blog-post_26.html
ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΑΚΙΕΡΕΣ ΤΟΥ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΥ
Γράφει ο Κώστας Λάμπος
Είναι προφανές πως η προχθεσινή απόφαση του Συμβουλίου των χωρών της Ευρωζώνης, για δήθεν ευρωπαϊκή υποστήριξη της Ελλάδας με εγγυητή το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δεν είναι μια προσωρινή ανακωχή στον πόλεμο μεταξύ του αμυνόμενου Ευρώ και του επιτιθέμενου Δολαρίου, μεταξύ δηλαδή του επιτιθέμενου αμερικανισμού με μάσκα τις «αγορές που διψούν για αίμα», το αναισθητικό των αμερικάνικων «οίκων αξιολόγησης» και το σιδερένιο βραχίονα των κερδοσκοπικών HedgeFundsαπό τη μιά μεριά και της παραπαίουσας στη δίνη των εθνικών ανταγωνισμών Ευρωπαϊκής Ένωσης από την άλλη, αλλά μια καθαρή νίκη του αμερικανισμού[1], ή διαφορετικά διατυπωμένο, μια συντριπτική ήττα των Λαών της Ευρώπης και του οράματός τους για μια Ευρωπαϊκή Ένωση που θα εγγυηθεί τα συμφέροντά τους και το κοινό μέλλον τους.
Προφανές είναι επίσης, πως η Ελλάδα στα πλαίσια αυτής της στρατηγικής επίθεσης του αμερικανισμού δεν είναι παρά το «πρώτο πιάτο», το ορεκτικό. Το κυρίως γεύμα θα έχει «πολλούς γύρους», πολλά πιάτα και ποικιλία εδεσμάτων με επιδόρπιο τη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για την προώθηση των σχεδίων του αμερικανισμού για την παγκόσμια ηγεμονία.
Με δεδομένο όμως το γεγονός πως η κυρίαρχη άποψη, σε όλα τα όργανα της λεγόμενης Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ζώνης του Ευρώ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, στις περισσότερες χώρες της Ένωσης, αλλά και κύρια στους Λαούς των χωρών της ΕΕ, ήταν και παραμένει πως το πρόβλημα της Ελλάδας, που δεν είναι μόνο της Ελλάδας, αλλά και πολλών άλλων χωρών της ΕΕ και συνεπώς ήταν, είναι και παραμένει πρόβλημα της ΕΕ και του κοινού νομίσματος του Ευρώ, οπότε και η λύση θα έπρεπε να είναι υπόθεση της ΕΕ και κύρια της Ζώνης του Ευρώ και γι’ αυτό το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα έπρεπε να μείνει έξω και μακριά από κάθε λύση αυτού του εσωτερικού, του οικογενειακού προβλήματος, ζητούμενο είναι πως και γιατί τελικά το ΔΝΤ βρέθηκε στην κορυφή του τραπεζιού, όπου θα γίνει το «μεγάλο φαγοπότι»;
Την απάντηση θα πρέπει λογικά και με πολιτικό σκεπτικό να την αναζητήσουμε στο άλλο δεδομένο που διαμορφώθηκε από δυό εξαιρέσεις που από την αρχή αναγνώρισαν ρόλο στο ΔΝΤ για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Η πρώτη εξαίρεση ήταν αυτή της καγκελαρίου Μέρκελ η οποία από την αρχή αρνήθηκε την ευρωπαϊκότητα του ελληνικού προβλήματος και συνεπώς την ευρωπαϊκότητα της λύσης του και απερίφραστα ζήτησε την παραπομπή της Ελλάδας στο ΔΝΤ, χειραγωγώντας μάλιστα με ανάλογο ναζιστικό τρόπο και τη γερμανική και σ’ ένα βαθμό, την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια κοινή γνώμη. Η δεύτερη εξαίρεση ήταν η εμφάνιση του ΔΝΤ, από τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, το Γεώργιο Α. Παπανδρέου, ως «απειλή» εναλλακτικής λύσης, για την περίπτωση που η ευρωπαϊκή οικογένειά του αρνούνταν την ηθική και θεσμική υποχρέωσή της να αντιμετωπίσει στα δικά της πλαίσια ένα δικό της πρόβλημα. Αυτή η «λογική» έδινε αφορμή για την αποευρωπαϊκοποίηση του προβλήματος και την υποβάθμισή του σε καθαρά ελληνικό πρόβλημα και από την άλλη έδινε ηθικό έρεισμα στον αμερικανισμό και στο όργανό του, το ΔΝΤ, να διεκδικούν στα ευρωπαϊκά πράγματα ρόλο, αφού «η ίδια η Ελλάδα», δια του πρωθυπουργού της θέτει τέτοιο ζήτημα και μάλιστα αποδέχεται στο κορύφωμα της σχετικής κρίσης πρόσκληση του πλανητάρχη για συζήτηση και μάλιστα «στο Οβάλ Γραφείο!!!» του προβλήματος, ως προβλήματος της Ελλάδας, η οποία συνάντηση μάλιστα έκλεισε με ευχαριστίες του Παπανδρέου και δήλωση του Ομπάμα για υποστήριξη της Ελλάδας για να βγει από την κρίση, δήλωση που θα μπορούσε να εκληφθεί και από άλλες χώρες της ΕΕ και του Ευρώ, ως ευκαιρία στην περίπτωση που αντιμετωπιστούν ως απόκληροι από την ευρωπαϊκή οικογένειά τους και η οποία προφανώς καλλιεργεί σε κάποιους αχυράνθρωπους πολιτικούς και στους «πάντα ευκολόπιστους και πάντα προδομένους» Λαούς αίσθημα και σχέσεις προστάτη και προστατευόμενου.
Πολλοί «αναλυτές» αποδίδουν τη στάση της Μέρκελ στην αγωνία της να διατηρηθεί στην εξουσία πράγμα που υποτίθεται θα επηρεασθεί από τις επικείμενες εκλογές στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης, αγωνία όμως και επιλογή που δεν τη συμμερίζονται πολλοί μέσα στο ίδιο το κόμμα της, με κορυφαίο τον υπουργό οικονομικών της κυβέρνησής της τον Βόλφγκαν Σόϊμπλε. Άλλοι πάλι εγχώριοι «αναλυτές» αποδίδουν την επιλογή Παπανδρέου να εμπλέξει στα ευρωπαϊκά πράγματα το ΔΝΤ στην αγωνία του να μην πτωχεύσει η χώρα του. Ερμηνεία όμως που δεν αντέχει λογικά και ιστορικά, γιατί είναι γνωστό πως όπου αναγνωρίζεται και παραχωρείται ρόλος στο ΔΝΤ η λεηλασία των χωρών, η καταπτώχευση των Λαών και η πρόσδεση στο έρμα των δορυφόρων του αμερικανισμού είναι το μόνο βέβαιο αποτέλεσμα.
Το τελικό ερώτημα λοιπόν είναι γιατί έγιναν όλα αυτά με τον τρόπο που έγιναν για να έχουμε το αποτέλεσμα που έχουμε, για να έχουμε δηλαδή το ΔΝΤ, το μακρύ χέρι του αμερικανισμού επόπτη και συνδιαχειριστή της Ευρωζώνης και των επιμέρους οικονομιών των χωρών της Ευρωζώνης; Δεν είμαστε στο μυαλό της Μέρκελ και του Παπανδρέου για να γνωρίζουμε τι σκέπτονται και τι σχεδιάζουν. Δεν είμαστε επίσης αφελείς οπαδοί για να πιστεύουμε ότι παραμύθι μας σερβίρουν και τέλος δεν είμαστε προκατειλημμένοι οπαδοί συνωμοσιολογικών σεναρίων. Και επειδή γνωρίζουμε πως οι πολιτικές αποφάσεις υπαγορεύονται από ιδιοτελή, κομματικά, ταξικά και εθνικά συμφέροντα, γι’ αυτό θα προσπαθήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε τη συγκεκριμένη πολιτική με υποθέσεις εργασίας την ορθότητα, ή τη σφαλερότητα των οποίων θα επιβεβαιώσουν οι μελλοντικές εξελίξεις.
Πρώτη υπόθεση εργασίας: Η συγκεκριμένη ΕΕ που διαμορφώθηκε, ερήμην και σε βάρος των ευρωπαϊκών Λαών, από το ευρωπαϊκό και το αμερικανικό Κεφάλαιο στην Ευρώπη με πρωταγωνιστή τη Γερμανία και τη Γαλλία και υπό την εποπτεία των Ενωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ως ανάχωμα της όποιας οικονομικής επιρροής του σοβιετικού μπλοκ στις ευρωπαϊκές χώρες, ολοκλήρωσε την αποστολή της και έφτασε τα όριά της. Η παραπέρα διατήρηση της ΕΕ ως συνασπισμού Κεφαλαίων απαιτεί την αποαμερικανοποίησή της και τη στενότερη συνεργασία της με τη Ρωσία, η οποία από τα πράγματα αποτελεί την αποκλειστική φτηνή ενεργειακή πηγή της, πράγμα όμως που θα έβαζε οριστικά τέρμα στα σχέδια του αμερικανισμού για την παγκόσμια ηγεμονία, οπότε λογικά θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε πως ο αμερικανισμός έχει κάθε λόγο να διαλύσει την ΕΕ με τέτοιο τρόπο που θα αποτρέπει είτε μια στενότερη συνεργασία με τη Ρωσία, είτε έναν, υπό την πίεση των αναγκών και των Ευρωπαϊκών Λαών, αντικαπιταλιστικό αναπροσανατολισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα την έθετε σε τροχιά φυγής προς τα εμπρός και θα την αναβάθμιζε σε ηγέτη της ανθρωπότητας για ένα καλύτερο μέλλον που θα έβαζε τέρμα στην καπιταλιστική βαρβαρότητα. Το γεγονός της γερμανικής διαφοροποίησης στην προσέγγιση του τρέχοντος ευρωπαϊκού προβλήματος υπέρ μιάς δια του ΔΝΤ αμερικανοελεγχόμενης λύσης, θα μπορούσε να είναι και το αποτέλεσμα μιας σιωπηρής ή ρητής συμφωνίας μεταξύ αμερικανισμού και νεοναζιστικού γερμανισμού να διαλυθεί η ΕΕ και στα ερείπια της ο γερμανισμός να λειτουργήσει ως ο ευρωπαϊκός πόλος του αμερικανισμού για την παγκόσμια συγκυριαρχία.
Δεύτερη υπόθεση εργασίας: Τα βαλκάνια ήταν, λόγω της γεωπολιτικής σημασίας τους, πάντα ένας άσβεστος πόθος μα κι’ ένας ενοχλητικός πονοκέφαλος για τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές και υποϊμπεριαλισρτικές δυνάμεις της ευρύτερης περιοχής και για τους επίδοξους παγκόσμιους ηγεμόνες. Ο αμερικανισμός δεν θα ήθελε σε καμιά περίπτωση τα Βαλκάνια να βρίσκονται υπό τη επιρροή μη ελεγχόμενων ευρωπαϊκών δυνάμεων, προφανώς δεν θα ήθελε να βρίσκονται και υπό την επιρροή της Ρωσίας και της ισλαμικής Τουρκίας, γι’ αυτό φρόντισε με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας να τα διασπάσει παραχωρώντας τα δυτικά Βαλκάνια στη Γερμανία. Το αν για τα ανατολικά Βαλκάνια ο αμερικανισμός επιζητεί να εγκαταστήσει ως τοποτηρητή του μια «Γερμανία των Βαλκανίων» και το εάν ο Γεώργιος Παπανδρέου «φιλοδοξεί» να γίνει ο εκφραστής μιάς τέτοιας «Μεγάλης Ιδέας», αυτού του «οράματος» του ελληνικού πλιατσικοκαπιταλισμού, της λεγόμενης «ελληνικής ορογένειας των ΕΠΑ», του GeorgeSoros και του «Φαναρίου», αυτό αργά ή γρήγορα θα φανεί. Η άποψή μου είναι πως μια τέτοια φιλοδοξία δεν ταιριάζει ούτε στην οικογενειακή του ιστορία, όποιες επιφυλάξεις κι’ αν διατηρεί κανείς γι’ αυτήν, αλλά και στην προσωπική του «αποστολή» ως πρωθυπουργού της Ελλάδας, προέδρου του ΠΑΣΟΚ και προέδρου της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, όποιες επιφυλάξεις κι’ αν έχει κανείς με όλα αυτά ως έννοιες και ως πραγματικότητες.
Τρίτη υπόθεση εργασίας: Αν και για να επαληθευτούν οι δυό προηγούμενες υποθέσεις εργασίας είναι προφανές ότι θα πρέπει τόσο τα Βαλκάνια, όσο και η Ευρώπη να ξαναγυρίσουν πίσω στη «χρυσή εποχή των κανονιών», των γαλλογερμανικών και των λοιπών συναρτώμενων εθνικών συγκρούσεων, που θα γκρεμίσουν όσα στο μεταξύ και με τεράστιες θυσίες των βαλκανικών και ευρωπαϊκών Λαών χτίστηκαν, για να μπορεί ένα νέο «Σχέδιο Χ-Μάρσαλ-Ομπάμα» «να μας ξανασώσει» και να «επανοικοδομήσει» την Ευρώπη για να σωθούν οι Ενωμένες Πολιτείες της Αμερικής και τα σχέδια για την παγκόσμια αμερικανική ηγεμονία, η οποία στην ουσία της δεν είναι τίποτα λιγότερο από την ολοκλήρωση της παγκόσμιας και ολοκληρωτικής δικτατορίας του Κεφάλαιου πάνω στην Εργασία και στην εργαζόμενη ανθρωπότητα. Όποιος τελικά δεν ερμηνεύει τα πράγματα και τις τρέχουσες ευρωπαϊκές και παγκόσμιες εξελίξεις από την οπτική γωνιά της παγκόσμιας βασικής, της κύριας αντίθεσης μεταξύ Κεφαλαίου και Εργασίας είναι φυσικό να μην κατανοεί σωστά και τις δευτερεύουσες αντιθέσεις τόσο μεταξύ εθνικών και υπερεθνικών Κεφαλαίων, μεταξύ «εθνικών» και περιφερειακών πολιτικών και συνεπώς μεταξύ τοπικών, εθνικών, περιφερειακών και ηγεμονικών στρατηγικών. Όποιος ερμηνεύει την τρέχουσα «κρίση του καπιταλισμού» σαν κατάρα της θεάς αγοράς, ή σαν αποτέλεσμα της κακής διαχείρισης των αχυράνθρωπων πολιτικών και των GoldenBoys είναι φυσικό να παραγνωρίζει τον κυρίαρχο ρόλο του Κεφαλαίου σε συνθήκες καπιταλισμού, να αθωώνει τα εγκλήματα της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης του Κεφαλαίου κατά της Φύσης και της εργαζόμενης ανθρωπότητας και να περιμένει σωτηρία από κάποιο κακοποιό μεσσία.
Όσοι τέλος δεν αντιλαμβάνονται τη σημερινή πραγματικότητα από την πλευρά των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού και τις τεράστιες δυνατότητες που προσφέρουν στην εργαζόμενη ανθρωπότητα οι σύγχρονες επιστήμες και τεχνολογίες για την κατάργηση του καπιταλισμού, τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου και την διαμόρφωση ενός Οικουμενικού Ουμανιστικού Πολιτισμού, στα πλαίσια της «ενιαίας κοινωνικοποιημένης ανθρωπότητας», θα συμμετέχουν, ως Γερμανοί εναντίον Ελλήνων, ως υψηλόμισθες συντεχνίες εναντίων των χαμηλόμισθων, ως εργαζόμενοι εναντίον ανέργων και ως νόμιμοι ιθαγενείς εναντίον «λαθρομεταναστών, αλλά και ως πιστοί εναντίων απίστων, οπότε, ως άπαντες άπιστοι θα συμμετέχουμε ως κομπάρσοι στο παιχνίδι του Κεφάλαιου και θα αλληλοκατασπαρασσόμαστε στα μικρά και στα μεγάλα Κολοσσαία, ως πιόνια στις μικρές και στις μεγάλες σκακιέρες[2] του αμερικανισμού και των «πρόθυμων συμμάχων» του.
Αυτές είναι μερικές σκέψεις που γεννήθηκαν με αφορμή τη διαπίστωση του Κλαούζεβιτς πως αφού στα εξουσιαστικά-εκμεταλλευτικά συστήματα «ο πόλεμος δεν είναι παρά η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα», τότε και η πολιτική του παγκοσμιοποιημένου Κεφαλαίου, με αιχμή τον αμερικανισμό, δεν μπορεί παρά να είναι η συνέχιση του πολέμου με βρώμικα και καταστροφικά μέσα. Αναμφίβολα το παγκόσμιο ιστορικό γίγνεσθαι είναι ένα απειροπαραγοντικό φαινόμενο και η ιστορία διδάσκει πως δεν είναι η πρώτη φορά που δυνάστες και επίδοξοι παγκόσμιοι ηγεμόνες έκαναν σχέδια παγκόσμιας ηγεμονίας, κατάστρεψαν πολιτισμούς ολόκληρους και γύρισαν την ανθρωπότητα μερικά βήματα πίσω στη βαρβαρότητα, αλλά τελικά σαρώθηκαν σαν χάρτινοι πύργοι από το θυμό της ιστορίας και την οργή των Λαών.
Τι θα συμβεί στην τρέχουσα περίοδο δεν μπορεί κανείς να το προβλέψει, ούτε και οι ίδιοι οι αρχιτέκτονες της καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Την απάντηση θα τη δώσει βέβαια η ιστορία, η αυριανή ιστορία της ΕΕ και της Ευρωζώνης, της Ελλάδας και των Βαλκανίων, των Ενωμένων Πολιτειών της Αμερικής και των άλλων χωρών του πλανήτη, η οποία, όπως πάντα, θα είναι είτε ιστορία της νίκης των αντιδραστικών εξουσιών που οδηγούν στη βαρβαρότητα, είτε θα είναι η ιστορία της νίκης των Λαών που θα οδηγήσει την ανθρωπότητα ένα ακόμα βήμα προς την πρόοδο και τον Πολιτισμό. Σήμερα περισσότερο από κάθε προηγούμενη περίοδο της ιστορίας οι Λαοί, η εργαζόμενη ανθρωπότητα, οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού έχουν και τις εμπειρίες, και τη γνώση και το όραμα για ένα καλύτερο αντικαπιταλιστικό, αντεξουσιαστικό και δημιουργικό κόσμο, γι’ αυτό και μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι πως τελικά αξιοποιώντας αυτούς τους παράγοντες θα τα καταφέρουμε να σπάσουμε όλες τις αλυσίδες και να περάσουμε σε συνθήκες μιάς Νέας Ελευθερίας και ενός Νέου Διαφωτισμού που θα μας οδηγήσει σε ένα Νέο Ανθρωπισμό, στον Οικουμενικό Ουμανιστικό Πολιτισμό.
*
Υστερόγραφο 1: Όσο για το Γιώργο Παπανδρέου που (πιστεύω ειλικρινά) προσπαθεί να κάνει την κρίση ευκαιρία , μπορώ να ομολογήσω πως η Ελλάδα είναι τυχερή που, αυτή την κρίσιμη στιγμή, που "τα όρνεα κρώζουν" πάνω από το ταλαιπωρημένο κορμί της, που τον έχει πρωθυπουργό, γιατί κατάφερε (;) να μην την κατασπαράξουν τώρα. Όσο όμως το χτικιό της Ελλάδας, τα κυκλώματα της λαμογιάς, η διψασμένη για εξουσία και πλούτο κομματική νομενκλατούρα, οι αχυράνθρωποι πολιτικοί και οικονομικοί αντζέντηδες των εμπόρων όπλων, φαρμάκων, ναυπηγείων, ενέργειας, τηλεπικοινωνιών, νησιών και της πατρίδας της ίδιας ασκούν άμεσα ή έμμεσα πολιτική ως υπουργοί, κομισάριοι και σύμβουλοι και όσο η συμμορία των κρατικοδίαιτων "βιομηχάνων" και εμπόρων θα "στηρίζουν" την πολιτική του για την έμμεση φορολογία και για την άμεση εξαθλίωση των εργαζόμενων και των συνταξιούχων, αλλά και όσο το μουλατείο της λεγόμενης ορθόδοξης αγυρτείας θα διατηρεί αλώβητη την τεράστια περιουσία του έθνους και θα φοροαπαλλάσσεται για να προσφέρει τάχα συσσίτια στους φτωχούς, σάπια κοτόπουλα στους πάσχοντες συνανθρώπους μας και ελπίδα για παραδεισένια «μετά θάνατο ζωή», στους απελπισμένους, τόσο το όραμά του για "καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο" θα ξεφτίζει και θα αποκαλύπτει την αφέλειά του ή τη σκόπιμη παραποίηση της πραγματικότητας και σε τελική ανάλυση την εξαπάτηση του Ελληνικού Λαού. Υστερόγραφο 2:Γι’ αυτό θα του πρότεινα, ως Έλληνας πατριώτης, ως προοδευτικός Ευρωπαίος και ως Άνθρωπος Ουμανιστής να πάψει να έχει ψευδαισθήσεις για το ρόλο του καπιταλισμού, της Αμερικής και της σημερινής αντιδραστικής ΕΕ και να στραφεί προς τους Λαούς όλου του κόσμου, αρχίζοντας από αυτόν της Ελλάδας και των χωρών της ΕΕ, μέχρι τον αμερικανικό και τους Λαούς του υπόλοιπου πλανήτη να υιοθετήσει το όραμά τους για ένα καλύτερο κόσμο της Ισότητας, της Δικαιοσύνης, της Ελευθερίας, της καθολικής Ευημερίας και της πανανθρώπινης Ειρήνης και να τους καλέσει, ως Σοσιαλιστής, αν πράγματι είναι και ως πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς που πράγματι είναι, να ξεσηκωθούν και να ανατρέψουν αυτό το φαύλο, το καταστροφικό και απάνθρωπο καπιταλιστικό σύστημα, για να κάνουν το ανθρωπιστικό όραμά τους πραγματικότητα. Όλα τα άλλα εξυπηρετούν τον πολιτικαντισμό, το Κεφάλαιο και τους λοιπούς εχθρούς της εργαζόμενης ανθρωπότητας.
Υστερόγραφο 3:Τώρα όσον αφορά το «πιστόλι πάνω στο τραπέζι» θα πρέπει να προσέξεις αγαπητέ φίλε Γιώργο, γιατί σε λίγες εβδομάδες, σε λίγους μήνες, σε ένα-δυό χρόνια τα όρνεα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κερδοσκοπίας, τα όρνεα του αμερικανισμού που σε περιμένουν και πάλι στη γωνία θα σε στριμώξουν αν είσαι χωρίς τους Λαούς. Και κάτι τελευταίο. Ως δανειζόμενος θα πρέπει να γνωρίζεις πως οι τοκογλύφοι προσφέρουν συχνά στους απελπισμένους και εγκαταλειμένους από "φίλους" χρεώστες οπισθοβόλα πιστόλια για να τους ξεφορτωθούν πριν τους δημιουργήσουν μπελάδες και τους αποκαλύψουν.
[1] Για την έννοια και τη στρατηγική του αμερικανισμού βλέπε αναλυτικά στο : Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, ΑΘΗΝΑ 2009.
[2] Για τις μικρές και τις μεγάλες σκακιέρες, βλέπε το βιβλίο ενός από τους αρχιτέκτονες του αμερικανισμού: Ζμπίγκνιεφ Μπρζεζίνσκι, Η Μεγλαλη Σκακιέρα, ΛΙΒΑΝΗΣ, ΑΘΗΝΑ 1998
Συνέντευξη του Σερζ Λατούς στο περιοδικό «L' Espresso»*.
- Στα βιβλία σας ισχυρίζεστε ότι μεγέθυνση και ανάπτυξη είναι δύο μύθοι της οικονομίας που οδηγούν τον κόσμο στην καταστροφή.
«Μας έκαναν να πιστέψουμε ότι είναι η αναγκαία προϋπόθεση της ευημερίας και της ευτυχίας. Αλλά δεν είναι αλήθεια. Ποιος λέει ότι το να παράγουμε περισσότερο για να καταναλώνουμε περισσότερο είναι ο σωστός δρόμος; Η δημιουργία νέου πλούτου δεν ευνοεί υποχρεωτικά το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου. Μέχρι τώρα ωστόσο η ανάπτυξη θεωρήθηκε αυτοσκοπός. Είναι ένα δόγμα που κανείς δεν τολμά να αμφισβητήσει».
- Ωστόσο, η ανάπτυξη της οικονομίας παρουσιάζεται ως η λύση για να βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής των ανθρώπων.
«Είναι αλήθεια ότι η ανάπτυξη ευνόησε την ευημερία της Δύσης. Αλλά αυτό που λειτούργησε εν μέρει στο παρελθόν σήμερα γίνεται απάτη, επειδή αξιώνει να παρουσιάζεται σαν ένα απόλυτο μοντέλο που πρέπει να υιοθετηθεί παντού. Στην πραγματικότητα, η ιδέα της ανάπτυξης δεν είναι τίποτε άλλο παρά η εξαγωγή στον υπόλοιπο κόσμο του οικονομικού πολέμου που θεμελίωσε τον καπιταλισμό και κατέστρεψε τους μισούς από τους φυσικούς πόρους του πλανήτη. Σήμερα αυτό το μοντέλο δεν είναι πλέον βιώσιμο».
- Γιατί κανείς δεν το καταγγέλλει ανοιχτά;
«Γιατί οι νόμοι της οικονομίας θεωρούνται αδιαμφισβήτητο φυσικό δεδομένο. Η οικονομία όμως είναι μόνο μια ανθρώπινη κατασκευή, η οποία ωστόσο έχει καταβροχθίσει ολικά τη ζωή μας. Οπως έλεγε ο Μαρκ Τουέιν, όταν έχεις ένα σφυρί στο κεφάλι, όλα τα προβλήματα εμφανίζονται με τη μορφή καρφιών. Αν οι αρχαίοι Ρωμαίοι έβλεπαν τα πάντα μέσα από τη θρησκεία, εμείς αντιμετωπίζουμε όλη την πραγματικότητα και τα προβλήματά της μέσα από το φίλτρο της οικονομίας».
- Το ίδιο δεν συνέβαινε και στο παρελθόν;
«Μέχρι τον 18ο αιώνα η οικονομία ως επιστήμη δεν υπήρχε. Ακόμη και σήμερα σε πολλές μη δυτικές κοινωνίες η οικονομία είναι μια λέξη που δεν λέει τίποτα στους ανθρώπους».
- Οι οικονομικές συναλλαγές ωστόσο υπήρχαν πάντα.
«Κάθε κοινωνία έχει ανάγκη να τρέφεται, να παράγει αγαθά και να οργανώνει ένα σύστημα συναλλαγής. Αυτές οι δραστηριότητες μπορούν όμως να είναι παιγνιώδεις, θρησκευτικές ή συμβολικές. Για να επαναλάβουμε τη διατύπωση του Καρλ Πολάνυι, μπορούν να είναι "εγκιβωτισμένες στο κοινωνικό". Η δυτική κοινωνία, αντίθετα, τις κατέστησε αυτόνομες. Οι οικονομικές δραστηριότητες έγιναν αυτοσκοπός. Αυτή είναι η επινόηση της οικονομίας».
- Πώς έγινε αυτό;
«Ο όρος "οικονομία" υποδηλώνει ταυτόχρονα μια πρακτική και έναν θεωρητικό στοχασμό. Η οικονομική πρακτική αρχίζει να γίνεται αυτόνομη από τις άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες ήδη στην Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. Βρίσκουμε μαρτυρίες γι' αυτό στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη. Ο Αριστοτέλης, για παράδειγμα, καταδικάζει την επιθυμία συσσώρευσης πλούτου με την αγοραπωλησία εμπορευμάτων, ως δραστηριότητα αντίθετη προς την ηθική της πόλης. Μόνο με την άνοδο του καπιταλισμού η οικονομία καταλήγει να καταλάβει βαθμιαία την ολότητα του κοινωνικού πεδίου. Για τους μερκαντιλιστές (μιλάμε για τον 17ο αιώνα) η κοινωνία πρέπει να διευθύνεται σαν μια εμπορική επιχείρηση. Στα μέσα του 18ου αιώνα, ο Φρανσουά Κενέ φαντάζεται την οικονομία σαν ένα αυτόνομο κύκλωμα. Είναι η γέννηση της "φυσιοκρατίας", που χειραφετεί την οικονομία από την πολιτική και από την ηθική».
- Η οικονομία γίνεται επιστήμη;
«Η οικονομία αρχίζει να λειτουργεί σαν ένα κλειστό και ανεξάρτητο κύκλωμα, επιβάλλοντας μια πανοικονομική θεώρηση της πραγματικότητας. Στο εξής το οικονομικό σύστημα και οι μηχανισμοί του θεωρούνται οικουμενικός και αδιαμφισβήτητος θεσμός. Ο οικονομικός ιμπεριαλισμός κατακτά ολόκληρη την κοινωνία, σε σημείο που σήμερα όλα υποβαθμίζονται σε πρόβλημα κόστους και κέρδους. Σιγά-σιγά αυτό που ήταν μόνο στο κεφάλι των θεωρητικών της οικονομικής επιστήμης υλοποιήθηκε στην κοινωνία μέσα από την εξέλιξη του καπιταλισμού και τα στάδια της παγκοσμιοποίησης. Σήμερα η κουλτούρα μας έχει αποικιοποιηθεί από το οικονομικό φαντασιακό, με βάση το οποίο κάθε ανθρώπινη επιλογή πρέπει να υπαγορεύεται από την οικονομική λογική. Εκείνη δηλαδή τη λογική που, μέσα από τον μύθο της ανάπτυξης, θα οδηγήσει στην κατάρρευση του πλανήτη».
- Για σας η ανάπτυξη είναι ο προθάλαμος της Αποκάλυψης. Ωστόσο, η ανάπτυξη επέτρεψε στη Δύση μιαν οικονομική ευημερία στην οποία προσβλέπει και ο υπόλοιπος πλανήτης.
«Ο υπόλοιπος κόσμος έχει το δικαίωμα να απολαύσει ένα βιοτικό επίπεδο ίδιο με το δικό μας. Οφείλουμε όμως να είμαστε έντιμοι, και να λέμε ποιες θα είναι οι συνέπειες για όλους. Και κυρίως έχουμε το χρέος να δείχνουμε έναν άλλο δρόμο, ώστε να γίνει κατανοητό ότι μια πιο δίκαιη, πιο οικολογική και πιο ισορροπημένη κοινωνία δεν πρέπει να επιδιώκει υποχρεωτικά μιαν απεριόριστη ανάπτυξη. Αν οι αφρικανικές χώρες έχουν το δικαίωμα να ζουν καλύτερα, εμείς έχουμε το χρέος να περιορίσουμε δραστικά τις καταναλώσεις μας, προδιαγράφοντας ένα σύστημα που δεν θα λεηλατεί τον κόσμο. Δεν πρέπει να θεωρούμε πλέον την ανάπτυξη σαν ένα τοτέμ. Η επιβίωση του πλανήτη απειλείται από τον αγώνα δρόμου της παραγωγής και της κατανάλωσης. Χρειάζεται, αντίθετα, να μειώσουμε την υλική παραγωγή και την κατανάλωση αγαθών, έτσι ώστε να περιορίσουμε τις περιβαλλοντικές βλάβες που προκαλεί το οικονομικό μας σύστημα στον πλανήτη. Γι' αυτήν την αναδιάρθρωση της οικονομίας χρειαζόμαστε ωστόσο μια πολιτιστική επανάσταση ικανή να αλλάξει τις συμπεριφορές μας ... __________________________________
Παρουσίαση από τον ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ,
στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ της 29 - 01 - 2006
Όπως διαπιστώσατε, όσοι έχετε διαβάσει το βιβλίο, αλλά και από όσα εκτέθηκαν σήμερα σ’ αυτή την αίθουσα από διακεκριμένους επιστήμονες, στοχαστές και ταυτόχρονα κοινωνικούς αγωνιστές, το βιβλίο για το οποίο μιλάμε στοιχειοθετεί, ταξινομεί και συμπυκνώνει τις αγωνίες και τους Φόβους όλων μας για το μέλλον το δικό μας και των παιδιών μας, της Ελλάδας και του Ελληνισμού, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του κόσμου ολόκληρου, το μέλλον της ανθρωπότητας και της ζωής στο διαστημόπλοιο Γη. Βιώνουμε όλοι μας καθημερινά, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, σε μικρότερο ή σε μεγαλύτερο βαθμό μια καθολική κρίση που είναι ταυτόχρονα οικονομική και κοινωνική, ενεργειακή και περιβαλλοντική, πολιτική και ηθική, η οποία εκδηλώνεται σε θεσμικό και δομικό επίπεδο μέχρι το τελευταίο κύτταρο όλων των κοινωνιών του πλανήτη.
Το γεγονός όμως πως αυτή η κρίση ισχυροποιεί μια όλο και μικρότερη μειοψηφία ολιγαρχών που ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία και κατά συνέπεια τις παγκόσμιες εξελίξεις από τη μια μεριά και καταδικάζει την αποφασιστική πλειοψηφία της εργαζόμενης ανθρωπότητας σε συνθήκες καπιταλιστικής βαρβαρότητας από την άλλη, δείχνει πως αυτή η κρίση δεν είναι περιπτωσιακή-περιστασιακή αλλά συστημική και δεν είναι τυχαία αλλά προγραμματισμένη και ελεγχόμενη, που στοχεύει στη διαιώνιση της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, δηλαδή στην ακύρωση της προοδευτικής κίνησης της ανθρωπότητας προς ένα καλύτερο κόσμο της καθολικής ευημερίας και της ισότητας, της πανανθρώπινης ειρήνης, της ελευθερίας και της αδερφότητας.
Όσοι γνωρίζουν την ιστορία της ανθρωπότητας, γνωρίζουν πολύ καλά πως ο άνθρωπος ως άτομο και ως ομάδα, ως σύνολο και ως κοινωνία, ως έθνος και ως ανθρωπότητα ονειρεύονταν πάντα και αγωνίζονταν για κάτι που δεν υπήρχε, για ένα καλύτερο, από αυτόν που υπήρχε, κόσμο. Έτσι γράφτηκε η ιστορία της ανθρωπότητας με κόσμους που υπήρχαν κι’ έφευγαν και κόσμους που δεν υπήρχαν κι’ έρχονταν για να φύγουν κι’ αυτοί κάποια στιγμή και να έρθουν άλλοι. Όσοι δεν γνωρίζουν ιστορία, κι’ είναι δυστυχώς πολλοί, και στο βαθμό που αγνοούν τους νόμους κίνησης των κοινωνιών και συνολικά της ανθρωπότητας, αδυνατούν να κατανοήσουν αυτή την αναγκαιότητα ως δυνατότητα για μια διαφορετική πραγματικότητα και συμβιβασμένοι με τη «μοίρα» τους παρακάμπτουν τον ίδιο τους τον εαυτό και κάνουν συχνά λόγο για «ου-τοπίες», με την έννοια του «άπιαστου ονείρου», του «ιδανικού», του απραγματοποίητου, ακόμα και της «χίμαιρας», ή του φαιδρού.
Πολλοί κατά καιρούς μίλησαν και έγραψαν για την ιδανική Πολιτεία, για μια υποθετική χώρα στην οποία οι κάτοικοι ζούσαν, ή θα μπορούσαν να ζουν απαλλαγμένοι από οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, όπως ο Πλάτωνας, ο Οβίδιος, ο Τομάζο Καμπανέλα, ο Μπέικον, ο Σεμπαστιάν Μερσιέ, ο Σεν –Σιμόν, ο ο Φουριέ, ο Όουεν, ο Προυντόν και πολλοί άλλοι. Ο ThomasMore (1478-1535), ένας από τους βασικότερους εκφραστές του πρώιμου Ουμανισμού, πρωτοχρησιμοποίησε τον όρο Ουτοπία[1] και συνόψισε το όραμα της ανθρωπότητας του 15ουαιώνα, για ένα «άριστο πολίτευμα» και για ένα καλύτερο κόσμο στο έργο του DeInsulaUtopia (1516), «Η Νήσος Ουτοπία», στην οποία περιγράφεται ένας κόσμος χωρίς Φόβο, χωρίς Πείνα, χωρίς Εκμετάλλευση, χωρίς πολέμους, ένας κόσμος καθολικής ευημερίας, ελευθερίας και αρμονικής συνεργασίας. Ποιος μπορεί, αλήθεια, να ισχυριστεί πως αυτό το όραμα για ένα ανθρώπινο κόσμο είναι ουτοπία και δεν υπάρχει πουθενά, όταν υπάρχει αιώνες τώρα στη συνείδηση της εργαζόμενης ανθρωπότητας σαν ένα όραμα που από εποχή σε εποχή γίνεται όλο και πιο συγκεκριμένο, όλο και πιο πραγματοποιήσιμο;
Παρατηρώντας μάλιστα ιστορικά την εξέλιξη της «Ουτοπίας» διαπιστώνουμε πως αυτή παίρνει σταδιακά χαρακτηριστικά μιάς αντικαπιταλιστικής, αυτοδιευθυνόμενης σοσιαλιστικής κοινωνίας στη βάση της κοινοκτημοσύνης και της Άμεσης Δημοκρατίας. Οι Μαρξ και Έγκελς πρόσφεραν στην ανθρωπότητα μια ολοκληρωμένη ανάλυση για τον απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλισμό και κάλεσαν την ανθρωπότητα να δώσει σοσιαλιστικό περιεχόμενο στο όραμά της. Οι επίγονοί τους πρότειναν και επέβαλαν τον «υπαρκτό σοσιαλισμό», τον οποίο η ιστορία ανακάλεσε ως κρατικό καπιταλισμό, αφήνοντας την εργαζόμενη ανθρωπότητα, τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού να αποφασίσουν για τη συγκεκριμενοποίηση και την εφαρμογή της δικής τους Ουτοπίας, ακολουθώντας το φωτεινό μονοπάτι του Ουμανισμού, απαλλαγμένο από την αστική υποκρισία όλων των θρησκευτικών και εξουσιαστικών ιερατείων.
Η ιστορία, όπως αυτή διαμορφώνεται από την εξέλιξη των επιστημών, των θεσμών και των δομών των κοινωνιών, μας διδάσκει πως κάτι που κάποια ιστορική στιγμή δεν ήταν εφικτό, έγινε, εξαιτίας των όσων στο μεταξύ μεσολάβησαν, κάποια άλλη μετέπειτα στιγμή πραγματικότητα. Σήμερα γνωρίζουμε πως η ίδια η ιστορία δεν είναι παρά μια αλυσίδα από κρίκους φαντασιακής-μέλλουσας, πραγματοποιημένης-βιούμενης και ιστορικοποιημένης-παρελθούσας πραγματικότητας. Η συνολική ανθρώπινη δραστηριότητα, ως οικουμενικό κοινωνικό γίγνεσθαι, ως δρώσα δηλαδή ανθρωπότητα λειτουργεί ως οικουμενικό εργαστήρι που μετασχηματίζει την Ουτοπία σε πραγματικότητα και την πραγματικότητα σε ιστορία. Όταν στο 12ο αιώνα της σύγχρονης χρονολόγησης οι Ουμανιστές του ελλαδικού χώρου και του υστεροβυζαντινού χρόνου, όπως ο Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός και ο Βησσαρίωνας οραματίζονταν την κατάργηση της Φεουδαρχίας και την αντικατάστασή της από ένα σύστημα βιομηχανίας και εμπορίου κανένας δεν πίστευε πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί. Η ουτοπία αυτή όμως έγινε, αν και με μεγάλη καθυστέρηση εξαιτίας της δυτικής επέκτασης της οθωμανικής αυτοκρατορίας, πραγματικότητα το 17ο και το 18ο αιώνα.
Όπως όμως γίνεται στη Φύση έτσι συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό και στην κοινωνία, αφού κάθε τι που γεννιέται, εξελίσσεται, αναπτύσσεται, ακμάζει, παρακμάζει και στο τέλος πεθαίνει, για να δώσει τη θέση του στο καινούργιο που θα οδηγήσει την κοινωνία και τελικά την ανθρωπότητα στο επόμενο στάδιο της εξέλιξής της. Με αυτή την έννοια ο καπιταλισμός γεννήθηκε, άκμασε, ολοκλήρωσε τον ιστορικό του ρόλο, παράκμασε και αφού δημιούργησε τους όρους για να περάσει η ανθρωπότητα στο επόμενο στάδιο της εξέλιξής της οφείλει να αποσυρθεί ως ιστορία. Παρατηρείται όμως πως ο καπιταλισμός ως ιμπεριαλιστική νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση και ειδικότερα ως αμερικανισμός αρνείται και αμύνεται με αποτέλεσμα να εξελίσσεται σε απειλή για την ανθρωπότητα και τον πολιτισμό της. Αυτή η πάλη μεταξύ του παλιού που θέλει τη διαιώνιση της οικονομίας του Φόβου και της κοινωνίας της παρακμής και εκφράζει μια απειροελάχιστη μειοψηφία πλουτοκρατών και του καινούργιου που οραματίζεται ένα καλύτερο και ανθρωπινότερο κόσμο και εκφράζει την αποφασιστική πλειοψηφία της εργαζόμενης ανθρωπότητας θα συνεχιστεί μέχρι τη στιγμή που οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, θα αποφασίσουν να αυτοπροσδιοριστούν, να αποσύρουν την καπιταλιστική βαρβαρότητα και να συνεχίσουν το συναρπαστικό της ταξίδι στα πλαίσια ενός Οικουμενικού Ουμανιστικού Πολιτισμού.
Ο Αριστοτέλης οραματίζονταν[2] αυτή τη στιγμή στην πορεία της ανθρωπότητας σαν τη στιγμή εκείνη κατά την οποία «τα εργαλεία θα λειτουργούν (αυτόματα) όπως τα αγάλματα του Δαιδάλου[3], (“τα δι’ εαυτόν πορευόμενα»), και οι τρίποδες του Ηφαίστου[4], οι σαΐτες θα υφαίνουν μόνες τους και μόνες τους θα παίζουν και οι χορδές της κιθάρας, για να μην υπάρχει η ανάγκη να έχουν οι αρχιτέκτονες υπηρέτες και οι δούλοι αφεντικά».
Κυρίες και Κύριοι, Φίλες και Φίλοι,
Η Φύση αγωνίζεται δισεκατομμύρια χρόνια για την εξέλιξη των μορφών της ζωής από την πιο απλή μέχρι εκείνη τη μορφή της ζωής που άνω-θρώσκει και η οποία για να κάνει τον αγώνα της επιβίωσης και της βελτίωσης της διαβίωσής της ειρηνικότερο και αποτελεσματικότερο συγκροτήθηκε σε οργανωμένες κοινωνίες. Από την άλλη μεριά οι ανθρώπινες κοινωνίες εδώ και κάμποσες εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια συσσωρεύουν εμπειρίες και γνώσεις που παίρνουν τη μορφή εργαλείων και πρωτόγονων μηχανών, οι οποίες τους επιτρέπουν να βγουν από τα σπήλαια για να καλλιεργήσουν τη Γη, να χτίσουν μόνιμους οικισμούς και να δημιουργήσουν πολιτισμούς που τους φέρνουν πιο κοντά και τους επιτρέπουν να ονειρεύονται ένα καλύτερο Αύριο. Έτσι οι μακρινοί άνωθρώσκοντες, αλλά και οι πιο κοντινοί σε εμάς πρόγονοί μας έφτασαν, με αγώνες και αμέτρητες θυσίες, τον ανθρώπινο πολιτισμό μέχρι τις μέρες μας.
Ένας τεράστιος πνευματικός και επιστημονικός πλούτος που συμπληρώνεται από τη σύγχρονη φανταστική τεχνολογία, όπου τα εργαλεία κινούνται καλύτερα από τα αγάλματα του Δαιδάλου και τους τρίποδες του Ηφαίστου και οι σαΐτες υφαίνουν μόνες τους περιμένει να μετατραπεί από γνώση και τεχνολογία της αλλοτρίωσης και της υποταγής σε γνώση και τεχνολογία της απελευθέρωσης της εργαζόμενης ανθρωπότητας, περιμένει να μετατραπεί από γνώση και τεχνολογία της εχθρότητας, του πολέμου και της καταστροφής σε γνώση και τεχνολογία της πανανθρώπινης φιλίας, της Ειρήνης και της δημιουργίας, για να επανασυγκολληθούν οι κοινωνίες, να επανασυμφιλιωθούν τα έθνη στα πλαίσια ενός οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού που θα στηρίζεται στην Άμεση Δημοκρατία στην οικονομία και στην κοινωνία, στην Αταξική Κοινωνία και στην «κοινωνικοποιημένη ανθρωπότητα». Ανθρωπότητα όμως δεν είναι μόνοι οι άλλοι, αλλά κι’ εμείς, δηλαδή εμείς. Αυτό σημαίνει πως το αν θα πάμε ένα ακόμα βήμα πίσω στην καπιταλιστική βαρβαρότητα ή ένα βήμα μπροστά σε ένα καλύτερο κόσμο αυτό θα εξαρτηθεί κι’ από εμάς.
Ο ErnestBloch μας προτείνει να κατανοήσουμε την Ουτοπία όχι σαν κάτι που δεν υπάρχει, ούτε φυσικά και σαν χίμαιρα της καπιταλιστικής βαρβαρότητας που ξερνάει φωτιά και θάνατο, αλλά σαν «μια υπαρκτή ιστορική δυνατότητα»[5]. Άλλοι προτείνουν να κατανοήσουμε την Ουτοπία σαν την εικόνα της αυριανής κοινωνίας, σαν «έκφραση μιας σταθερής τάσης του ανθρώπου να υπερβαίνει βελτιωτικά τον εαυτό του και τα όριά του»[6]. Προτείνω να συμφωνήσουμε και να κατανοήσουμε την Ουτοπία σαν τη δική μας εικόνα ενός καλύτερου, αντάξιου του συναρπαστικού φαινόμενου της ζωής, κόσμου, την οποία εμείς ως άτομα, ως σύνολα, ως έθνη και ως ανθρωπότητα θα φιλοτεχνούμε με την καθημερινή μας αγωνία, φαντασία, σκέψη και δράση για να είναι ο αυριανός κόσμος καλύτερος για όλους δηλαδή και για εμάς. Με απλούστερα λόγια, όπως το Αύριο, Μεθαύριο θα είναι Χθές, έτσι και η Ουτοπία γίνεται σταδιακά Παρόν και Ιστορία, και επειδή όπως στρώσουμε έτσι και θα κοιμηθούμε, το σημαντικό στο κοινωνικο-ιστορικό γίγνεσθαι, συνεχίζει να παραμένει πάντα το Σήμερα, δηλαδή το σημερινό όραμά μας και ο αγώνας για την πραγματοποίησή του.
Αυτός είναι ο προβληματισμός αυτού του βιβλίου, για το οποίο οφείλω να ομολογήσω, πως δεν είναι ένα ‘ανάγνωσμα’, για υποταγμένα, παραιτημένα, ξεπλυμένα και τεμπέλικα μυαλά. Δεν είναι επίσης ένα ψευδοεπιστημονικό ‘σύγγραμμα’, γραμμένο από και για ‘Πόντιους Πιλάτους’. Αν αυτός ο προβληματισμός είναι ή γίνει και δικός σας προβληματισμός, που δεν θα μείνει σ’ αυτήν εδώ την αίθουσα, τότε αυτό θα δικαιώνει την έκδοσή του, αλλά και τον, στη διάσταση του ιστορικού κύκλου, ευεργετικό ρόλο της Ουτοπίας στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Σας ευχαριστώ θερμά για την παρουσία σας και επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω και εκ μέρους σας αυτούς τους ξεχωριστούς ανθρώπους, το Μανώλη Γλέζο, τον Παρασκευά Αυγερινό, τον Στέργιο Μπαμπανάση, το Γιάννη Πανούση, το Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο και τον Χρήστο Χαλαζιά, που με τη στάση και τη δράση τους τιμούν τη ζωή και τον πολιτισμό μας και είχαν την καλοσύνη να μας παρουσιάσουν αυτό το βιβλίο το οποίο όπως και κάθε σοβαρό βιβλίο γνώσης είναι έργο συλλογικό και κοινωνικό δημιούργημα. Θερμά ευχαριστώ επίσης το Φάρο του αγώνα του Κυπριακού Λαού, τον αγωνιστή Βάσο Λυσσαρίδη για το γραπτό του μήνυμα και για τα καλά του λόγια για το βιβλίο μου.
Τέλος δεν θα μπορούσα να παραλείψω να ευχαριστήσω τις ιστορικές Εκδόσεις Παπαζήση για την καλοσύνη τους να εντάξουν στο εκδοτικό τους πρόγραμμα και να επιμεληθούν με ευαισθησία αυτό το βιβλίο.
. Iring Fetscher (Herausgeber), Karl Marx, Friedrich Engels: Prognose und Utopie, Studienausgabe Band V, Aufbau Taschenbuch Verlag, Berlin 2004.
Ernst Bloch, Geist der Utopie, zweite Fassung 1923, Suhrkamp Verlag, Frankfurt a. Main 1964, 1985.
Ernst Bloch, Das Prinzip Hoffnung, erster Band, zweiter Band, dritter Band, Suhrkamp Verlag, Frankfurt a. Main 1959.
Ernst Bloch, Tübinger Einleitung in die Philosophie, Suhrkamp Verlag, Frankfurt a. Main 1966.
Ernst Bloch, Revolution der Utopie. Texte von und über Ernst Bloch, Campus Verlag, Frankfurt a. Main, New York 1979.
Μάρτιν Τζαίη, Ο Ερνστ Μπλοχ και η επέκταση του μαρξιστικού ολισμού στη φύση, Εκδόσεις Φιλίστωρ, Αθήνα 1996.
HerbertMarcuse, Το τέλος της ουτοπίας, Εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα 1985.
Στέφανος Ροζάνης,Για το πνεύμα της ουτοπίας, Εκδόσεις Μεταίχμιο 2004.
Μάρτιν Μπούμπερ, Μονοπάτια στην Ουτοπία, Εκδόσεις Νησίδες, Σκόπελος 2000.
Νίκος Παναγιωτόπουλος (Επιμέλεια),Για μια ρεαλιστική ουτοπία. Πρακτικά της Διάσκεψης προς ένα ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κίνημα, Αθήνα 3-5 Μαΐου 2001, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2003.
Rudolf Maresch, Florian Rötzer, Renaissance der Utopie, Suhrkamp Verlag, Frankfurt a.Main 2004.
[4] Ο Ήφαιστος κατασκεύασε όλα τα επιβλητικά παλάτια του Ολύμπου και χάρισε στους θεούς δώρα ανεκτίμητης αξίας. Στον Δία δώρισε την αιγίδα και το σκήπτρο, στη Δήμητρα το δρεπάνι και στον Απόλλωνα και την ’Άρτεμη τα βέλη τους. Στον Ήλιο χάρισε το λαμπρό άρμα του με το οποίο διέσχιζε αδιάκοπα τον ουρανό και στον Διόνυσο ένα ολόχρυσο κύπελλο. Στη φιλάρεσκη Αφροδίτη, τη γυναίκα του, χάρισε εξαιρετικά περιδέραια και άλλα κοσμήματα από πολύτιμα πετράδια, όπως επίσης και ένα μαλαματένιο καθρεφτάκι που δεν το αποχωριζόταν ποτέ. Δική του έμπνευση ήταν και οι μαγικοί τρίποδες που χάρισε στους θεούς. Όταν συγκεντρώνονταν για να πάρουν μια σοβαρή απόφαση, οι τρίποδες αυτομάτως έπαιρναν θέση πίσω από κάθε θεό. Μόλις τελείωνε η συνεδρίαση, αμέσως ο κάθε τρίποδας πήγαινε στο παλάτι του κατόχου του.http://www.mythologia.8m.com/ifaistos.html
[5] Ernst Bloch, Revolution der Utopie. Texte von und über Ernst Bloch, Campus Verlag, Frankfurt a. Main, New York 1979.
[6] «Αν ως «Ουτοπία» θεωρήσουμε κάθε απόπειρα για να υπερβούμε τα δεδομένα, κάθε προσπάθεια για να αμφισβητήσουμε την υπάρχουσα πραγματικότητα με τις ατέλειές της και να σκεφτούμε κάτι που τοποθετείται πέρα από αυτήν και την υπερβαίνει, τότε πρέπει να αξιολογήσουμε θετικά την ουτοπία ως έκφραση μιας σταθερής τάσης του ανθρώπου να υπερβαίνει βελτιωτικά τον εαυτό του και τα όριά του. Με αυτή την έννοια, η ουτοπική σκέψη μετατοπίζει διαρκώς τα ίδια τα όρια αυτού που γίνεται δεκτό ως δυνατό ή ακόμη και ως νοητό», Σκεύος Παπαϊωάννου, Σεμινάριο: Ειδικά θέματα Κοινωνιολογικής Θεωρίας: για την Ουτοπία, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Οκτώβρης 2009.
Συχνά, ιδιαίτερα μετά την απορρόφηση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» από τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό, ακούμε το ερώτημα: "Υπάρχει σήμερα ιδεολογία"; Αυτό το ερώτημα, για κάποιους άλλους παραπέμπει, στο άλλο ερώτημα :"Υπάρχει θεός"; Και επειδή η απάντηση που υπαινίσσονται όσοι βάζουν τέτοια ερωτήματα είναι : Όχι δεν υπάρχει ιδεολογία, κι’ αν κρίνουμε από την ανισότητα και την αδικία που πνίγει τον κόσμο, τότε ούτε θεός υπάρχει, για να καταλήξουν στο βολικό συμπέρασμα: " Ε, τότε είμαστε χαμένοι. Αυτή είναι η μοίρα μας. Να βρισκόταν τουλάχιστον κάποιος ηγέτης-μεσσίας να μας σώσει»!
Η συνέχεια είναι απλή. Έρχονται κάποιοι 'μάγκες’ που φτιάχνουν ιδεολογίες, φτιάχνουν θρησκείες, ηγέτες, μεσσίες και θεούς και αναλαμβάνουν να μας σώσουν. Φτάνει να δεχτούμε πως υπάρχουν και ιδεολογίες και θεοί, να δεχτούμε δηλαδή να γίνουμε δούλοι των ιερατείων των ιδεολογιών, των θρησκειών και των πάσης φύσεως εξουσιών. Η ιδεολογία λ. χ. του καπιταλισμού, σύμφωνα με την οποία τα συμφέροντα της κοινωνίας και κατ’ επέκταση της εργαζόμενης ανθρωπότητας ταυτίζονται με τη λεγόμενη «ελεύθερη αγορά» και τα συμφέροντα του Κεφαλαίου, διαμορφώνει μια φαντασιακή, δηλαδή ψεύτικη σχέση των εργαζόμενων με τις πραγματικές συνθήκες της ζωής τους, πράγμα που εκφράζεται με μια ψευδή συνείδηση. Η ιστορία είναι γνωστή. Είναι η ιστορία της ανθρωπότητας. Μέχρι σήμερα.
Η άποψή μου είναι πως δεν χρειαζόμαστε ούτε νέες ιδεολογίες, ούτε θεούς παλιούς και νέους, για να σωθούμε από την καπιταλιστική βαρβαρότητα, γιατί αυτές και «αυτοί» δημιούργησαν αυτή τη βαρβαρότητα. Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι Γνώση. Γνώση. Γνώση. Γνώση και Επίγνωση. Η γνώση είναι Δύναμη Απελευθέρωσης από σκοταδιστικούς μύθος, από εξουσιαστικές ιδεολογίες και εκμεταλλευτικές εξουσίες. Η Επίγνωση είναι Ελευθερία δημιουργικής επαναστατικής δράσης. Συνεπώς η σωτηρία μας είναι συνάρτηση της εκλαΐκευσης και διάχυσης μιας "ποιοτικά κρίσιμης μάζας" της επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά χρήσιμης γνώσης από και προς τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, ικανής να διαμορφώσει την αναγκαία Αυτογνωσία, την Αυτοπεποίθηση και τον Αυτοσεβασμό, στοιχεία απαραίτητα για τον αυτοπροσδιορισμό κάθε ατόμου και συνόλου, κάθε κοινωνίας και τελικά ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Άρα η πιό επαναστατική πράξη σήμερα είναι συσσώρευση γνώσης και η απόκτηση κοσμοθεωρίας που απελευθερώνει. Αυτό το γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα μας όλα τα ιερατεία και γι' αυτό οργανώνουν με κάθε τρόπο την παραπληροφόρησή μας και το 'τάϊσμά' μας με ένα σωρό άχρηστες πληροφορίες, αντεπιστημονική γνώση, δογματικές και ταξικές ιδεολογίες και πολιτιστικά σκουπίδια.
Θα πρότεινα λοιπόν, να πάψουμε να ψάχνουμε για ιδεολογίες και ντουντούκες και να στραφούμε προς τη γνώση και τις βιβλιοθήκες, οι οποίες είναι το ίδιο απαραίτητες με τις κατσαρόλες και το ψυγείο σε κάθε σπίτι και περισσότερο απαραίτητες από πολλά διαρκή καταναλωτικά «αγαθά» των «καταναλωτικών δανείων» και διάφορες απαξιωτικές «ψυχαγωγικές» ψευδαισθήσεις, που μας χωρίζουν και μας κοιμίζουν όπως οι ουσίες, οι ανοησίες, τα σκυλάδικα και ο χουλιγκανισμός, γιατί εκεί στις βιβλιοθήκες υπάρχει αρκετή γνώση που μας ενώνει και μας κάνει ικανούς να χτίσουμε όλοι μαζί έναν καλύτερο κόσμο. Έναν κόσμο της Ανθρωπιάς. Και να παραμερίσουμε την καπιταλιστική βαρβαρότητα, για να βάλουμε στη θέση της ένα Οικουμενικό Ουμανιστικό Πολιτισμό.
Ο τεράστιος πνευματικός, πολιτιστικός και επιστημονικός πλούτος που με τεράστιες θυσίες συσσώρευσε στο αργόσυρτο και βασανιστικό διάβα της ολόκληρη η ανθρωπότητα σε συνεργασία με τη σύγχρονη τεχνολογία μπορούν σήμερα, στον 21ο αιώνα, αυτόν τον καλύτερο κόσμο από όνειρο, από Ουτοπία να τον κάνουν πραγματικότητα. Οι λεπτομέρειες βρίσκονται στις βιβλιοθήκες, στο διάλογο και στη συνεργασία.
Μόνο μέσα από την εκλαΐκευση και τη διάχυση της Γνώσης και την κατάκτηση της Επίγνωσης θα μπορέσουν οι κοινωνίες (και στο σύνολό της η εργαζόμενη ανθρωπότητα) να ξεδοντιάσουν τον καπιταλισμό και τις δεξιές, κεντροδεξιές, κεντροαριστερές και «αριστερές» εξουσίες, που τις καταδυναστεύουν με τη βοήθεια των ιδεολογιών, των θρησκειών, των ουσιών και των ανοησιών, του Φόβου και των όπλων των ενόπλων.
